Şiddet Yaşantıları Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu

Özet

Şiddet Yaşantıları Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu (ŞYÖ-GG), bireylerin yakın ilişkilerinde maruz kaldığı veya uyguladığı çeşitli şiddet türlerini ve düzeylerini sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan orijinal ölçeğin Türk kültürüne uyarlanmış halidir. Bu çalışma, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda kullanılabilirliğini artırmak ve yapısal bütünlüğünü korumak için geçerlik ve güvenirlik analizlerini kapsamaktadır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk örnekleminde de yüksek düzeyde korunduğunu göstermektedir. ŞYÖ-GG, özellikle aile içi ve partnerler arası şiddet araştırmalarında, klinik değerlendirmelerde ve sosyal hizmet alanında şiddet deneyimlerinin kapsamlı bir şekilde incelenmesine olanak tanıyan önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Şiddet Yaşantıları Ölçeği, ŞYÖ-GG, Şiddet, Çatışma Taktikleri Ölçeği, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Aile İçi Şiddet.

Yazarlar

Tuğba Türk Kurtça, Murat Kocatürk, Serap Koç.

Amaç

Şiddet Yaşantıları Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu’nun temel amacı, bireylerin maruz kaldığı veya uyguladığı farklı şiddet biçimlerini (fiziksel, psikolojik, cinsel vb.) nesnel ve çok boyutlu bir yaklaşımla değerlendirmektir. Ölçek, özellikle romantik ilişkiler ve aile ortamlarında yaşanan çatışma yönetimi stillerini ve şiddet davranışlarının sıklığını belirlemeyi hedefler.

Ölçeğin Türkçeye uyarlanmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş bu ölçüm aracının psikometri özelliklerini koruyarak, Türk popülasyonunun dilsel ve kültürel bağlamına uygunluğunu sağlamaktır. Bu sayede, Türkiye’de yürütülen akademik araştırmalarda ve sosyal politikalarda güvenilir veriler elde edilmesi amaçlanmıştır.

Yapı

Şiddet Yaşantıları Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu (ŞYÖ-GG), kişilerarası ilişkilerde ortaya çıkan çatışma ve şiddet davranışlarını kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, bir bireyin yakın partneriyle olan ilişkisinde deneyimlediği veya uyguladığı şiddet eylemlerinin türleri ve yoğunluğudur.

Ölçek, tipik olarak, şiddetin farklı görünümlerini temsil eden alt faktörlerden oluşur. Bu alt boyutlar genel olarak müzakere, psikolojik saldırı, fiziksel saldırı, cinsel zorlama ve yaralanma gibi spesifik şiddet taktiklerini içerebilir. Bu yapı, hem mağduriyet hem de faillik boyutlarını eş zamanlı olarak değerlendirme yeteneği sunar.

Geçerlik

ŞYÖ-GG’nin Türkçeye uyarlanması çalışmasında (Türk-Kurtça, Kocatürk & Koç, 2020), ölçeğin yapısal geçerlik düzeyini belirlemek amacıyla kapsamlı analizler gerçekleştirilmiştir. Özellikle, ölçeğin teorik olarak varsayılan faktör yapısının Türk örnekleminde de doğrulanıp doğrulanmadığını test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

Yapılan analizler, ölçeğin orijinal formundaki çok boyutlu yapının Türk kültürüne özgü örneklemde de kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermiştir. Bu bulgular, ŞYÖ-GG’nin Türkiye’de şiddet yaşantıları yapısını geçerli bir biçimde ölçtüğünü ve kültürel adaptasyon sürecinin başarılı olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında, Şiddet Yaşantıları Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu’nun ölçüm tutarlılığını tespit etmek üzere iç tutarlılık güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar homojen bir şekilde ölçtüğünü gösterir ve bu çalışmada Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir.

Elde edilen Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin genel puanı ve tüm alt boyutları için yüksek düzeyde bulunmuştur. Bu yüksek katsayılar, ölçeğin kararlı ve tutarlı sonuçlar ürettiğini, dolayısıyla Türk popülasyonunda güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini teyit etmektedir. Detaylı güvenirlik istatistikleri için orijinal makaleye başvurulması önerilir.

Faktör Analizi

Şiddet Yaşantıları Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu’nun Türkçe adaptasyonunda, ölçeğin çok boyutlu yapısının ampirik olarak doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, ölçek maddelerinin teorik olarak belirlenmiş şiddet alt boyutlarına ne kadar iyi yüklendiğini incelemektedir.

Analiz sonuçları, model uyum iyiliği indekslerinin (örneğin, Ki-kare/serbestlik derecesi oranı, CFI, TLI, RMSEA) tatmin edici düzeylerde olduğunu göstermiştir. Bu durum, orijinal ölçeğin faktör yapısının (genellikle beş alt boyutlu yapının) Türk örnekleminde de istatistiksel olarak doğrulandığını ve ölçeğin yapısal geçerliğinin güçlü olduğunu ortaya koymaktadır.

Araç Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert tipi derecelendirme ölçeği (Öz bildirim)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkin Popülasyonu

Age Group: Genellikle 18 yaş ve üstü

Population Details: Yakın ilişkilerde şiddet deneyimi veya uygulaması olan/olmayan bireyler.

Test Methodology: Katılımcıların belirli şiddet eylemlerini ne sıklıkla deneyimlediklerini veya uyguladıklarını belirttikleri öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanır.

Anahtar Kelimeler

Şiddet Yaşantıları, Uyum Çalışması, Psikometrik Özellikler, İlişki Şiddeti, Çok Boyutlu Ölçek, ŞYÖ-GG.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama Çalışması): 2020

Sorumlu Yazar: Tuğba Türk Kurtça

Affiliation Email addresses: [email protected]

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası telif/ücret bilgileri hakkında en doğru bilgiye ulaşmak için sorumlu yazar Tuğba Türk Kurtça ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlarda genellikle atıf zorunluluğu bulunmaktadır.

Kaynaklar

• Türk-Kurtça, T., Kocatürk, M. ve Koç, S. (2020). Şiddet Yaşantıları Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formunun Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Trakya Eğitim Dergisi, 10(2), 505-518.

Uyarlama çalışmasının orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: siddet-yasantilari-olcegi-gozden-gecirilmis-formunun-turkceye-uyarlanmasi-gecerlik-ve-guvenirlik.pdf

Çalışmanın Word formatındaki belgesi de mevcuttur: siddet-yasantilari-olcegi-gozden-gecirilmis-formunun-turkceye-uyarlanmasi-gecerlik-ve-guvenirlik.docx

Şiddet Yaşantıları Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçek maddeleri sağlanmamıştır. Ölçek maddelerinin tamamına erişim, puanlama prosedürleri ve derecelendirme bilgileri için lütfen referans olarak gösterilen akademik makaleye (Türk-Kurtça, Kocatürk & Koç, 2020) başvurunuz.