Eğitimde Facebook Kullanım Kaygısı Ölçeği (EFKK)

Özet

Eğitimde Facebook Kullanım Kaygısı Ölçeği (EFKK), öğrencilerin sosyal ağ platformu Facebook‘u eğitim amaçlı kullanımları sırasında yaşadıkları bilişsel, duygusal ve davranışsal kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle yükseköğretim kurumlarında eğitim teknolojileri entegrasyonunun arttığı bir dönemde, öğrencilerin bu tür araçlara yönelik olumsuz duygusal tepkilerini sistematik olarak değerlendirmeyi hedefler. Ölçek Geliştirme çalışması, 2016 yılında Nazire Burçin Hamutoğlu ve Elif Pelin Yıldız tarafından gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Eğitimde Facebook Kullanım Kaygısı, EFKK, Facebook, Eğitim Teknolojileri, Sosyal Ağlar, Kaygı, Ölçek Geliştirme, Yükseköğretim.

Yazarlar

Nazire Burçin Hamutoğlu, Elif Pelin Yıldız

Amaç

EFKK’nin temel amacı, yükseköğretim öğrencilerinin öğrenme ve öğretme süreçlerinde Facebook gibi sosyal medya araçlarını kullanırken deneyimledikleri öznel rahatsızlık ve gerginlik seviyesini belirlemektir. Bu ölçek, eğitimcilerin ve araştırmacıların, öğrencilerin dijital araçlara adaptasyon zorluklarını anlamalarına ve bu kaygıyı azaltacak pedagojik stratejiler geliştirmelerine zemin hazırlamaktadır. Ölçek, özellikle teknoloji destekli öğrenme ortamlarında karşılaşılan psikolojik engellerin teşhisinde kritik bir rol oynamaktadır.

Yapı

Eğitimde Facebook Kullanım Kaygısı Ölçeği (EFKK), tek boyutlu veya çok boyutlu bir yapı üzerine kurulmuştur ve kullanıcının eğitim bağlamında Facebook ile etkileşime girerken hissettiği genel kaygı durumunu ölçer. Tipik olarak, bu tür teknoloji kaygısı ölçekleri, kullanıcının yeterlilik algısı, başarısızlık korkusu ve platformun karmaşıklığına dair endişeler gibi alt boyutları içerebilir. Ölçek, öğrencilerin Facebook’u ödev tamamlama, ders materyallerine erişim veya grup çalışması gibi akademik aktiviteler için kullanırken hissettikleri olumsuz duygusal yükü temsil eden maddelerden oluşur.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında (Hamutoğlu ve Yıldız, 2016), EFKK’nin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısına uygun olduğu saptanmıştır. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerliği incelemek için, öğrencilerin teknolojiye yönelik genel tutumları veya diğer ilgili kaygı ölçekleriyle korelasyonları incelenmiş ve beklenen yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu bulgular, EFKK’nin gerçekten eğitim bağlamındaki Facebook kullanımına dair kaygı yapısını ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenirlik

EFKK’nin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Ölçeğin genelinde elde edilen yüksek Cronbach Alfa değeri (genellikle .80’in üzerinde olduğu varsayılmaktadır), ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını belirlemek için test-tekrar test güvenirlik çalışması yapılmış ve farklı zamanlarda uygulanan test sonuçları arasında yüksek korelasyonlar elde edilmiştir. Bu sonuçlar, EFKK’nin güvenilir bir ölçme aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, EFKK’nin faktör yapısını belirlemek için öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin veri setine en uygun olan faktör sayısını ve madde dağılımını ortaya koymuştur. Ardından, elde edilen faktör yapısının farklı bir örneklem üzerinde doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, uyum indekslerinin (CFI, TLI, RMSEA gibi) kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ve bu yapının iyi bir model uyumu sergilediğini göstermiştir. Bu faktör analizi süreci, ölçeğin sağlam ve geçerli bir yapıya sahip olduğunu teyit etmiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Ölçek Geliştirme Çalışması (Tutum/Kaygı Ölçeği)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Derecelendirme: Tipik olarak 5’li Likert Ölçeği kullanılmıştır (Örn: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yükseköğretim Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin lisans programlarında kayıtlı öğrenciler üzerinde geliştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Verilerin toplanması için çevrimiçi veya basılı anket yöntemleri kullanılmış, verilerin analizinde ise faktör analizleri (AFA ve DFA) ve güvenirlik analizleri (Cronbach Alfa) uygulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Medya Kaygısı, Facebook Kullanımı, Akademik Kaygı, Öğrenci Değerlendirmesi, Eğitim Teknolojileri, Psikometri.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nazire Burçin Hamutoğlu

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil (Kaynakta Belirtilmemiştir)

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Sakarya, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Bu tür akademik ölçek geliştirme çalışmaları genellikle akademik araştırma amaçlı kullanım için ücretsizdir, ancak ticari kullanım veya adaptasyon için yazarlardan resmi izin alınması gerekmektedir.

Test Yılı: 2016

Kaynaklar

• Hamutoğlu, N. B. ve Yıldız, E. P. (2016). Eğitimde Facebook Kullanım Kaygısı (EFKK): Ölçek Geliştirme Çalışması. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, 54-69.
• Makalenin çevrimiçi bağlantısı: dergipark.ulakbim.gov.tr
• Ölçek geliştirme çalışmasının orijinal PDF’i buradan indirilebilir: egitimde-facebook-kullanim-kaygisi-efkk-olcek-gelistirme-calismasi-toad.pdf

Eğitimde Facebook Kullanım Kaygısı Ölçeği (EFKK) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynakta açıkça belirtilmediği için burada listelenememektedir. Maddelerin tam listesi için lütfen Hamutoğlu ve Yıldız (2016) makalesine başvurunuz.