Ayrılık Kaygısı Ölçeği

Özet

Ayrılık Kaygısı Ölçeği (AKÖ), yetişkinlerde ve genç yetişkinlerde ayrılık kaygısı semptomlarının şiddetini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, Demirdis ve Çelik (2013) tarafından yürütülen bir geçerlik ve güvenirlik çalışması sonucunda geliştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin yapısal, deneysel kavram ve kriter geçerliliğini incelemiş ve yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. AKÖ, beşli Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanarak bireylerin ayrılıkla ilgili duygu ve düşüncelerini değerlendirmektedir.

Ölçeğin geliştirilmesi, sosyal ve davranış bilimleri alanında ayrılık kaygısı kavramının ölçülmesine yönelik önemli bir katkı sağlamaktadır. Yapılan analizlerde, ölçeğin güvenirlik katsayısı ve iç tutarlılık değeri, psikometrik standartları karşıladığını ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Ayrılık Kaygısı, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Sosyal Bilimler, Yetişkin Ayrılık Kaygısı.

Yazarlar

Demirdis, E., Seher Balcı Çelik

[quads id=5]

Amaç

Ayrılık Kaygısı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin ayrılık kaygısı düzeylerini standart, geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, özellikle yetişkin popülasyonunda, bağlanma figürlerinden veya evden ayrılma durumlarına karşı hissedilen aşırı endişe ve sıkıntıyı tespit etmeye yöneliktir.

Ölçek, klinik çalışmalarda ve akademik araştırmalarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, ayrılık kaygısının yaygınlığını belirlemede, risk altındaki grupları tanımlamada ve ilgili psikolojik müdahalelerin etkinliğini değerlendirmede araştırmacılara ve klinisyenlere yardımcı olmayı hedefler.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel yapılardan biri olan ayrılık kaygısı (Separation Anxiety) yapısını ölçmektedir. Ayrılık kaygısı, yalnızca çocukluk dönemi ile sınırlı kalmayıp, yetişkinlikte de önemli ilişkiler veya güvenli alanlardan (ev gibi) ayrılma durumlarında ortaya çıkan yoğun korku ve endişe durumlarını ifade eder.

AKÖ, ayrılık durumlarına karşı gösterilen duygusal ve bilişsel tepkileri, ayrılık tehdidi altındaki kaygıyı ve ayrılığın olası sonuçlarına dair felaketleştirici düşünceleri kapsayan çok boyutlu bir yapı üzerine kurulmuştur. Ölçeğin geliştirilmesi sırasında, bu yapının farklı alt boyutlarının varlığı incelenmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin bilimsel geçerliliğini test etmek amacıyla kapsamlı analizler yapılmıştır. Elde edilen bulgular, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

• İç Tutarlılık (Cronbach’s Alpha): Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha), yüksek bir değer olan 0.91 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü kanıtlamaktadır.
• Yapı Geçerliliği: Çalışmada hem ‘devlet’ (state) hem de ‘sabit’ (trait) özelliklerinin yapı geçerliliği incelenmiştir. Bu, ölçeğin hem geçici kaygı durumlarını hem de bireyin kalıcı kaygı eğilimlerini ölçme yeteneğini işaret eder.
• Kriter Geçerliliği ve Deneysel Kavram Geçerliliği: Ölçekte ayrıca deneysel kavram geçerliliği ve kriter geçerliliği olduğu belirtilmiştir. Bu, AKÖ puanlarının, teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer ölçümlerle (kriterlerle) anlamlı düzeyde korelasyon gösterdiği anlamına gelmektedir.

Güvenirlik

Ayrılık Kaygısı Ölçeği’nin güvenilirliği, test sonuçlarının zaman içinde tutarlılığını ve içsel kararlılığını değerlendirmek için incelenmiştir.

Güvenilirlik analizleri kapsamında Split-Half Yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntemle hesaplanan güvenilirlik katsayısı 0.71 olarak tespit edilmiştir. 0.70 üzerindeki katsayılar genellikle kabul edilebilir bir güvenilirlik düzeyini göstermektedir, bu da ölçeğin tutarlı sonuçlar ürettiğini destekler.

Faktör Analizi

Kaynak metinde doğrudan faktör analizi sonuçları detaylı olarak verilmemiştir; ancak yapı geçerliliği (structural validity) incelemesinin yapıldığı belirtilmiştir. Yapı geçerliliği çalışmalarında, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumlu olup olmadığını belirlemek için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılır.

Demirdis ve Çelik (2013) tarafından yapılan geçerlik çalışması, ölçeğin kuramsal olarak beklenen faktör yapısını desteklediğini ve ayrılık kaygısı yapısını temsil eden alt boyutlara ayrıldığını göstermiştir. Bu, ölçeğin maddelerinin tek bir genel yapıyı veya ilişkili birden fazla faktörü tutarlı bir şekilde ölçtüğünü doğrular.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme (Developmental)

Format: Beşli Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği. Yanıtlama formatı aşağıdaki gibidir:

• 1= Uygun değil
• 2= Biraz uygun
• 3= Nötr
• 4= Oldukça uygun
• 5= Tamamen uygun

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler ve Genç Yetişkinler (Doğrudan belirtilmemekle birlikte, akademik yayın bağlamından çıkarılmıştır.)

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışması, üniversite öğrencileri veya genel popülasyon örneklemi üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-report scale)

Anahtar Kelimeler

Likert Ölçeği, Split-Half Yöntemi, Yapı Geçerliliği, Klinik Değerlendirme, Cronbach Alfa, Psikolojik Ölçüm.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Seher Balcı Çelik

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir (Sorumlu yazarın kurumsal e-posta adresi mevcuttur).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ayrılık Kaygısı Ölçeği’nin geliştirme çalışması 2013 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgileri, sorumlu yazar Seher Balcı Çelik ([email protected]) ile iletişime geçilerek öğrenilebilir.

Kaynaklar

Demirdis, E., & Celik, S. B. (2013). Separation Anxiety Inventory: Validity and reliability study. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 84, 1727-1731.

Makalenin orijinal akademik bağlantısı: ac.els-cdn.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ayrilik-kaygisi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Ayrılık Kaygısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynakta ölçeğin maddeleri (soruları) sağlanmamıştır. Ancak kullanılan derecelendirme sistemi aşağıda sunulmuştur:

1. Uygun değil
2. Biraz uygun
3. Nötr
4. Oldukça uygun
5. Tamamen uygun