Facebook’ ta Duygularını İfade Etme Ölçeği

Özet

Facebook’ ta Duygularını İfade Etme Ölçeği, bireylerin sosyal medya platformu Facebook üzerindeki duygusal ifade biçimlerini, platforma yönelik tutumlarını ve anonimlik tercihlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, toplam 17 maddeden oluşmakta olup, üç ana boyutta yapılandırılmıştır. Ölçek geliştirme çalışması 2016 yılında gerçekleştirilmiştir ve 5’li Likert tipi derecelendirme (1=tamamen katılmıyorum – 5=tamamen katılıyorum) kullanmaktadır.

Bu araç, özellikle dijital iletişim ve sosyal ağların psikolojik etkileri üzerine yapılan araştırmalarda kullanıcıların sanal ortamlardaki duygusal ve sosyal uyum düzeylerini belirlemek için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Facebook, Duygusal İfade, Sosyal Medya, Sahte Kimlik, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Dijital Duygular.

Yazarlar

Mehmet Ertuğrul Uçar

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Facebook kullanıcılarının duygusal paylaşımlarını, platforma olan bağlılıklarını ve platformun sosyal ortamına karşı gösterdikleri hassasiyeti güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda, kullanıcıların sanal ortamdaki kimliklerini (gerçek veya sahte) nasıl kullandıklarını ve bu kullanımın duygusal ifade üzerindeki etkilerini incelemek hedeflenmiştir.

Ölçek, özellikle bireylerin sosyal ağlarda kendilerini ne ölçüde rahat hissettiklerini ve çevrimiçi etkileşimlerde karşılaşılan olumsuzluklardan ne derece etkilendiklerini ortaya koyarak sosyal medya psikolojisi alanındaki çalışmalara katkıda bulunmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Facebook’ ta Duygularını İfade Etme Ölçeği, bireylerin sosyal medya kullanımıyla ilişkili üç farklı psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapılar, kullanıcının platformla kurduğu ilişkinin niteliğini yansıtmaktadır:

• Facebook’u Sevme: Kullanıcının platforma yönelik güçlü, pozitif duygular beslemesi ve yüksek düzeyde bağlılık göstermesi.
• Sahte Adla Facebook’ta Rahat Olma: Bireyin internet ortamında anonim veya takma bir kimlikle iletişim kurmaktan çekinmemesi ve bu durumun ona rahatlık vermesi. Bu boyut, çevrimiçi anonimlik ve gizlilik tercihlerini yansıtır.
• Facebook’taki Paylaşımlardan Rahatsızlık: Platformda karşılaşılan kaba, küfürlü veya uygunsuz içerik ve etkileşimlere karşı duyulan hassasiyet ve rahatsızlık düzeyi.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, istatistiksel olarak güçlü yöntemler olan açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler sonucunda, 17 maddenin teorik beklentilere uygun olarak üç faktör altında toplandığı belirlenmiştir.

Faktör yüklerinin ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olması, ölçeğin kavramsal yapısının sağlam olduğunu ve ölçmek istediği üç farklı yapıyı (Facebook’u sevme, sahte adla rahat olma ve paylaşımlardan rahatsızlık) başarılı bir şekilde ayırt edebildiğini göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı ve güvenilirliği, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Yapılan analizler neticesinde, Facebook’ ta Duygularını İfade Etme Ölçeği’nin genel güvenirlik katsayısı .82 olarak hesaplanmıştır.

Bu değer, psikometrik açıdan oldukça iyi bir iç tutarlılığa işaret etmektedir. Cronbach Alfa katsayısının .70 üzeri olması ölçeğin güvenilir kabul edilmesi için yeterli iken, .82 değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışması kapsamında gerçekleştirilen faktör analizi, ölçeğin nihai 17 maddesinin üç temel boyut etrafında kümelendiğini göstermiştir. Bu üç faktör ve madde dağılımı şöyledir:

1. Facebook’u Sevme Boyutu: Bu faktör, genellikle platforma karşı duyulan pozitif duygusal tepkileri içeren maddeleri kapsamaktadır.
2. Sahte Adla Facebook’ta Rahat Olma Boyutu: Bu boyut, en fazla maddeyi barındıran faktör olup, çevrimiçi etkileşimde anonimlik tercihi ve rahatlığı üzerine odaklanmaktadır.
3. Facebook’taki Paylaşımlardan Rahatsızlık Boyutu: Bu faktör, sosyal ağ hizmetlerinin olumsuz yönlerine karşı geliştirilen kaçınma veya tepki mekanizmalarını ölçer.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 17 maddeden oluşan, 3 boyutlu Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale).

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Aktif Facebook Kullanıcıları

Age Group: Genç Yetişkinler ve Yetişkinler

Population Details: Ölçek geliştirme çalışması genellikle üniversite öğrencileri veya aktif sosyal medya kullanıcıları üzerinde yürütülmüştür.

Test Methodology: 5’li Likert Tipi Derecelendirme. Yanıt seçenekleri 1 (tamamen katılmıyorum) ile 5 (tamamen katılıyorum) arasında değişmektedir.

Anahtar Kelimeler

Dijital İletişim, Duygusal Paylaşım, Anonimlik, Psikolojik Ölçek, Sosyal Ağlar, Cronbach Alfa.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016

İzinler ve Ücret: Ölçek geliştirme çalışması akademik bir dergide yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve ticari olmayan araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar Mehmet Ertuğrul Uçar ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynakça

Uçar, M. E. (2016). Facebook’ ta Duygularını İfade Etme Ölçeği geliştirme çalışması. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-16.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: facebook-ta-duygularini-ifade-etme-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Facebook’ ta Duygularını İfade Etme Ölçeği Maddeleri

Ölçek, 17 maddeden oluşan 3 boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Boyutlar ve örnek maddeler aşağıdadır:

• Facebook’u Sevme (3m): Facebook’u çok seviyorum.
• Sahte Adla Facebook’ta Rahat Olma (9m): Sahte adla internet kulanırken tanımadığım insanlarla konuşmak benim için kolaydır.
• Facebook’taki Paylaşımlardan Rahatsızlık (15m): Facebook’ta insanların açık saçık küfürlü konuşmalarından rahatsızlık duyuyorum.