Eysenck Kişilik Anketi-Gözden Geçirilmiş Kısaltılmış Formu

Özet

Eysenck Kişilik Anketi-Gözden Geçirilmiş Kısaltılmış Formu (EKA-GGK), Hans Eysenck’in klasikleşmiş Eysenck Kişilik Anketi (EPQ-R) modelinin kısaltılmış versiyonunun Türkçe’ye uyarlanması amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, kişiliğin temel boyutları olan Nörotisizm, Dışa Dönüklük ve Psikotisizm ile birlikte bir Yalan (Sosyal Arzu Edilebilirlik) boyutunu ölçmektedir. Bu uyarlama çalışması, üniversite öğrencilerinden oluşan bir örneklem üzerinde geçerlik ve güvenilirlik analizlerini sunarak, ölçeğin Türkiye popülasyonunda kullanıma uygunluğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

EKA-GGK, Eysenck Kişilik Anketi, Kişilik, Nörotisizm, Dışa Dönüklük, Psikotisizm, Psikometri, Uyarlama

Yazarlar

A. Nuray Karancı, Gökçen Dirik, Oya Yorulmaz

Amaç

Eysenck Kişilik Anketi-Gözden Geçirilmiş Kısaltılmış Formu’nun (EKA-GGK) temel amacı, Eysenck’in kişiliğin üç temel boyutunu (Psikotisizm, Dışa Dönüklük, Nörotisizm) ve Yalan boyutunu Türk kültürü ve dili bağlamında geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin kısaltılmış yapısını koruyarak, klinik ve araştırma ortamlarında hızlı ve ekonomik bir ölçüm aracı sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, Hans Eysenck tarafından ortaya konan ve kişiliğin biyolojik temellerine dayanan PEN modelini esas alır. EKA-GGK, bu modelin kısaltılmış formunu temsil eden dört temel alt boyuttan oluşmaktadır:

• Dışa Dönüklük (Extraversion): Sosyallik, canlılık ve aktivite düzeyini ölçer.
• Nörotisizm (Neuroticism): Duygusal dengesizlik, anksiyete ve genel sinirlilik düzeyini ölçer.
• Psikotisizm (Psychoticism): Saldırganlık, soğukluk, empati eksikliği ve kural tanımazlık eğilimlerini ölçer.
• Yalan (Lie/L): Sosyal arzu edilebilirlik eğilimini ve kişinin kendine yönelik yanıltıcı raporlama yapma derecesini ölçer.

Geçerlik

EKA-GGK’nın yapı geçerliğini değerlendirmek amacıyla çeşitli psikolojik yapılarla ilişkisi incelenmiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin beklenen teorik ilişkileri sergilediğini göstermektedir.

Örneğin, benlik saygısı değişkeni ile Dışa Dönüklük boyutu arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunurken, Nörotisizm boyutu ile negatif yönde bir ilişki saptanmıştır. Bu, dışa dönük ve duygusal olarak dengeli bireylerin daha yüksek benlik saygısına sahip olduğu yönündeki beklentiyi desteklemektedir.

Ayrıca, genel korku düzeyleri incelendiğinde, bu düzeylerin Nörotisizm ile pozitif yönde ilişkili olduğu, ancak Dışa Dönüklük ve Psikotisizm boyutları ile negatif yönde ilişkili olduğu gözlemlenmiştir. Bu korelasyonlar, EKA-GGK’nın ölçmeyi amaçladığı teorik yapıları başarıyla yansıttığını ve üniversite örnekleminde yeterli düzeyde bir yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test tutarlılığı yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Yapılan analizler, alt boyutların büyük çoğunluğunun kabul edilebilir düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Alt boyutlar için hesaplanan iç tutarlılık katsayıları (Alfa) şöyledir: Dışa Dönüklük için .78, Nörotisizm için .65, Psikotisizm için .42 ve Yalan boyutu için .64. Özellikle Psikotisizm boyutunun iç tutarlılık katsayısının nispeten düşük (.42) olduğu görülmektedir.

Zaman içinde tutarlılığı ölçen test-tekrar test güvenilirliği katsayıları ise daha yüksek değerler sergilemiştir: Dışa Dönüklük (.84), Nörotisizm (.82), Psikotisizm (.69) ve Yalan (.69). Bu sonuçlar, ölçeğin zamana karşı kararlı ölçümler sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

EKA-GGK’nın yapısal geçerliğini desteklemek amacıyla yapılan faktör analizi, toplam 24 ölçek maddesinin orijinal ölçekle tamamen örtüşen bir şekilde dört ana faktöre ayrıldığını göstermiştir. Bu dört faktör, teorik beklentilere uygun olarak Nörotisizm, Dışa Dönüklük, Psikotisizm ve Yalan boyutlarıdır.

Bu sonuç, EKA-GGK’nın Türkçe uyarlamasının, Eysenck’in kişiliğin temel boyutlarını ölçen kısaltılmış orijinal yapısını başarıyla replike ettiğini ve ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruduğunu teyit etmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: 4 alt boyut ve 24 madde (Her bir alt boyut 6 maddeden oluşmaktadır).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler (Özellikle üniversite öğrencileri örneklemi kullanılmıştır).

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler ve Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversite öğrencileri.

Test Metodolojisi: İki seçenekli (1=Evet – 0=Hayır) derecelendirme formatı kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kişilik Ölçeği, Faktör Analizi, İç Tutarlılık, Test-Tekrar Test, Psikometrik Özellikler, Türk Psikiyatri Dergisi

Yazarlar

Sorumlu Yazar: A. Nuray Karancı

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2007 (Yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlar için dergi yayınına atıf yapılması beklenir. İletişim için sorumlu yazar e-posta adresi kullanılabilir.

Kaynaklar

Karancı, A. N., Dirik, G. ve Yorulmaz, O. (2007). Eysenck Kişilik Anketi – Gözden Geçirilmiş Kısaltılmış Formunun (EKA-GGK) Türkiye’de geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 18(3), 254-261.

Bu makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantılar aracılığıyla ulaşılabilir:

• Makale Bağlantısı: turkpsikiyatri.com
• Orijinal PDF dosyası bu bağlantıdan indirilebilir: gozden-gecirilmis-eysenck-kisilik-anketi-toad.pdf

Eysenck Kişilik Anketi-Gözden Geçirilmiş Kısaltılmış Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 4 alt boyut ve toplam 24 maddeden oluşmaktadır:

• Dışa dönüklük (6 m): Diğer insanlar sizi çok canlı biri olarak düşünürler mi?
• Yalan (6 m): Hiç başka birini kendi yararınıza kullandınız mı?
• Nörotisizm (6 m): Sinirlerinizden şikayetçi misiniz?
• Psikotisizm (6 m): Kurallara uymak yerine kendi bildiğiniz yolda gitmeyi mi tercih edersiniz?