Anaokulu Öğrencileri Ayrılık Kaygısı Ölçeği

Özet

Anaokulu Öğrencileri Ayrılık Kaygısı Ölçeği, 1994 yılında Yasemin Akman tarafından okul öncesi dönemdeki çocukların ayrılık kaygısı düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş kapsamlı bir ölçme aracıdır. Ölçek, hem öğretmenlerin hem de anne-babaların çocuklarının davranışlarını değerlendirmesine olanak tanıyan iki ayrı formdan oluşmaktadır. Toplam 50 maddeden oluşan bu ölçek (her form 25 madde), çocukların ebeveynlerinden veya birincil bakım verenlerinden ayrılma durumlarına gösterdikleri duygusal ve davranışsal tepkilerin yoğunluğunu ölçmeyi hedefler. Derecelendirme, 5’li Likert Ölçeği formatında gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Anaokulu Öğrencileri Ayrılık Kaygısı Ölçeği, ayrılık kaygısı, okul öncesi dönem, psikolojik ölçme, ölçek geliştirme, geçerlik, güvenirlik, Yasemin Akman.

Yazarlar

Yasemin Akman

Amaç

Ölçeğin temel amacı, anaokulu çağındaki çocuklarda görülen ayrılık kaygısı belirtilerinin sıklığını ve şiddetini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, özellikle çocuğun okula uyum sürecinde veya ebeveynden ayrılma gerektiren diğer durumlarda sergilediği kaygılı davranışları tespit etmek için tasarlanmıştır.

İki ayrı formun kullanılması (Öğretmen ve Anne-Baba Formları), çocukların kaygı düzeylerinin farklı bağlamlarda (ev ve okul) nasıl tezahür ettiğine dair kapsamlı ve çoklu bir bakış açısı sunarak, psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri için önemli bir tanı aracı sağlamaktadır.

Yapı (Konstrukt)

Ölçek, psikolojik bir yapı olarak ele alınan Ayrılık Kaygısını ölçmektedir. Bu yapı, çocuğun bağlandığı kişilerden (genellikle anne veya baba) ayrıldığı veya ayrılacağı durumlarda yaşadığı aşırı sıkıntı, huzursuzluk ve korku hallerini içerir. Ölçek maddeleri, bu kaygının hem duygusal hem de davranışsal göstergelerini (örneğin, sürekli ebeveynin gelişini sorma, okula gitmek istememe) hedef almaktadır.

Ölçeğin geliştirilmesi, ayrılık kaygısının anaokulu öğrencileri üzerindeki etkilerini hem ev ortamında hem de okul ortamında gözlemlemeye dayalıdır. Bu çift formlu yaklaşım, ayrılık kaygısının durumsal ve yaygın doğasını yakalamayı amaçlar.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, farklı geçerlik türleri üzerinden detaylı bir şekilde incelenmiştir.

• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik yapıyı doğru ölçüp ölçmediği konusunda uzman görüşüne başvurularak bilgi edinilmiştir. Bu süreç, maddelerin ilgili psikolojik yapıyı temsil etme derecesini belirlemeye yardımcı olmuştur.

• Ölçüt Geçerliği: İstatistiksel yönden ölçüt geçerliliğini saptamak amacıyla yapılan izleme çalışmasında, sonuç t.001=4.35 olarak bulunmuştur. Bu yüksek t değeri, ölçek puanlarının ilgili dış ölçütlerle güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu göstermektedir.

• Benzer Ölçekler Geçerliliği (Eşzamanlı Geçerlik): Ölçeğin benzer yapıları ölçen diğer araçlarla olan korelasyonu incelenmiştir. Bu analiz sonucu .62 olarak tespit edilmiştir. Bu katsayı, Anaokulu Öğrencileri Ayrılık Kaygısı Ölçeği’nin, aynı yapıyı ölçen kabul görmüş diğer araçlarla orta ila yüksek düzeyde bir ilişki sergilediğini göstermektedir.

