Sınav Kaygısı Ölçeği

Özet

Sınav Kaygısı Ölçeği (SKÖ), üniversite düzeyindeki öğrencilerin sınavlara yönelik yaşadıkları sınav kaygısı düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, D. Bahçeci tarafından 2006 yılında tamamlanan bir doktora tezi kapsamında oluşturulmuştur. Başlangıçta 50 maddeden oluşan madde havuzu, detaylı faktör analizi ve güvenirlik çalışmaları sonucunda 34 maddelik, beş alt boyuttan oluşan son formunu almıştır. Yapılan analizlerde, ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) yüksek (α=0,87) bulunarak, aracın psikometrik açıdan güçlü olduğu desteklenmiştir.

Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanmakta olup, öğrencilerin kaygı tepkilerini “Hiçbir zaman”dan “Her zaman”a kadar uzanan bir yelpazede değerlendirmesine olanak tanımaktadır. SKÖ, özellikle akademik bağlamda sınav performansını etkileyen duyuşsal ve bilişsel bileşenlerin ölçülmesinde önemli bir kaynak teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Sınav Kaygısı, Psikometrik Ölçek, Güvenirlik, Faktör Analizi, Lisans Öğrencileri, Eğitim Psikolojisi, Kaygı Ölçümü.

Yazarlar

Ölçeğin geliştirilme çalışması D. Bahçeci (2006) tarafından yürütülmüştür. Sorumlu Yazar ve iletişim kişisi olarak Dilber POLAT belirtilmiştir.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin sınavlara yönelik yaşadıkları kaygı düzeylerini, bu kaygının bilişsel ve duygusal bileşenlerini dikkate alarak nicel olarak belirlemektir. Bu ölçüm, eğitimcilerin ve psikolojik danışmanların, yüksek düzeyde sınav kaygısı yaşayan öğrencileri belirlemesine ve onlara yönelik uygun müdahale stratejileri geliştirmesine yardımcı olmayı hedefler.

Ölçek, lisans düzeyindeki öğrencilerin sınav öncesi, sırası ve sonrasında ortaya çıkan stres ve endişe tepkilerini kapsamlı bir şekilde değerlendirerek, akademik performans üzerindeki kaygı etkisini anlamlandırmaya katkı sağlamaktadır.

Yapı

Sınav Kaygısı Ölçeği, psikolojik bir yapı olarak Sınav Kaygısı‘nı ölçmektedir. Bu yapı, öğrencinin sınav başarısızlığına dair aşırı endişe duyması, olumsuz öz-değerlendirmeler yapması ve fiziksel gerginlik yaşaması gibi bir dizi tepkiyi içerir. Ölçeğin geliştirilme sürecinde yapılan analizler, kaygının tek boyutlu değil, çok boyutlu bir yapı olduğunu destekler niteliktedir.

Nihai 34 maddelik form, öğrencilerin sınav durumlarına verdikleri tepkileri beş farklı alt boyutta ele almaktadır. Bu alt boyutlar, sınav kaygısının duygusal (somatik) ve bilişsel (endişe) bileşenlerini detaylı olarak ayrıştırmayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilmesi sırasında geçerlik çalışmalarının temelini, madde havuzunun oluşturulması süreci teşkil etmiştir. Ölçek maddeleri, kaygı alanında daha önce Baltaş (1999) tarafından geliştirilmiş olan 50 adet kaygı cümlesi izin dahilinde alınarak oluşturulmuştur. Bu yaklaşım, ölçeğin kapsam geçerliğini güçlendiren bir başlangıç noktası sunmaktadır.

Yapılan faktör analizi sonuçları, ölçeğin yapı geçerliğine dair önemli bulgular sağlamış ve maddelerin teorik olarak beklenen alt boyutlara yüklendiğini ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Sınav Kaygısı Ölçeği’nin güvenirlik analizi, Hemşirelik, Beden Eğitimi Öğretmenliği ve Fen Bilgisi Öğretmenliği bölümlerinde öğrenim gören toplam 206 lisans öğrencisinden toplanan verilerle gerçekleştirilmiştir. Bu analizde, ölçeğin iç tutarlılığı incelenmiştir.

İç tutarlılık katsayısı (bütün ölçek için) Cronbach’s Alpha (α) değeri 0,87 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, psikometrik literatürde kabul edilebilirliğin oldukça üzerinde, yüksek bir iç tutarlılığa işaret ederek, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen kaygı yapısını tutarlı ve güvenilir bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla uygulamadan elde edilen veriler faktör analizine tabi tutulmuştur. Bu kapsamlı analiz süreci, başlangıçtaki 50 maddelik havuzun optimize edilmesini sağlamıştır.

Analiz sonucunda, toplam 16 madde ölçekten çıkarılmıştır:

• 12 madde, madde yük değeri 0,40’tan düşük olduğu için ölçekten düşürülmüştür.
• 4 madde ise birden fazla faktöre yüklenmesi (ayrışmamış/binişik madde) nedeniyle ölçekten çıkarılmıştır.

Kalan 34 madde, madde yük değerleri 0,41 ile 0,74 arasında değişen beş ayrı alt boyuta yüklenmiştir. Bu beş faktörlü yapı, Sınav Kaygısı Ölçeği’nin nihai yapısını oluşturmaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: 34 maddeden oluşan, 5’li Likert tipi kendini raporlama ölçeği.

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Lisans öğrencileri

Yaş Grubu: Üniversite öğrencisi yaş grubu (Genellikle 18-25)

Örneklem Detayları: Hemşirelik, Beden Eğitimi Öğretmenliği ve Fen Bilgisi Öğretmenliği bölümlerinde okuyan 206 lisans öğrencisi.

Test Metodolojisi: Uygulama, katılımcıların her maddeyi aşağıdaki derecelendirme ölçeğine göre yanıtlamasını gerektiren bir öz bildirim anketidir:

• (1) Hiçbir zaman
• (2) Nadiren
• (3) Bazen
• (4) Sık sık
• (5) Her zaman

Ölçekten alınabilecek en düşük puan 34, en yüksek puan ise 170’dir. Ölçekte ters kodlanan madde bulunmamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Akademik Stres, Cronbach’s Alpha, Beş Faktörlü Yapı, Psikometrik Özellikler, Baltaş Kaygı Cümleleri, Öğrenci Değerlendirmesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, D. Bahçeci’nin doktora tezi kapsamında 2006 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Dilber POLAT ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

tez.yok.gov.tr adresinde teze dair ek bilgilere ulaşılabilir.

Bahçeci, D. (2006). Anatomi dersinde portfolyo kullanmanın öğrencilerin bilişsel ve duyuşsal özellikleri üzerine etkisi (Yayınlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Ölçeğin madde havuzu için referans alınan çalışma: Baltaş (1999).

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: sinav-kaygisi-olcegi-toad.pdf

Sınav Kaygısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki maddeler, orijinal ölçekten örnek olarak sunulmuş olup, ölçeğin tamamını temsil etmeyebilir.

1. Önemli sınavlardan önce veya sonra canım bir şey yemek istemez.
2. Başarısız olduğumda çevremdekilerin hakkımdaki düşünceleri beni rahatsız eder.
3. Başarısız olursam insanlar benim yeteneğimden şüpheye düşecekler.
4. Önemli sınavlardan önce zihnim adeta durur.
5. Başarısız olursam, kendimle ilgili görüşlerim değişir.
6. Önemli problemlerimden biri, bir sınava tam olarak hazırlanıp hazırlanmadığımı bilememektir.