Ergenler İçin Okulda Öznel İyi Oluş Ölçeğinin Kısa Formu

Özet

Ergenler İçin Okulda Öznel İyi Oluş Ölçeği’nin Kısa Formu, ergenlerin okul ortamındaki öznel iyi oluş düzeylerini hızlı ve etkin bir şekilde değerlendirmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir ölçme aracıdır. Bu kısa form, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak, özellikle zaman kısıtlılığı olan araştırma ve uygulama ortamlarında kullanım kolaylığı sağlamak üzere geliştirilmiştir. Ölçek, öğrencilerin okul hayatına dair genel memnuniyetlerini ve duygusal durumlarını ölçmeye odaklanmaktadır.

Ölçeğin Türkçe uyarlaması Akın, Çetin ve Özen (2016) tarafından gerçekleştirilmiş olup, kısa formun geçerlik ve güvenirliği Türk kültürü bağlamında incelenmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türkiye’deki ergenler üzerinde yapılan araştırmalarda kullanılabilecek sağlam bir psikometrik araca dönüştürülmesini amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Öznel İyi Oluş, Ergenlik, Okul Psikolojisi, Ölçek Uyarlama, Eğitim Psikolojisi, Kısa Form, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Ahmet Akın, Ramazan Çetin, Yeliz Özen.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaokul ve lise düzeyindeki ergenlerin okul yaşantılarıyla ilgili öznel iyi oluş algılarını ölçmektir. Okul, ergenlerin gelişiminde merkezi bir rol oynadığından, bu ölçüm aracının kullanılması, eğitimcilerin ve psikologların öğrencilerin duygusal ve psikolojik ihtiyaçlarını daha iyi anlamalarına yardımcı olmayı hedefler. Kısa formun geliştirilmesi, geniş örneklem gruplarında veya hızlı tarama gerektiren durumlarda veri toplama sürecini optimize etmeyi amaçlamıştır.

Bu araç, okul temelli müdahale programlarının etkinliğini değerlendirmek ve risk altındaki öğrencileri erken tespit etmek için kritik bir kaynak sağlamaktadır. Ölçek, özellikle okul memnuniyeti, akademik motivasyon ve sosyal ilişkiler gibi alanlardaki iyi oluş bileşenlerini hedeflemektedir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ergenler İçin Okulda Öznel İyi Oluş Ölçeği’nin Kısa Formu, psikolojik literatürde geniş kabul gören öznel iyi oluş (Subjective Well-being – SWB) yapısını okul bağlamında ölçmektedir. SWB, genellikle üç ana bileşenin birleşimi olarak tanımlanır:

• Yaşam Memnuniyeti (Bilişsel Bileşen): Bireyin genel yaşamına veya spesifik olarak okul yaşamına dair yaptığı bilişsel değerlendirme.
• Pozitif Duygulanım (Duygusal Bileşen): Okul ortamında deneyimlenen hoş ve olumlu duygular.
• Negatif Duygulanım Eksikliği (Duygusal Bileşen): Okul stresi, kaygı veya olumsuz duyguların düşük seviyede olması.

Bu ölçek, ergenlerin okulu sadece akademik başarı alanı olarak değil, aynı zamanda duygusal ve sosyal gelişimlerini etkileyen bir çevre olarak nasıl algıladıklarını değerlendirir. Ölçeğin kısa formu, orijinal ölçeğin faktör yapısına uygun olarak, bu temel boyutları temsil eden maddelerden oluşur.

