Etkili Konuşma Ölçeği

Özet

Etkili Konuşma Ölçeği, bireylerin etkili konuşma becerilerini ve bu becerilerin altında yatan çeşitli boyutları değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. 2012 yılında Derya Çintaş-Yıldız ve Mustafa Yavuz tarafından geliştirilen bu ölçek, özellikle akademik ortamlarda ve profesyonel yaşamda önemli bir beceri olan etkin iletişimi ölçmeyi hedefler. Ölçek, 24 maddeden ve beş alt boyuttan oluşmaktadır. Geliştirme çalışması, ölçeğin yüksek düzeyde güvenirlik ve geçerlik özelliklerine sahip olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Etkili Konuşma, Ölçek Geliştirme, İletişim Becerileri, Sunum, Güvenirlik, Likert Ölçeği, Psikometri.

Yazarlar

Derya Çintaş Yıldız, Mustafa Yavuz

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversite öğrencileri ve genç yetişkinler başta olmak üzere bireylerin etkili konuşma becerilerinin düzeyini sistematik ve yapılandırılmış bir şekilde belirlemektir. Bu beceriler, sadece sözlü ifade yeteneğini değil, aynı zamanda dinleyiciyi dikkate alma, ses kullanımı, üslup ve sunum tekniklerini de kapsamaktadır. Bu araç, özellikle eğitim fakülteleri ve iletişim bilimleri alanlarında öğrencilerin konuşma yetkinliklerini değerlendirmek ve gelişim alanlarını tespit etmek için kritik bir rol oynamaktadır.

Geliştirme çalışması, bu ölçeğin, konuşma eğitimine yönelik müdahale programlarının etkinliğini ölçmede ve bireylerin iletişim performanslarını objektif kriterlerle değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç sunmasını amaçlamıştır. Ölçek, geliştirme türünde bir çalışma olup, Türk kültürüne özgü dil ve iletişim dinamiklerini dikkate alarak tasarlanmıştır.

Yapı

Etkili Konuşma Ölçeği, 24 madde aracılığıyla etkili konuşma yeterliliğini beş farklı alt boyutta ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Bu faktör yapısı, konuşmanın farklı yönlerini ele alarak bütüncül bir değerlendirme sağlar.

Ölçeği oluşturan beş temel alt boyut şunlardır:

• Sunum: Konuşmanın genel yapısı, akışı, içeriğin düzenlenmesi ve görsel/işitsel desteklerin etkili kullanımı.
• Ses: Konuşmacının ses tonu, hızı, yüksekliği, telaffuzu ve vurgulamayı amaca uygun ve etkili kullanma becerisi.
• Üslup ve İfade: Dilin doğru, akıcı ve amaca uygun kullanımı, kelime seçimi, gramer yapısı ve genel anlatım tarzı.
• Konuşmaya Odaklanma: Konuşmacının konuya hakimiyeti, dikkatini dağıtan unsurlardan kaçınma yeteneği ve konuşma hedefine sadık kalması.
• Dinleyicileri Dikkate Alma: Dinleyici kitlesinin beklentilerine, bilgi düzeyine, kültürel yapısına ve anlık tepkilerine uygun hareket etme becerisi, etkileşim kurma.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, özellikle kapsam geçerliği (Content Validity) üzerine odaklanmıştır. Ölçek maddelerinin ölçülmek istenen etkili konuşma yapısını ne derece temsil ettiğini belirlemek amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuştur. Bu geçerlik süreci, ölçeğin teorik yapısının alanda yetkin akademisyenler tarafından onaylanmasını sağlamıştır.