• Madde Geçerlikleri: Madde geçerlikleri hakkında fikir edinmek amacıyla, puan dağılımında ayrılık kaygısı düzeyi “yüksek” ve “düşük” olan iki uç grup karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma, her bir maddenin grupları ayırt etme gücünü değerlendirmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı ve madde güvenirliği, çeşitli istatistiksel yöntemlerle belirlenmiştir.

• İç Tutarlılık (Testi Yarılama Yöntemi): İç tutarlılığı gösteren testi yarılama güvenirlik katsayısı oldukça yüksek bulunmuştur: r = .96. Bu değer, ölçeğin iki yarısının birbirleriyle yüksek düzeyde tutarlı olduğunu ve dolayısıyla ölçeğin genel olarak güvenilir olduğunu işaret etmektedir.

• Madde-Toplam Puan Korelasyonları: Her bir maddenin güvenirliği hakkında bilgi edinmek amacıyla, her maddenin ait olduğu formdan elde edilen toplam puanla arasındaki korelasyonlar saptanmıştır.

  • Öğretmen Formundaki korelasyon katsayıları .35 ile .92 arasında değişmektedir.

  • Anne-Baba Formundaki maddelerin korelasyon katsayıları ise .36 ile .92 arasında değiştiği görülmüştür.

Bu korelasyon değerleri, ölçek maddelerinin büyük çoğunluğunun ölçülen yapıyla yüksek düzeyde ilişkili olduğunu ve ölçeğin içsel olarak tutarlı bir yapı sergilediğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Orijinal kaynakta, ölçeğin faktör yapısına ilişkin detaylı bir açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizi sonucuna doğrudan yer verilmemiştir. Ancak, yapı geçerliği için uzman kanısına başvurulması ve madde geçerliği çalışmalarının yapılması, ölçeğin temel aldığı ayrılık kaygısı yapısını temsil eden güçlü bir alt yapının varlığını desteklemektedir. Madde-toplam puan korelasyonlarının yüksekliği de tek bir baskın faktörün (ayrılık kaygısı) varlığına işaret edebilir.

Enstrüman

Test Çeşidi: Geliştirme (Yerli Geliştirme Ölçeği)

Format: Yazılı beyan esaslı, iki paralel gözlem formu (Öğretmen ve Anne-Baba Formları).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Anaokulu öğrencileri (Okul Öncesi Dönem Çocukları)

Yaş Grubu: Okul öncesi dönem (Genellikle 3-6 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocuklar.

Test Metodolojisi: Ölçek toplam 50 maddeden oluşur. 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanılır (1= hiçbir zaman – 5=her zaman). Puanlama, gözlemcinin (öğretmen veya ebeveyn) çocuğun davranışlarının sıklığını değerlendirmesine dayanır. Yüksek puanlar, yüksek düzeyde ayrılık kaygısını gösterir.

Anahtar Kelimeler

Likert, okul öncesi eğitim, psikometrik özellikler, gözlem formu, çocuk ruh sağlığı, iç tutarlılık, testi yarılama.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Kaynak dergi e-posta adresi)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Yasemin Akman tarafından 1994 yılında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve ücret bilgisi için doğrudan yazar veya ölçeğin yayınlandığı dergi (Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: anaokulu-ogrencileri-ayrilik-kaygisi-toad.pdf

Referanslar

Akman, Y. (1994). Anaokulu Öğrencileri Ayrılık Kaygısı Ölçeği. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(1), 13-18.

Anaokulu Öğrencileri Ayrılık Kaygısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek, öğretmen ve anne-baba formları olmak üzere iki ayrı formdan oluşan, toplam 50 maddelik bir ölçektir. Öğretmen formunda 25 madde, anne-baba formunda da 25 madde yer almaktadır.

Öğretmen Formundan Örnek:

1. Sürekli olarak anne ya da babasının ne zaman geleceğini soruyor.

Anne-Baba Formundan Örnek:

3. Sürekli olarak ertesi gün okula gitmek istemediğini söylüyor.