Friedben Sınav Kaygısı Ölçeği

Özet

Friedben Sınav Kaygısı Ölçeği, bireylerin sınavlara yönelik yaşadıkları kaygı düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçeğin Türkçe uyarlama ve psikometrik özellikleri, Akın ve arkadaşları tarafından 2013 yılında düzenlenen International Conference on Innovation and Challenges in Education (CICE 2013) konferansında sunulan bir çalışma ile rapor edilmiştir. Ölçek, yanıtlayıcının deneyimlediği kaygı şiddetini değerlendirmek üzere 6’lı derecelendirme sistemi kullanır ve orijinal formunun Türk kültürüne adaptasyonu sağlanmıştır.

Bu ölçek, eğitim ve klinik psikoloji alanlarında, özellikle akademik başarıyı olumsuz etkileyen duygusal ve bilişsel stres faktörlerini belirlemede önemli bir rol oynamaktadır. Sorumlu yazar Hakan Sarıçam, ölçeğin Türkiye’deki araştırmacılar tarafından kullanımını sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Sınav Kaygısı, Friedben Ölçeği, Psikometrik Özellikler, Geçerlik, Güvenirlik, Uyarlama, Akademik Başarı, Likert Derecelendirme.

Yazarlar

Akın, A., Akın, Ü., Sarıçam, H., Aşut, S., Arslan, S., Demirci, İ., Toprak, H., & Çardak, M.

[quads id=5]

Amaç

Friedben Sınav Kaygısı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin sınav durumları karşısında hissettikleri yoğun sınav kaygısı düzeyini ve bununla ilişkili duygusal tepkileri güvenilir ve geçerli bir şekilde tespit etmektir. Bu tespit, özellikle eğitim ortamlarında, öğrencilerin akademik performansını düşüren ve motivasyonlarını olumsuz etkileyen temel sorun alanlarını belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Ölçek, profesyonel araştırmacılar, eğitim psikologları ve danışmanlar tarafından, kaygı müdahale programlarının etkinliğini ölçmek ve risk altındaki öğrencileri erken teşhis etmek amacıyla kullanılabilir. Türkçe formun uyarlanması, uluslararası alanda geliştirilmiş bir aracın Türkiye’deki kültürel ve dilsel bağlamda kullanılabilirliğini sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, psikolojide merkezi bir yapı olan sınav kaygısı (Test Anxiety) yapısını ölçmektedir. Sınav kaygısı genellikle iki ana bileşen altında incelenir: Bilişsel Kaygı (Worry) ve Duyuşsal Kaygı (Emotionality). Bilişsel bileşen, başarısızlık hakkındaki olumsuz düşünceleri ve endişeleri içerirken; duyuşsal bileşen, sınav öncesinde ve sırasında yaşanan fizyolojik gerginlik, kalp çarpıntısı ve rahatsızlık hislerini kapsar.

Friedben Ölçeği, bu bileşenlerin genel bir ölçümünü sunarak, bireyin sınavla ilgili stres tepkisinin bütüncül bir resmini çıkarmayı amaçlar. Ölçek maddeleri, bu iki temel boyutu yansıtan tipik sınav durumlarındaki duygusal ve düşünsel tepkileri değerlendirmeye odaklanmıştır.

Geçerlik

Friedben Sınav Kaygısı Ölçeği Türkçe Formu’nun geçerlik çalışmaları, uyarlama makalesinde (Akın vd., 2013) detaylı olarak sunulmuştur. Uyarlama sürecinde genellikle yapı geçerliği (doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizi) ve ölçüt bağıntılı geçerlik yöntemleri kullanılarak ölçeğin kuramsal yapıyı ne ölçüde temsil ettiği incelenmiştir. Yapı geçerliği analizleri, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne adapte edildiğinde de korunduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Akın ve arkadaşlarının çalışmasında, ölçeğin Türk örnekleminde sınav kaygısı yapısını anlamlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren istatistiksel kanıtlar sunulmuştur, ancak spesifik geçerlik katsayıları bu kaynakta belirtilmemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe formunun güvenirlik analizleri, iç tutarlılık ve muhtemelen test-tekrar test yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. İç tutarlılık analizi (genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile), ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçeğin maddeleri arasında yüksek bir korelasyon olduğunu ve dolayısıyla güvenilir bir ölçüm sağladığını işaret eder.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin zaman içinde kararlı ölçümler yapma yeteneği de incelenmiş olup, elde edilen güvenirlik katsayıları, Friedben Sınav Kaygısı Ölçeği’nin Türk popülasyonunda tutarlı ve kararlı sonuçlar verdiğini ortaya koymuştur.

Faktör Analizi

Friedben Sınav Kaygısı Ölçeği’nin Türkçe Formu’nun yapısal geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen faktör analizleri, ölçeğin temel bileşenlerini ve boyutlarını ortaya çıkarmıştır. Bu analizler, orijinal ölçeğin kuramsal olarak belirlenen faktör yapısının Türk kültüründe de geçerli olup olmadığını test etmeyi amaçlamıştır.

Psikometrik açıdan, faktör analizinin sonuçları, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa sınav kaygısının bilişsel ve duyuşsal gibi farklı boyutlarını ayrıştıran çok boyutlu bir yapıya mı sahip olduğunu belirlemede hayati öneme sahiptir. Akın vd. (2013) çalışması, ölçeğin Türk üniversite ve lise öğrencilerinden oluşan bir örneklemde yapısal uygunluğunu doğrulamıştır.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama Formu)

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Eğitim ortamlarında sınavlara giren bireyler)

Yaş Grubu: Sınav kaygısı yaşayan ergenler ve yetişkinler (Lise ve üniversite öğrencileri ağırlıklı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli eğitim düzeylerindeki öğrenciler.

Test Metodolojisi: 6’lı Likert Derecelendirme sistemi kullanılmıştır. Yanıtlar 1’den 6’ya kadar puanlanmaktadır. (1=Bana kesinlikle uygun değil – 6=Bana kesinlikle uygun). Ölçekten alınan toplam puanın yüksek olması, bireyin yaşadığı sınav kaygısı düzeyinin yüksek olduğu anlamına gelmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaygı, Akademik Stres, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, CICE 2013, 6’lı Derecelendirme, Hakan Sarıçam.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Hakan Sarıçam

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2013

İzinler ve Ücret: Ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar (Hakan Sarıçam) ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Telif hakları ve ticari kullanım koşulları yazar tarafından belirlenmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: friedben-sinav-kaygisi-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Akın, A., Akın, Ü., Sarıçam, H., Aşut, S., Arslan, S., Demirci, İ., Toprak, H., & Çardak, M., (2013, Nisan). Friedben Sınav Kaygısı Ölçeği Türkçe Formu’nun geçerlik ve güvenirliği. International Conference on Innovation and Challenges in Education 2013 (CICE 2013), 26-28 Nisan, Kütahya, Türkiye.

[quads id=5]

Friedben Sınav Kaygısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde ve biçimlerinde korunmuştur.

• 7.Sınavlardan çok fazla korkuyorum.

• 11.Sınavlarda yapamayacağımı hissediyorum.

• 18.Sınava çok iyi hazırlanmış olsam bile sınavdan önce çok gergin oluyorum.