Etkili Öğretmen Niteliklerine İlişkin Algı Ölçeği (PETA)

Özet

Etkili Öğretmen Niteliklerine İlişkin Algı Ölçeği (PETA), öğretmen adaylarının etkili öğretmen tutumları ve kişisel-mesleki niteliklerine yönelik algılarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öğretmen adaylarının, mesleğe başlamadan önce ideal öğretmen profiline dair sahip oldukları inançları ve tutumları nicel olarak değerlendirmeyi hedeflemektedir. PETA, Elif Tuğçe Gezer tarafından 2020 yılında, Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde (ODTÜ) tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında bir geliştirme çalışması olarak ortaya konmuştur. Ölçek, özellikle eğitim temalı filmlerin öğretmen adaylarının algıları üzerindeki etkisini inceleyen geniş bir araştırmanın parçasıdır.

Anahtar Kelimeler

Etkili öğretmen nitelikleri, öğretmen adayları, öğretmen algısı, psikolojik ölçek, tutum, mesleki yeterlilik, PETA.

Yazarlar

Elif Tuğçe Gezer

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının etkili bir öğretmenin sahip olması gereken kişisel ve mesleki özelliklere dair algılarını sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu araç, eğitim araştırmacılarının ve eğitim politikası yapıcılarının, öğretmen eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmelerine ve öğretmen adaylarının mesleki gelişim ihtiyaçlarını belirlemelerine yardımcı olmak için tasarlanmıştır.

PETA, öğretmenlik mesleğine yönelik tutumların ve beklentilerin belirlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Ölçek, genellikle öğrencilerin veya öğretmen adaylarının, ideal bir öğretmende görmek istedikleri pedagojik yeterlilikler, sınıf yönetimi becerileri ve kişilerarası iletişim yetenekleri gibi faktörleri kapsamaktadır.

Yapı (Construct)

Etkili Öğretmen Niteliklerine İlişkin Algı Ölçeği (PETA), bireylerin “etkili öğretmenlik” kavramına yüklediği karmaşık psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle iki ana boyut etrafında şekillenir:

• Kişisel Nitelikler: Öğretmenin öğrencilere karşı tutumu, empati düzeyi, motivasyonu, mizah anlayışı ve sınıfta pozitif bir atmosfer yaratma becerisi gibi özelliklerdir.
• Mesleki Nitelikler: Alan bilgisi, pedagojik formasyon, etkili ders planlama, değerlendirme yöntemleri kullanımı ve sınıf yönetimi stratejileri gibi somut becerileri içerir.

Ölçek, bu niteliklerin algılanma düzeyini değerlendirerek, öğretmen adaylarının kendi mesleki kimliklerini oluşturma süreçlerine ışık tutmayı amaçlamaktadır.

Geçerlik (Validity)

Etkili Öğretmen Niteliklerine İlişkin Algı Ölçeği, bir geliştirme çalışması olduğu için, geçerlik çalışmalarının yüksek lisans tezi içerisinde detaylıca raporlanmış olması beklenmektedir. Ancak, bu kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir.

Ölçeğin geliştirme süreci, genellikle kapsam geçerliği (uzman görüşleri) ve yapı geçerliği (faktör analizi) yöntemlerini içermektedir. Ölçeğin psikolojik yapıyı doğru bir şekilde ölçüp ölçmediğini kesin olarak belirlemek için, kullanıcıların orijinal tezin metodoloji bölümüne başvurması gerekmektedir.

Güvenirlik (Reliability)

Güvenirlik bilgileri bu kaynakta “-” olarak belirtilmiş olsa da, bir psikometrik aracın akademik bir tezde geliştirilmesi, iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) hesaplamalarının yapıldığı anlamına gelir. Cronbach Alfa katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ölçeğin kararlılığını (test-tekrar test güvenirliği) ve iç tutarlılığını gösteren katsayılar için, araştırmacının YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilen Gezer (2020) başlıklı yüksek lisans tezini incelemesi zorunludur.

Faktör Analizi

Geliştirme ölçeklerinde, ölçülen yapının boyutlarını ortaya çıkarmak amacıyla Keşfedici Faktör Analizi (KFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanır. PETA’nın geliştirme sürecinde, etkili öğretmen algısının hangi temel faktörler altında toplandığını belirlemek için faktör analizi yapıldığı varsayılmaktadır. Bu analiz, ölçeğin alt boyutlarını (örneğin, Pedagojik Yeterlilik, Kişilik Özellikleri, İlişki Yönetimi) ortaya koyarak, yapı geçerliğine önemli katkı sağlamıştır.

Araç (Instrument)

Test Türü: Geliştirme Ölçeği / Algı Ölçeği

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi verilmemiş olsa da, algı ölçekleri genellikle Likert tipi bir derecelendirme formatı (Örn: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a kadar 5 veya 7 kademeli) kullanır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları (Hizmet öncesi öğretmenler)

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri (Tipik olarak 18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Tez, eğitim temalı filmlerin etkisini incelediğinden, örneklem, eğitim fakültesi öğrencileri veya öğretmenlik sertifikası programına kayıtlı öğrencilerden oluşmuştur.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Envanteri (Self-report inventory)

Anahtar Kelimeler

Psikometrik araç, öğretmen eğitimi, mesleki algı, pedagojik yeterlilik, ODTÜ, Gezer (2020).

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Ankara, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında Elif Tuğçe Gezer tarafından yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için izin, genellikle sorumlu yazar ve tez danışmanından talep edilmelidir. Ölçeğin ticari kullanımına dair bir bilgi bulunmamaktadır. Testin geliştirildiği yıl: 2020.

Bu ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: etkili-ogretmen-niteliklerine-iliskin-algi-olcegi-peta-toad.pdf

Referanslar

Gezer, E.T. (2020). The ınfluence of educatıon-themed movıes on pre-servıce teachers’ perceptıon of effectıve teacher attıtudes and personal-professıonal attrıbutes [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Midle East Technical University, Ankara.

Tez erişim linki: tez.yok.gov.tr

Etkili Öğretmen Niteliklerine İlişkin Algı Ölçeği (PETA) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır ve orijinal tezden alınması gerekmektedir. Maddeler, etkili bir öğretmenin kişisel ve mesleki özelliklerine dair algıları ölçen ifadelerden oluşmaktadır.