Facebook Kullanımına Yönelik Güdüler Ölçeği

Özet

Facebook Kullanımına Yönelik Güdüler Ölçeği, bireylerin sosyal ağ platformu Facebook‘u kullanma nedenlerini ve bu kullanımların altında yatan psikolojik güdüleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçek uyarlamasıdır. Ölçek, Atabek (2013) tarafından Türkiye’deki öğretmen adayları üzerinde yürütülen karma yöntemli doktora tezi kapsamında kullanılmıştır. Toplamda 11 maddeden oluşan bu ölçek, üç temel faktöre ayrılmaktadır: Zaman Geçirme, İlişki Sürdürme ve Arkadaşlık. Ölçek, özellikle sosyal medya kullanımının altında yatan ihtiyaçları ve motivasyonları belirlemede önemli bir araç olarak hizmet vermektedir.

Anahtar Kelimeler

Facebook, Güdüler, Sosyal Medya, Ölçek Uyarlama, Ön Hizmet Öğretmenleri, Zaman Geçirme, İlişki, Arkadaşlık, Likert ölçeği

Yazarlar

Oğuzhan Atabek

Amaç

Ölçeğin temel amacı, kullanıcıların Facebook platformunu hangi spesifik ihtiyaçları karşılamak üzere kullandıklarını saptamaktır. Bu güdüler, genellikle Kullanımlar ve Doyumlar Teorisi çerçevesinde ele alınmakta olup, bireylerin neden belirli medya araçlarını tercih ettiklerini anlamaya odaklanır. Ölçek, bu motivasyonları üç ana başlık altında nicel olarak ölçmeyi hedefler.

Ölçek, özellikle eğitim ve sosyal bilimler alanında, sosyal medya kullanım alışkanlıklarının ve bu alışkanlıkların eğitim çıktıları, sosyal entegrasyon veya psikolojik iyi oluş üzerindeki etkilerinin incelenmesinde bir araç olarak tasarlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, Türkiye bağlamında öğretmen adaylarının sosyal medya motivasyonlarını ortaya koymuştur.

Yapı

Facebook Kullanımına Yönelik Güdüler Ölçeği, sosyal medya kullanımına dair güdüleri ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Ölçek, sosyal motivasyonlar ve eğlence/boş zaman motivasyonları olmak üzere iki geniş alana yayılan faktörlerden oluşur.

Ölçeğin yapısı, 11 maddelik toplam madde havuzu ile Zaman Geçirme, İlişki Sürdürme ve Arkadaşlık olmak üzere üç alt boyuttan meydana gelmektedir. Bu alt boyutlar, Facebook kullanımının sosyal etkileşim ihtiyacını karşılama ve boş zamanı değerlendirme işlevlerini temsil etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları hakkında kaynakta detaylı bilgi sunulmamıştır. Uyarlama çalışmalarında genellikle yapı geçerliği (faktör analizi) ve ölçüt bağımlı geçerlik incelenir. Ancak, bu özet içeriğinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Geçerlik çalışmalarının detayları için ilgili doktora tezinin tamamına başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach’s α değerleri ile raporlanmıştır. Üç alt boyut için elde edilen güvenirlik katsayıları, ölçeğin tutarlı ve güvenilir olduğunu göstermektedir.

• Zaman Geçirme: Cronbach’s α = 0.785
• İlişki Sürdürme: Cronbach’s α = 0.882
• Arkadaşlık: Cronbach’s α = 0.872

Bu değerler, sosyal bilimler araştırmalarında kabul edilebilir ve iyi düzeyde güvenirlik göstergeleridir, özellikle 0.80 üzerindeki değerler yüksek iç tutarlılığa işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, toplamda 11 maddeden oluşmakta ve faktör analizi sonucunda üç ana faktör altında toplanmaktadır. Bu faktörler ve madde dağılımları şöyledir:

• Zaman Geçirme: 5 öğe
• Arkadaşlık: 3 öğe
• İlişki Sürdürme: 3 öğe

Bu faktör yapısı, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak veya kültürel uyarlama sürecinde elde edilen en uygun yapıyı temsil etmektedir. Bu üç faktör, bireylerin Facebook kullanımındaki temel güdüleri başarılı bir şekilde ayrıştırmaktadır.

Ölçek Bilgisi

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: 11 maddelik öz bildirim anketi (Self-report questionnaire)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri (Ön Hizmet Öğretmenleri)

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Yaklaşık 18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye ve ABD’deki öğretmen adayları üzerinde karma yöntemli bir çalışmanın parçası olarak kullanılmıştır. Uyarlama süreci Türkiye popülasyonu üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Maddeler 5’li Likert ölçeği üzerinden değerlendirilmektedir:

1. Hiçbir zaman
2. Nadiren
3. Bazen
4. Çoğu kez
5. Her zaman

Anahtar Kelimeler

Sosyal Medya Kullanımı, Motivasyon, Öğretmen Adayları, İç Tutarlılık, Cronbach Alfa, Faktör Yapısı, Boş Zaman, Sosyal Bağlılık

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi Yok

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi Yok (Middle East Technical University, Ankara, Turkey)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Oğuzhan Atabek’in 2013 yılında tamamladığı doktora tezi kapsamında kullanılmış ve raporlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı, izin ve ücret bilgileri için doğrudan sorumlu yazar Oğuzhan Atabek ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Tezin tam metnine erişim için bağlantı mevcuttur.

Referanslar

Atabek, O. (2013). An exploratory study on the use of Facebook by pre-service teachers in Turkey and the U.S.A: A mixed method design (Unpublished doctoral dissertation). Middle East Technical University, Ankara, Turkey.

Tezin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: etd.lib.metu.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: facebook-kullanimina-yonelik-guduler-olcegi-toad.pdf

Facebook Kullanımına Yönelik Güdüler Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri, ilgili doktora tezinde detaylı olarak yer almaktadır. Kaynak özetinde maddeler listelenmemiştir, ancak ölçeğin yapısı aşağıdaki gibidir:

• Toplam 11 öğe.
• Zaman Geçirme (5 öğe)
• Arkadaşlık (3 öğe)
• İlişki Sürdürme (3 öğe)