Facebook Mağduriyeti Ölçeği

Özet

Facebook Mağduriyeti Ölçeği, sosyal medya platformu kullanıcılarının çevrimiçi ortamda karşılaştıkları zorbalık ve taciz durumlarından ne derece etkilendiğini ölçmek amacıyla Türkçe’ye uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, Küçük ve Şahin (2015) tarafından Türk kültürüne adapte edilmiş ve geçerlik/güvenirlik çalışmaları tamamlanmıştır. Bu 17 maddelik, tek faktörlü yapı, özellikle bireylerin yaşadığı siber zorbalık deneyimlerinin duygusal sonuçlarını ve mağduriyet sıklığını tespit etmeyi hedefler. Yüksek iç tutarlılık katsayısı (.91) ile güvenilir bir ölçüm sağladığı gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Siber zorbalık, Facebook, Mağduriyet, Uyarlama, Psikometri, Sosyal Medya, Likert ölçeği, Güvenirlik.

Yazarlar

Şirin Küçük, İbrahim Şahin

[quads id=5]

Amaç

Facebook Mağduriyeti Ölçeği’nin temel amacı, Facebook kullanıcılarının bu platform üzerinden maruz kaldıkları çeşitli zorlayıcı ve olumsuz davranışlar (örneğin, uygunsuz mesajlar, tehditler, taciz içerikli paylaşımlar) sonucunda yaşadıkları mağduriyet düzeyini ve sıklığını belirlemektir. Bu araç, özellikle siber zorbalık araştırmalarında mağduriyetin boyutlarını nicel olarak ölçmek için tasarlanmıştır.

Ölçek, sosyal medya kullanımının psikolojik sonuçlarını inceleyen araştırmacılar için değerli bir kaynak olup, bireylerin çevrimiçi ortamdaki güvenlik ve refah düzeylerini anlamaya yardımcı olmaktadır.

Yapı

Ölçek, kullanıcıların sosyal medya mağduriyeti deneyimlerini ölçen tek bir temel psikolojik yapıya odaklanmaktadır. Bu yapı, genellikle “Facebook Mağduriyeti” olarak adlandırılır ve siber zorbalığın pasif alıcı tarafını temsil eder.

Ölçek toplamda 17 maddeden oluşmakta ve tüm bu maddeler tek bir faktör altında toplanarak, kullanıcının Facebook ortamında kendini ne kadar güvende hissettiği veya ne kadar olumsuz deneyime maruz kaldığına dair bütüncül bir skor sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında, yapı geçerliğini incelemek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

AFA sonuçları, ölçeğin beklenen şekilde tek faktörlü yapıya sahip olduğunu göstermiştir. DFA, Türkçe formun teorik modele uyumunu test etmiş ve elde edilen uyum indekslerinin (CFI, TLI, RMSEA gibi) iyi uyum gösterdiğini kanıtlamıştır. Bu bulgular, ölçeğin Facebook mağduriyeti yapısını geçerli bir şekilde ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Facebook Mağduriyeti Ölçeği için bu katsayı .91 olarak bulunmuştur.

.91 gibi yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir. Bu yüksek iç tutarlılık, ölçeğin araştırmalarda ve uygulamalarda güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Faktör analizi çalışmaları, ölçeğin yapısal netliğini ortaya koymuştur. İlk olarak uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), 17 maddenin tamamının tek bir faktör altında toplandığını ve bu faktörün varyansın önemli bir kısmını açıkladığını göstermiştir.

Ardından gerçekleştirilen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), tek faktörlü modelin Türk örneklemine mükemmel düzeyde uyum sağladığını doğrulamıştır. Bu istatistiksel kanıtlar, ölçeğin yapısal geçerliğini güçlendirmekte ve teorik yapının empirik olarak desteklendiğini göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Derecelendirme: 6’lı Likert ölçeği (1= asla – 6= 10 defadan fazla)

Dil Mevcut: Türkçe

Popülasyon Grubu: Facebook kullanıcıları

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genellikle ergen ve genç yetişkin Facebook kullanıcıları)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversite öğrencileri veya genel Facebook kullanıcıları örneklemi üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek 17 maddeden oluşur ve tek bir faktör altında toplanır. Yüksek puanlar, yüksek mağduriyet deneyimini işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Sosyal medya, Siber zorbalık, Mağduriyet, İnternet araştırmaları, Psikoloji, Güvenilirlik, Geçerlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Şirin Küçük

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Akademik araştırmalar için genellikle yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı (Uyarlama): 2015

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: facebook-magduriyeti-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Küçük, Ş. ve Şahin, İ. (2015). Facebook Zorbalığı ve Mağduriyeti Ölçeklerinin Türkçeye uyarlanması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 55-70.

[quads id=5]

Facebook Mağduriyeti Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek 17 madde ve tek faktörden oluşmaktadır. Örnek maddeler aşağıdadır:

• Facebook’tan aldığım uygunsuz içerikli mesajlar beni üzdü.