Çocuklarda Sınav Kaygısı Ölçeği

Özet

Çocuklarda Sınav Kaygısı Ölçeği (ÇSKÖ), çocukların yaşadığı sınav kaygısını çok boyutlu olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Ulaş Aydın ve Gökçe Bulgan tarafından 2017 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Ölçek, sınav kaygısının bilişsel (düşünceler), davranışsal (görev dışı davranışlar) ve fizyolojik (otonom tepkiler) bileşenlerini ölçmeyi hedefler. Toplam 29 maddeden oluşan ÇSKÖ, 4’lü Likert tipi derecelendirme ile uygulanır. Adaptasyon çalışması, özellikle ilkokul ve ortaokul düzeyindeki öğrencilerin sınavlarla ilgili yaşadıkları kaygı düzeyini ve bu kaygının alt boyutlarını tespit etmek için ölçeğin Türk kültürüne uygunluğunu ve psikometrik niteliklerini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Sınav Kaygısı, Çocuk Psikolojisi, Psikometri, Ölçek Uyarlama, Bilişsel Değerlendirme, Otonom Tepkiler.

Yazarlar

Ulaş Aydın, Gökçe Bulgan

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, çocuklarda sınav durumlarına özgü olarak ortaya çıkan duygusal, bilişsel ve fizyolojik tepkileri sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçek, sınav kaygısını tek bir bütün olarak değil, farklı bileşenlerden oluşan karmaşık bir yapı olarak ele alınmasını sağlamaktadır. Böylece eğitimciler ve psikolojik danışmanlar, öğrencilerin yaşadığı kaygının baskın boyutunu belirleyerek daha hedef odaklı müdahale programları geliştirebilirler.

ÇSKÖ, aynı zamanda eğitim psikolojisi alanında yapılan araştırmalarda, sınav kaygısının akademik başarı ve okul motivasyonu üzerindeki etkilerini incelemek için güvenilir bir araç sunmaktadır. Ölçeğin uyarlaması, Türkiye’deki eğitim ortamlarında geçerli ve güvenilir ölçümler yapılmasına olanak tanımıştır.

Yapı

Çocuklarda Sınav Kaygısı Ölçeği, sınav kaygısını çok boyutlu bir yapı olarak kavramsallaştırmaktadır. Bu yapı, bilişsel, davranışsal ve fizyolojik tepkileri kapsayan üç ana faktör altında toplanmıştır. Ölçek toplamda 29 maddeden oluşur ve her bir madde bu üç alt boyuttan birini temsil eder. Bu ayrım, kaygının sadece subjektif endişe olmadığını, aynı zamanda gözlemlenebilir davranışlar ve bedensel tepkilerle de kendini gösterdiğini vurgular.

Ölçekteki faktörler ve madde sayıları şunlardır:

• Düşünceler (Bilişsel Boyut): 12 madde. Sınav başarısızlığına yönelik endişe ve dikkat dağıtıcı bilişsel süreçleri içerir.
• Görev Dışı Davranışlar (Davranışsal Boyut): 8 madde. Sınav sırasında odaklanmayı engelleyen, dışa dönük davranışları kapsar.
• Otonom Tepkiler (Fizyolojik Boyut): 9 madde. Kalp çarpıntısı, terleme gibi bedensel kaygı belirtilerini içerir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasına dair geçerlik çalışmaları Aydın ve Bulgan (2017) tarafından detaylıca incelenmiştir. Bu çalışmalarda, ölçeğin yapı geçerliği incelenmiştir. Yapı geçerliğinin test edilmesi amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. DFA sonuçları, orijinal ölçeğin üç faktörlü yapısının Türk örnekleminde de yeterli düzeyde uyum indeksleri ile doğrulandığını göstermektedir.

