Gözden Geçirilmiş Amerikan Ağrı Derneği Hasta Sonuçları Anketi

Özet

Gözden Geçirilmiş Amerikan Ağrı Derneği Hasta Sonuçları Anketi (GAAD-HSA), cerrahi hastalarda postoperatif ağrı deneyimini, ağrının fonksiyonel ve duygusal etkilerini ve uygulanan bakımın algısını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş standart bir ölçektir. Bu akademik giriş, ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasına dayanmaktadır. Ölçek, özellikle cerrahi sonrası dönemde hastaların ağrı şiddetini, aktivite ve uyku üzerindeki etkileşimini, duygusal tepkileri ve yan etkilerin varlığını kapsamlı bir şekilde ölçmeyi hedefler. Türkçeye uyarlama çalışması, ölçeğin çapraz kültürel adaptasyonunun başarıyla tamamlandığını ve cerrahi hasta popülasyonunda psikometrik açıdan güçlü bir araç olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Gözden Geçirilmiş Amerikan Ağrı Derneği Hasta Sonuçları Anketi, APS-POQ-R, Ağrı Değerlendirmesi, Cerrahi Hastalar, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Postoperatif Ağrı.

Yazarlar

Sevilay ERDEN, Merve KARADAĞ, S. Gül DEMİR, Serap ATASAYAR, B.O. YÜCEL, Neslihan KALKAN, Zeynep ERDOĞAN, Ayşe AY.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, cerrahi hastaların ameliyat sonrası deneyimledikleri akut ağrının çok boyutlu sonuçlarını sistematik olarak değerlendirmektir. Bu, sadece ağrının şiddetini değil, aynı zamanda ağrının günlük yaşam aktiviteleri, uyku düzeni ve duygusal durum üzerindeki etkileşimini de ölçmeyi içerir.

Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş olan bu ölçeğin (GAAD-HSA), Türk cerrahi hasta popülasyonunda kültürel olarak uygunluğunu, yapısal geçerliğini ve iç tutarlılığını test ederek klinik ve araştırma ortamlarında kullanıma sunulmasını sağlamaktır.

Yapı

Gözden Geçirilmiş Amerikan Ağrı Derneği Hasta Sonuçları Anketi, postoperatif ağrının subjektif ve objektif sonuçlarını ölçen 18 maddeden oluşmaktadır. Ölçek, hastanın ağrı deneyimini ve ağrı yönetiminden duyduğu memnuniyeti kapsayan geniş bir yelpazede psikolojik yapıyı değerlendirir.

Yapısal olarak, ölçek üç ana alt boyuta ayrılmıştır. Bu boyutlar, hastanın ağrıya verdiği fizyolojik ve duygusal tepkilerin yanı sıra, ağrı kesici tedaviye bağlı yan etkileri ve genel bakım algısını ölçer. Bu çok boyutlu yapı, ağrı yönetiminin etkinliğini bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirmeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun yapı geçerliğini incelemek amacıyla yapılan analizlerde güçlü sonuçlar elde edilmiştir. KMO değeri 0.857 olarak bulunmuştur, bu değer faktör analizi için veri setinin mükemmel derecede uygun olduğunu göstermektedir. Bartlett Testi sonucu (χ²=2109.92, p<0.000) anlamlı bulunmuş, bu da maddeler arasında anlamlı korelasyonların varlığını doğrulamıştır.

Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçları, üç faktörlü yapının iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir. Uyum indeksleri (Fit Indices) şöyledir: χ²/SD oranı 2.90 (362.53/125), bu değer kabul edilebilir sınırların (genellikle 5’in altı) altındadır. Diğer önemli uyum indeksleri ise şöyledir: RMSEA=0.087 (%90 CI: 0.077–0.098), CFI=0.95, IFI=0.95 ve NNFI=0.94. Bu değerlerin tamamı (0.90 ve üzeri olması tercih edilir), ölçeğin üç faktörlü yapısının Türk örnekleminde orijinal yapıya benzer şekilde doğrulandığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, Cronbach Alpha katsayısı ile değerlendirilmiştir. Türkçe formun genel iç tutarlılık değeri 0.88 olarak tespit edilmiştir. Bu değer, ölçeğin maddelerinin tutarlı ve güvenilir bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü, yani yüksek düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal özellikleri, Temel Bileşenler Analizi ve Varimax döndürmesi kullanılarak incelenmiştir. Yapılan analiz sonucunda, 18 maddenin üç temel alt boyutta toplandığı görülmüştür. Bu üç alt boyutun toplam varyansın %54.1’ini açıkladığı belirlenmiştir. Bu oran, ölçeğin yapısal değişkenliği yeterli düzeyde yakaladığını göstermektedir.

Alt boyutlar ve içerikleri şunlardır:

• Ağrı Şiddeti, Aktivite Etkileşimi, Uyku Etkileşimi ve Bakım Algısı (9 madde): Bu boyut, hastanın deneyimlediği ağrının yoğunluğunu, fiziksel aktivitelere ve uykuya dalmaya olan etkileşimini ve aldığı ağrı yönetim hizmetlerinden duyduğu memnuniyeti kapsar.
• Duygusal Etki (5 madde): Bu boyut, ağrının yol açtığı depresyon, anksiyete veya genel duygusal rahatsızlık gibi psikolojik sonuçları değerlendirir.
• Yan Etki (4 madde): Bu boyut, ağrı tedavisinin yaygın yan etkilerini (örneğin, kaşıntı şiddeti) ölçer.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Cross-cultural adaptation)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (18 madde, 3 alt boyut)

Mevcut Dil: Türkçe (Orijinali İngilizcedir)

Popülasyon Grubu: Cerrahi Hastalar

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Ancak cerrahi hastalar üzerinde uygulanmıştır)

Popülasyon Detayları: Postoperatif ağrı yaşayan hastalar.

Test Metodolojisi: Hastaların postoperatif ağrı deneyimlerini ve sonuçlarını 11 puanlık Likert benzeri bir derecelendirme sistemi kullanarak değerlendirmesi. Derecelendirme, 0 (Son derece memnuniyetsiz) ile 10 (Son derece memnun) arasında değişen bir memnuniyet/şiddet skalası kullanır.

Anahtar Kelimeler

Postoperatif Ağrı, Ağrı Yönetimi, Hasta Sonuçları, Psikometri, Faktör Yapısı, Derecelendirme Ölçeği, Duygusal Etki, Yan Etki.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Kullanım ve izinler için sorumlu yazar Sevilay ERDEN ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Yılı (Uyarlama): 2018 (Erden ve ark. çalışması).

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: gozden-gecirilmis-amerikan-agri-dernegi-hasta-sonuclari-anketi-toad.pdf

Kaynaklar

Erden, S., Karadag, M., Demir, S. G., Atasayar, S., Yücel, B.O., Kalkan, N., Erdoğan, Z., Ay, A. (2018). Cross-cultural adaptation, validity, and reliability of the Turkish version of revised American Pain Society patient outcome questionnaire for surgical patients. Agrı/Pain, 30(2), 39-50. doi: 10.5505/agri.2018.21548

Gözden Geçirilmiş Amerikan Ağrı Derneği Hasta Sonuçları Anketi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• 18 madde, 3 alt boyut
• Ağrı Şiddeti, Aktivite Etkileşimi, Uyku Etkileşimi ve Bakım Algısı (9 m): Uykuya dalmada ağrı etkileşimi
• Duygusal Etki (5 m): Depresyona neden olan ağrı
• Yan Etki (4 m): Kaşıntı şiddeti