Facebook Romantik Ayrılık Ölçeği

Özet

Facebook Romantik Ayrılık Ölçeği, bireylerin romantik bir ilişkinin sona ermesinin ardından eski partnerleriyle ilgili davranışlarını ve duygusal tepkilerini sosyal medya platformu Facebook üzerinden ne ölçüde sürdürdüğünü değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle günümüz dijital çağında romantik ayrılık sürecinin sosyal medya kullanım alışkanlıkları üzerindeki etkilerini incelemektedir. Ölçeğin Türkçe versiyonu, 2016 yılında Akın ve arkadaşları tarafından Türk kültürüne uyarlama çalışmasıyla kazandırılmıştır.

Ölçek, kullanıcıların ayrılık sonrası eski sevgililerinin profillerini kontrol etme, paylaşımlarını takip etme veya dijital etkileşimde bulunma gibi davranışlarını ölçerek, bu davranışların ayrılık sonrası psikolojik uyum düzeyleriyle ilişkisini araştırmayı mümkün kılar. Bu uyarlama çalışması, ilgili alanda çalışan araştırmacılar için güvenilir ve geçerli bir araç sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Facebook, romantik ayrılık, sosyal medya, psikometri, uyarlama, dijital gözetim, ilişki sonlanması.

Yazarlar

Akın, A., Süler, M., Süler, K., Topçuoğlu, P., Demirbacak, H. Ş., İnceman, F.

Amaç

Facebook Romantik Ayrılık Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin romantik ayrılık deneyimlerini takiben sosyal medya aracılığıyla sergiledikleri izleme ve bağlantıyı sürdürme davranışlarının yoğunluğunu ve niteliğini standardize edilmiş bir biçimde ölçmektir. Bu ölçek, ayrılık sonrası dijital davranışların bireyin duygusal durumu ve toparlanma süreci üzerindeki potansiyel etkilerini araştırmada kritik bir rol oynamaktadır.

Ölçeğin 2016 yılında gerçekleştirilen Türkçe uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk kültürü bağlamında test etmek ve böylece Türk araştırmacılara sosyal medya ve ilişkiler psikolojisi alanında kullanılabilecek, kültürel açıdan geçerli bir ölçüm aracı sağlamayı amaçlamıştır. Bu sayede, sosyal medyanın romantik ilişkiler ve ayrılık süreçleri üzerindeki etkileri daha derinlemesine incelenebilmektedir.

Yapı

Ölçek, modern romantik ayrılık sürecinin sosyal ağ siteleri (SNS) üzerindeki tezahürlerini ölçen spesifik bir psikometrik yapıyı temsil eder. Ölçülen temel yapı, ayrılık sonrası dijital davranışlar (Post-Breakup Digital Behavior) olup, bu davranışlar genellikle eski partnere yönelik sürekli bir ilgi veya gözetim (surveillance) şeklinde ortaya çıkar.

Bu yapı, ayrılık sonrası adaptasyonun zorluklarını, özellikle de Facebook gibi platformların sürekli bilgi erişimine izin vermesi nedeniyle yaşanan dijital bağlantı bağımlılığını veya zorunluluğunu yansıtır. Ölçek, bireyin kendini toparlama sürecini engelleyebilecek olan dijital izleme davranışlarının düzeyini nicel olarak belirlemeye odaklanır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, yapısal uygunluğunu ve amaca hizmet etme yeteneğini doğrulamak üzere yürütülmüştür. Yapılan uyarlama çalışmasında genellikle Yapı Geçerliği (Construct Validity) incelenmiştir. Bu bağlamda, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne kadar doğru ölçtüğü Faktör Analizi yöntemleriyle belirlenmiştir.

Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili yapılarla (örneğin, bağlanma stilleri, ayrılık sonrası sıkıntı ölçekleri) olan korelasyonları incelenerek Ölçüt Geçerliği (Criterion Validity) veya Yakınsak Geçerlik (Convergent Validity) kanıtları sunulmuştur. Bu geçerlik analizleri, Facebook Romantik Ayrılık Ölçeği’nin Türk örnekleminde geçerli bir ölçüm aracı olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Türkçe versiyonun güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. İç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) hesaplamaları, ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü belirlemede kullanılan temel yöntemdir. Yüksek Cronbach’s Alpha değerleri, ölçeğin maddelerinin güvenirlik açısından kabul edilebilir düzeyde olduğunu işaret eder.

Ek olarak, bazı psikometrik çalışmalarda ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçmek için Test-Tekrar Test Güvenirliği de incelenebilir. Bu analizler, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstererek, ölçeğin genel güvenirlik düzeyini pekiştirmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin Türkçe uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını veya kültürel farklılıklar nedeniyle yeniden yapılandırılması gerekip gerekmediğini belirlemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Genellikle Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanır.

DFA, belirlenen faktör yapısının veriyle ne kadar uyumlu olduğunu gösteren uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) ile rapor edilir. Bu analizler, Facebook Romantik Ayrılık Ölçeği’nin Türk kültüründe de tek boyutlu veya çok boyutlu yapısının sağlamlığını ve geçerlik kanıtlarını sunar.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Orijinal ölçeğin formatına uygun olarak hazırlanmış, genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme (Örneğin: Hiçbir zaman uygun değil – Tamamen uygun).

Mevcut Diller: Türkçe, (Orijinal dil muhtemelen İngilizce veya başka bir dildir).

Popülasyon Grubu: Romantik bir ayrılık yaşamış yetişkinler ve genç yetişkinler (genellikle üniversite öğrencileri örneklemi tercih edilir).

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri (Genç Yetişkinlik dönemi).

Popülasyon Detayları: Akın ve arkadaşlarının 2016 çalışması, genellikle üniversite öğrencisi popülasyonu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu popülasyon, Facebook gibi sosyal medya platformlarını aktif olarak kullanan ve romantik ilişki deneyimine sahip bireylerden oluşur.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale).

Anahtar Kelimeler

Öz bildirim, sosyal ağ siteleri, ayrılık sonrası uyum, geçerlik, güvenirlik, psikolojik ölçüm.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ahmet Akın

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: İstanbul Medeniyet Üniversitesi (Tahmini).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2016 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle yazarın izni gerekmektedir. Ticari kullanım veya lisans ücretleri hakkında spesifik bilgi mevcut değildir; ancak akademik araştırmalarda sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir. Orijinal PDF: facebook-romantik-ayrilik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Akın, A., Süler, M., Süler, K., Topçuoğlu, P., Demirbacak, H. Ş. ve İnceman, F. (2016). Facebook Romantik Ayrılık Ölçeğinin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirliği. V.Sakarya’da Eğitim Araştırmaları Kongresi, bildiri kitabı içinde (ss. 90-95). Sakarya: Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Yayınları.

Facebook Romantik Ayrılık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri bu içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen referans kaynağa veya PDF dosyasına başvurulmalıdır.