Uzmanlara gönderilen madde havuzu, her bir maddenin yanında “uygun-uygun değil ve uygun değilse önerileriniz” bölümlerini içermiştir. Madde havuzunun gönderildiği 10 uzmanının 9’undan görüş alınmıştır. Uzmanların %90’ının uygun bulduğu maddeler ölçekte tutulmuş ve değiştirilmesi yönünde görüş bildirilen maddeler üzerinde gerekli revizyonlar yapılmıştır. Bu süreç, ölçeğin kapsamının ölçülmek istenen yapıyı yeterli düzeyde kapsadığını ortaya koymaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, testin iç tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla iki yarı test güvenirliği (Split-Half Reliability) yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Güvenirlik çalışması, Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi’nde formasyon eğitimi alan 342 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir.

İki yarı test güvenirliği, test maddelerinin tek-çift ya da yansız olarak iki eş yarıya ayrılarak bu iki yarım arasındaki ilişkinin korelasyon katsayısı ile hesaplanması esasına dayanır. Elde edilen sonuçlara göre, Spearman Brown Formülü kullanılarak hesaplanan iki yarı test güvenirliği katsayısı yüksek bir değer olan .98 olarak bulunmuştur. Ayrıca, Guttman Split-Half Tekniği kullanılarak yapılan hesaplamada ise güvenirlik katsayısı .95 olarak tespit edilmiştir. Bu değerler, ölçeğin mükemmel düzeyde bir iç tutarlılığa ve iki yarı test güvenirliğine sahip olduğunu göstermekte ve sonuçların yüksek derecede kararlı olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışması kapsamında yapılan analizler, 24 maddelik ölçeğin beş temel alt boyutta toplandığını göstermektedir. Bu faktör yapısı, etkili konuşmanın teorik bileşenlerini ampirik olarak desteklemektedir. Alt boyutların belirlenmesi, ölçeğin yapı geçerliğinin önemli bir kanıtıdır ve bireylerin konuşma yetkinliklerinin farklı yönlerini bağımsız olarak değerlendirme imkanı sunar.

Her bir alt boyutun (Sunum, Ses, Üslup ve İfade, Konuşmaya Odaklanma, Dinleyicileri Dikkate Alma) kendi içindeki maddelerle yüksek ilişki göstermesi, faktörlerin tutarlı ve anlamlı olduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, ölçeğin kapsam geçerliği ve yapı geçerliği açısından güçlü bir temele sahip olduğunu işaret etmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Tipi: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 24 maddeden oluşan, 5 alt boyutlu öz bildirim aracı.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri (Formasyon Eğitimi Alanlar)

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Çalışma grubunun üniversite öğrencisi olması nedeniyle yaklaşık 18-25 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Güvenirlik çalışması, Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi’nde formasyon eğitimi alan 342 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanılmıştır. Cevap seçenekleri şu şekildedir: (1= hiçbir zaman – 5= her zaman).

Anahtar Kelimeler

İletişim, Konuşma Becerisi, Psikometrik Özellikler, İç Tutarlılık, Spearman Brown, Güvenirlik, Öğrenci Değerlendirme.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Derya Çintaş Yıldız

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil.

Yazışma Adresi: Derya Çintaş Yıldız

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2012

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik çalışmalarda kullanım için ilgili makaleye atıfta bulunularak erişilebilir durumdadır. Ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazardan resmi izin alınması önerilir.

Ölçeğin geliştirme çalışmasının orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: etkili-konusma-olcegi-bir-olcek-gelistirme-calismasi-toad.pdf

Referanslar

Çintaş-Yıldız, D. ve Yavuz, M. (2012). Etkili Konuşma Ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması. Turkish Studies, 7(2), 319-334. Makalenin orijinal bağlantısı: turkishstudies.net

Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı: İstatistik, Araştırma Deseni, SPSS Uygulamaları ve Yorum. Ankara: Pegem A Yayıncılık.

[quads id=5]

Etkili Konuşma Ölçeği Maddeleri

Ölçeğin temel yapısı ve alt boyutları şunlardır:

• 24 madde ve 5 alt boyut
• Sunum
• Ses
• Üslup ve ifade
• Konuşmaya Odaklanma
• Dinleyicileri dikkate alma