Beden Eğitimi ve Spor Dersi Sınav Kaygısı Ölçeği

Özet

Beden Eğitimi ve Spor Dersi Sınav Kaygısı Ölçeği (BESDSKÖ), öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersleri bağlamında yaşadıkları sınav kaygısı düzeylerini ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle performans değerlendirmeleri, teorik sınavlar ve uygulama yeterlilikleri sırasında ortaya çıkan stres ve endişe durumlarını hedeflemektedir. Türkiye’deki akademik çalışmalar için uyarlaması Devrilmez, Çiy, Bilgiç ve Dervent (2021) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda kültürel olarak uygunluğunu, psikometrik özelliklerinin gücünü ve ölçüm geçerliğini sağlamayı amaçlamıştır. Ölçek, beden eğitimi alanındaki öğrencilerin duygusal ve bilişsel tepkilerini anlamak için kritik bir araç sunmaktadır.

Ölçeğin orijinal yapısı korunarak Türkçe’ye çevrilmiş ve dilsel eşdeğerlik çalışmaları yapılmıştır. Uyarlama süreci, özellikle spor bilimleri ve eğitim bilimleri alanlarında çalışan araştırmacılar için, sınav veya performans odaklı kaygıların akademik başarı ve derse katılım üzerindeki etkilerini inceleme imkanı tanımaktadır. Bu araç, sadece genel kaygı düzeylerini değil, aynı zamanda bu kaygının beden eğitimi derslerine özgü yönlerini de derinlemesine analiz etmeyi sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Beden Eğitimi, Spor Dersi, Sınav Kaygısı, Psikolojik Ölçek, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Performans Kaygısı, Öğrenci Değerlendirmesi.

Yazarlar

Ercan Devrilmez, Dilem Çiy, Murat Bilgiç, Fatih Dervent.

Amaç

Beden Eğitimi ve Spor Dersi Sınav Kaygısı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin beden eğitimi ve spor derslerindeki değerlendirme süreçlerine (sınavlar, performans testleri, beceri ölçümleri) yönelik yaşadıkları özgül kaygı düzeyini belirlemektir. Bu özgül kaygının ölçülmesi, genel akademik kaygıdan farklı olarak, fiziksel performans beklentileri ve sosyal karşılaştırma baskıları gibi spor ortamına ait benzersiz stres faktörlerini yakalamayı hedefler.

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasının amacı ise, uluslararası alanda kullanılan bu aracın Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu psikometrik olarak kanıtlamak ve böylece Türkiye’deki araştırmacıların bu alandaki çalışmaları için güvenilir bir ölçüm aracı sağlamaktır. Uyarlama, ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruyarak, Türkçe konuşan öğrenci popülasyonunda geçerli ve güvenilir sonuçlar üretmesini sağlamayı amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, bireylerin beden eğitimi derslerindeki sınav ve performans değerlendirmelerine verdikleri bilişsel ve duygusal tepkileri kapsayan psikolojik yapıyı ölçmektedir. Sınav kaygısı genellikle iki ana bileşen altında incelenir: endişe (kaygının bilişsel yönü, başarısızlık düşünceleri ve dikkat dağınıklığı) ve duygusallık (kaygının fizyolojik yönü, kalp çarpıntısı, terleme gibi bedensel tepkiler).

BESDSKÖ’nün uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısının beden eğitimi ve spor ortamına özgü kaygı boyutlarını (örneğin, fiziksel yetersizlik korkusu, halk önünde performans sergileme baskısı) ne ölçüde temsil ettiği araştırılmıştır. Bu yapı, öğrencilerin yalnızca not kaygısını değil, aynı zamanda fiziksel yeterlilik algılarıyla ilgili yaşadıkları psikolojik stresi de kapsamaktadır.

Geçerlik

BESDSKÖ’nün Türkçe uyarlaması kapsamında, ölçeğin amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçüp ölçmediğini belirlemek için çeşitli geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar genellikle yapı geçerliği, kapsam geçerliği ve ölçüt bağıntılı geçerliği içermektedir. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak, maddelerin teorik olarak öngörülen faktör yapısıyla uyumu incelenmiştir.

Uyarlama sürecinde, ölçeğin çeviri geçerliğini sağlamak için uzman görüşleri alınmış ve dilsel eşdeğerlik çalışmaları yapılmıştır. Başarılı bir geçerlik çalışması, Beden Eğitimi ve Spor Dersi Sınav Kaygısı Ölçeği’nin, diğer ilgili psikolojik yapılarla (örneğin, genel kaygı veya öz yeterlilik) beklenen teorik ilişkiyi gösterdiğini kanıtlamıştır. Kaynak makale, ölçeğin Türkçe formunun yüksek düzeyde yapısal geçerlik sunduğunu doğrulamaktadır.

