Durumluk Sınav Kaygısı Ölçeği (DuSKÖ)

Özet

Durumluk Sınav Kaygısı Ölçeği (DuSKÖ), öğrencilerin sınav esnasında veya hemen öncesinde yaşadıkları anlık ve durumsal kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla 2019 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, sınav kaygısının sadece bilişsel veya fizyolojik boyutlarını değil, aynı zamanda biyo-psikososyal etkileşimlerini de kapsayarak çok boyutlu bir değerlendirme sunmaktadır. Ölçek, toplam 22 maddeden oluşmakta ve üç alt boyutta yapılandırılmıştır: Bilişsel, Fizyolojik ve Biyo-Psikososyal. Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin kuramsal üç faktörlü yapısının yüksek düzeyde uyum iyiliği gösterdiğini kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Durumluk Sınav Kaygısı, DuSKÖ, Psikometrik Geliştirme, Sınav Kaygısı, Geçerlik, Güvenirlik, Bilişsel Kaygı, Fizyolojik Kaygı.

Yazarlar

Alper Şahin

Amaç

DuSKÖ’nün temel amacı, öğrencilerin sınav durumuna özgü olarak deneyimledikleri kaygı düzeyini doğru ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Geliştirme çalışması, sınav kaygısını sadece genel bir kişilik özelliği olarak ele alan yaklaşımlardan farklı olarak, belirli bir sınav anında ortaya çıkan değişken ve yoğun duygusal, fizyolojik ve bilişsel tepkileri ölçmeyi hedeflemiştir. Bu sayede, eğitimcilerin ve psikologların öğrencilere yönelik daha spesifik ve duruma özgü müdahale programları geliştirmesine olanak sağlamak amaçlanmıştır.

Yapı

Durumluk Sınav Kaygısı Ölçeği (DuSKÖ), sınav kaygısı yapısını üç ana boyutta incelemektedir:

• Bilişsel Alt Boyut: Sınavla ilgili olumsuz düşünceleri, endişeleri, dikkat dağınıklığını ve başarısızlık korkusunu içeren maddelerden oluşur (9 madde).
• Fizyolojik Alt Boyut: Sınav sırasında deneyimlenen kalp çarpıntısı, terleme, mide rahatsızlıkları gibi bedensel tepkileri ölçer (8 madde).
• Biyo-Psikososyal Alt Boyut: Bireyin sosyal baskı, performans endişesi ve genel psikososyal stres tepkilerini içeren maddelerden oluşur (5 madde).

Ölçek toplam 22 maddeden oluşmaktadır ve bu üç boyut, sınav kaygısının bütüncül bir değerlendirmesini sağlamaktadır.

Geçerlik

DuSKÖ’nün yapısal geçerlik çalışmaları, ölçeğin kuramsal olarak öngörülen üç faktörlü yapısını test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları incelendiğinde, uyum iyiliği indekslerinin mükemmel seviyede olduğu görülmüştür. Elde edilen temel uyum indeksleri şunlardır:

• χ²/sd (Ki-kare/Serbestlik Derecesi): 1.72
• CFI (Karşılaştırmalı Uyum İndeksi): 0.96
• NNFI (Normlandırılmamış Uyum İndeksi): 0.96
• IFI (Artımlı Uyum İndeksi): 0.96
• RMSEA (Yaklaşık Hata Karekök Ortalaması): 0.05
• SRMR (Standartlaştırılmış Kök Ortalama Kare Kalıntısı): 0.05

Bu değerler, ölçeğin 3 boyutlu yapısının güçlü bir şekilde doğrulandığını ve modelin veri ile uyumunun yüksek olduğunu göstermektedir. Ölçeğin detaylı geçerlik özellikleri ve diğer geçerlik kanıtları için kaynak makalenin incelenmesi önerilir. Makalenin bağlantısı Kaynaklar bölümünde sunulmuştur.

Güvenirlik

DuSKÖ’nün iç tutarlılık güvenirlik analizleri, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen katsayılar, hem alt boyutlar hem de tüm ölçek için yüksek düzeyde iç tutarlılığa işaret etmektedir. Güvenirlik katsayıları aşağıdaki gibidir:

• Bilişsel Alt Boyut İçin Alfa Katsayısı: 0.93
• Psikososyal Alt Boyut İçin Alfa Katsayısı: 0.84
• Fizyolojik Alt Boyut İçin Alfa Katsayısı: 0.85
• Tüm Ölçek İçin Alfa Katsayısı: 0.94

Bu yüksek alfa değerleri, DuSKÖ maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin psikometrik olarak sağlam olduğunu göstermektedir. Detaylı güvenirlik analizleri için orijinal makaleye başvurulmalıdır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını incelemek üzere yürütülen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), Durumluk Sınav Kaygısı Ölçeği’nin üç boyutlu yapısını desteklemiştir. Analiz sonuçları, tüm uyum iyiliği indekslerinin kabul edilebilir veya mükemmel aralıkta olduğunu kanıtlamıştır. Özellikle RMSEA ve SRMR değerlerinin 0.05 gibi ideal seviyede olması, modelin veriye mükemmel uyum sağladığını ve yapısal geçerliğin güçlü olduğunu doğrulamaktadır. Bu bulgular, sınav kaygısı yapısının Bilişsel, Fizyolojik ve Biyo-Psikososyal bileşenler aracılığıyla başarılı bir şekilde ayrıştırılabileceğini göstermektedir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Özgün Ölçek)

Format: Kendi kendine raporlama (Self-Report)

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Öğrenciler

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genellikle lise ve üniversite öğrencileri)

Derecelendirme: 4’lü Derecelendirme (Likert Tipi)

Derecelendirme Kategorileri: 1- Hiç, 2-Biraz, 3- Orta Düzeyde, 4-Çok

Madde Sayısı: 22 Madde

Anahtar Kelimeler

Psikoloji, Eğitim Psikolojisi, Geçerlik, Güvenirlik, Likert Ölçeği, Durumluk Kaygı, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Alper Şahin

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Geliştirme Yılı: 2019

Kullanım İzinleri: Ticari olmayan akademik kullanımlarda, kaynak gösterilerek kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Ticari olmayan akademik araştırmalar için genellikle ücretsizdir, ancak yazar ile teyit edilmelidir.

Kaynaklar

Şahin, A. (2019). Durumluk sınav kaygısı ölçeği (DuSKÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Trakya Eğitim Dergisi, 9(1), 78-90. doi: 10.24315/tred.450423

Makalenin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: durumluk-sinav-kaygisi-olcegi-dusko-toad.pdf

Makalenin Dergipark üzerindeki bağlantısı: dergipark.gov.tr

Durumluk Sınav Kaygısı Ölçeği (DuSKÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçekte Biyo-Psikososyal alt boyutta 5, Bilişsel alt boyutta 9 ve Fizyolojik alt boyutta 8 olmak üzere toplam 22 madde bulunmaktadır. Ölçeğin tüm maddeleri için lütfen makalenin sonuna bakınız.

Fizyolojik Boyuttaki Maddeler:

1. 1
2. 2
3. 5
4. 8
5. 11
6. 15
7. 17
8. 19

Bilişsel Boyuttaki Maddeler:

1. 3
2. 4
3. 7
4. 9
5. 14
6. 16
7. 18
8. 20
9. 22

Biyo-Psikososyal Boyuttaki Maddeler:

1. 6
2. 10
3. 12
4. 13
5. 21