Geçerlik çalışmaları ayrıca, ÇSKÖ puanlarının, teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer akademik stres veya genel kaygı ölçekleri ile olan korelasyonlarının incelendiği ölçüt bağıntılı geçerliği de kapsamış olabilir. Bu bulgular, ölçeğin gerçekten sınav kaygısını ölçtüğünü ve diğer ilgili yapılarla beklenen ilişkileri sergilediğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin ölçtüğü yapıyı tutarlı bir şekilde ölçme yeteneğini değerlendirir. Aydın ve Bulgan (2017) uyarlama çalışmasında iç tutarlılık güvenirlik katsayılarını rapor etmişlerdir. Bu katsayıların hesaplanmasında genellikle Cronbach Alfa (α) katsayısı kullanılmıştır. Hem ölçeğin tamamı hem de alt boyutları için hesaplanan alfa katsayılarının, kabul edilebilir düzeyde yüksek olduğu (genellikle .70 ve üzeri) bildirilmiştir.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek içerisindeki maddelerin aynı psikolojik yapıyı ölçmek üzere birbiriyle uyumlu çalıştığını göstermektedir. Bu da, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlar.

Faktör Analizi

Çocuklarda Sınav Kaygısı Ölçeği, üç faktörlü bir yapıya sahiptir. Bu yapı, sınav kaygısının farklı tezahürlerini ayırmak üzere tasarlanmıştır:

• Düşünceler: Bilişsel stres ve endişe yükünü temsil eden 12 madde.
• Görev Dışı Davranışlar: Sınav performansını doğrudan etkileyen davranışsal dikkat dağınıklığını temsil eden 8 madde.
• Otonom Tepkiler: Sempatik sinir sistemi aktivasyonunu gösteren fizyolojik belirtileri temsil eden 9 madde.

Uyarlama sürecinde gerçekleştirilen Faktör Analizi, bu üç faktörlü yapının hem teorik beklentilere uygunluğunu hem de Türk öğrenci örnekleminde geçerli olduğunu desteklemiştir. Bu ayrım, klinik ve eğitimsel müdahalelerin hedeflenmesinde kritik öneme sahiptir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Çocuklar (İlkokul ve Ortaokul Öğrencileri)

Age Group: İlkokul ve Ortaokul dönemi (Yaklaşık 6-14 yaş)

Population Details: Ölçek, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisindeki ilköğretim kademesindeki öğrencilerin sınav kaygısı düzeylerini ölçmek üzere standardize edilmiştir.

Test Methodology: 4’lü Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır. Yanıt seçenekleri şunlardır: (1 = Hemen Hemen Hiçbir Zaman, 2 = Bazen, 3 = Çoğu Zaman, 4 = Hemen Hemen Her Zaman). Ölçekten alınan toplam puanın yükselmesi, sınav kaygısı düzeyinin yüksek olduğu anlamına gelir.

Anahtar Kelimeler

Sınav Stresi, Bilişsel Kaygı, Fizyolojik Tepkiler, Likert Ölçeği, Çocuk Psikolojisi, İlköğretim.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar Gökçe Bulgan’a ait iletişim adresi: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için izinler ve güncel ücret bilgileri (varsa) için sorumlu yazar Gökçe Bulgan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik araştırmalarda kullanım genellikle kaynak gösterilerek mümkündür.

Referanslar

Aydın, U. ve Bulgan, G. (2017). Çocuklarda Sınav Kaygısı Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması. İlköğretim Online, 16(2), 860-899. doi: 10.17051/ilkonline.2017.304742

Makalenin orijinal bağlantısı: ilkogretim-online.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: cocuklarda-sinav-kaygisi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Çocuklarda Sınav Kaygısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Bu maddeler, ilgili alt boyutları temsil eden örnek maddelerdir.

Düşünceler (12 madde): Geçip geçmeyeceğimi merak ederim

Görev Dışı Davranışlar (8 madde): Etrafıma bakarım.

Otonom Tepkiler (9 madde): Kalbim hızla çarpar.