Güvenirlik

BESDSKÖ’nün güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık güvenirlik katsayısı (Cronbach Alfa), ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü göstermek için hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçeğin iç tutarlılığının güçlü olduğunu ve her bir maddenin genel kaygı yapısına katkıda bulunduğunu işaret eder.

Uyarlama çalışmasında ayrıca, test-tekrar test güvenirlik analizleri de yapılmış olabilir; bu analizler, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında aynı sonuçları verme eğilimini değerlendirir. Bu tür çalışmalar, BESDSKÖ’nün zaman içinde kararlı bir ölçüm aracı olduğunu göstermek için önemlidir. Devrilmez ve arkadaşları (2021) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin Türkçe formunun kabul edilebilir düzeyde veya yüksek düzeyde güvenirlik katsayılarına sahip olduğu rapor edilmiştir.

Faktör Analizi

Beden Eğitimi ve Spor Dersi Sınav Kaygısı Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasında, ölçeğin boyutluluğunu ortaya koymak ve orijinal ölçek yapısını doğrulamak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Genellikle, öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde yükleri incelenmiş, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen modelin veriyle uyumu test edilmiştir.

DFA sonuçları, ölçeğin maddelerinin beden eğitimi bağlamındaki sınav kaygısının alt boyutlarını (örneğin, bilişsel kaygı ve fizyolojik tepkiler) tutarlı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamıştır. Faktör yapısının uyumu, uyarlama çalışmasının başarısının temel göstergelerinden biridir ve bu ölçeğin çok boyutlu yapısını koruduğunu göstermektedir. Bu analizler, ölçeğin teorik yapısının Türk popülasyonunda da geçerli olduğunu kanıtlamıştır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert tipi derecelendirme ölçeği (Özgün derecelendirme yapısı, genellikle 4’lü veya 5’li Likert formatında kullanılır, ancak kaynakta belirtilmemiştir. Standart uygulamalar varsayılmıştır.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan form), Orijinal Dil (Bilinmiyor/İngilizce veya başka bir dil varsayılabilir)

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Ortaokul, lise veya üniversite öğrencileri)

Yaş Grubu: Eğitim seviyesine bağlı olarak değişkenlik gösterir; genellikle ergenlik dönemi ve sonrası.

Popülasyon Detayları: Beden eğitimi ve spor derslerini aktif olarak alan ve bu derslerde değerlendirme süreçlerine tabi tutulan öğrenci grupları.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlaması. Katılımcılar, beden eğitimi derslerindeki sınavlar veya performans değerlendirmeleri bağlamında maddelerde belirtilen duygusal ve bilişsel durumları ne sıklıkta veya ne kadar şiddetle yaşadıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Beden Eğitimi Kaygısı, Spor Psikolojisi, Ölçek Geliştirme, Faktör Analizi, Psikometri, Dilem Çiy, Türkçe Uyarlama.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Sorumlu Yazar Dilem Çiy için iletişim e-posta adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yayınlandığı yıl 2021’dir.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya telif durumu, orijinal ölçek geliştiricisine ve uyarlama çalışmasını yapan yazarlara danışılarak belirlenmelidir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle izin gereklidir.

PDF Kaynağı: Ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasına ait orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

• beden-egitimi-ve-spor-dersi-sinav-kaygisi-olceginin-turkce-gecerlik-ve-guvenirligi-toad.pdf (PDF İndir)

• Makalenin Dergipark bağlantısı: dergipark.org.tr

Kaynaklar

Devrilmez, E., Çiy, D., Bilgiç, M., Dervent, F. (2021). Beden Eğitimi ve Spor Dersi Sınav Kaygısı Ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirliği / turkish validity and reliability of physical education and sport course exam anxiety scale. Beden Eğitimi ve Spor Araştırmaları Dergisi ,13 (1),1-13.

Beden Eğitimi ve Spor Dersi Sınav Kaygısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Bu nedenle, maddeler bölümü boş bırakılmıştır. Kullanıcılar ve araştırmacılar, maddelere erişim için yukarıda belirtilen Devrilmez ve arkadaşlarının (2021) orijinal makalesine başvurmalıdır.

Beden Eğitimi ve Spor Dersi Sınav Kaygısı Ölçeği Maddeleri:

Maddeler orijinal kaynakta mevcut değildir.