Geçerlik

Ergenler İçin Okulda Öznel İyi Oluş Ölçeğinin Kısa Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, ölçeğin amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamayı hedeflemiştir. Uyarlama çalışmasında, genellikle yapı geçerliğini incelemek için çeşitli yöntemler kullanılmıştır:

• Yapı Geçerliği: Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, kısa formun maddelerinin orijinal ölçekteki faktör yapısını (örneğin, tek faktörlü ya da çok faktörlü yapıyı) Türk örnekleminde ne ölçüde temsil ettiği araştırılmıştır.
• Ölçüt Bağıntılı Geçerlik: Ölçeğin, teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer ölçütlerle (örneğin, genel yaşam memnuniyeti ölçekleri veya okul bağlılığı ölçekleri) korelasyonları incelenmiştir.
• Ayırt Edici Geçerlik: Ölçeğin, teorik olarak ilişkili olmaması gereken yapılarla (örneğin, sosyal onay ihtiyacı) düşük korelasyon gösterip göstermediği analiz edilmiştir.

Uyarlama çalışmasının başlığında belirtildiği üzere (Akın vd., 2016), kısa formun Türk psikolojisi alanında kabul edilebilir düzeyde yapı geçerliğine sahip olduğu rapor edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmiştir. Kısa formun güvenilirliğinin belirlenmesinde kullanılan başlıca yöntemler şunlardır:

• İç Tutarlılık Katsayısı: Ölçeğin maddeleri arasındaki homojenliği ölçmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek bir Alfa değeri (genellikle 0.70 ve üzeri), maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zaman içinde kararlılığını değerlendirmek için aynı örnekleme farklı zamanlarda tekrar uygulanması ve sonuçlar arasındaki korelasyonun incelenmesi yöntemi kullanılmıştır.
• Madde-Toplam Korelasyonları: Her bir maddenin, ölçeğin toplam puanıyla olan ilişkisi incelenerek, düşük korelasyon gösteren maddelerin ölçekten çıkarılması değerlendirilmiştir.

Uyarlama çalışmasında elde edilen güvenirlik katsayıları, kısa formun ergenlerin okulda öznel iyi oluş düzeylerini tutarlı bir şekilde ölçmek için uygun olduğunu göstermiştir.

Faktör Analizi

Kısa formun geliştirilmesi sürecinde, maddelerin altında yatan faktör yapısını belirlemek ve orijinal ölçeğin yapısının korunup korunmadığını kontrol etmek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır.

Genellikle, ölçek uyarlama çalışmalarında öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde yükleri ve faktör yapısı keşfedilir, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile ortaya çıkan yapının teorik modelle ne kadar uyumlu olduğu test edilir. Kısa formun, öznel iyi oluşun temel boyutlarını temsil eden güçlü bir faktör yüküne sahip olduğu ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçeğin tek bir genel “Okulda Öznel İyi Oluş” faktörünü veya birkaç alt boyutu ölçtüğünü ortaya koymuştur.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme formatı kullanılır (Örneğin, “Hiç uygun değil”den “Tamamen uygun”a kadar 4 veya 5 seçenekli bir skalada).

Language Available: Türkçe

Population Group: Ergenler (Adolescents)

Age Group: Ortaokul ve lise öğrencileri (yaklaşık 12-18 yaş aralığı).

Population Details: Türkiye’deki orta ve lise düzeyindeki öğrenciler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale). Bireylerin kendi okul deneyimlerine dair algılarını ve duygusal tepkilerini değerlendirmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Öznel İyi Oluş, Ergenler, Okul Ortamı, Geçerlik, Güvenirlik, Kısa Form Ölçeği, Duygusal Gelişim.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Ahmet Akın)

Correspondence Address: İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Fakültesi, İstanbul, Türkiye (Uyarlama çalışmasının yapıldığı döneme ait varsayılan kurum bilgisi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2016 (Makale yayın yılı baz alınmıştır).

İzinler ve Kullanım: Akademik araştırmalar ve eğitim uygulamaları için kullanım izni genellikle sorumlu yazar ile iletişime geçilerek sağlanabilir.

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlarda genellikle ücretsizdir, ancak yayıncı veya yazarın güncel politikaları kontrol edilmelidir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ergenler-icin-okulda-oznel-iyi-olus-olceginin-kisa-formu-toad.pdf

Kaynaklar

• Akın, A., Çetin, R. ve Özen, Y. (2016). Ergenler İçin Okulda Öznel İyi Oluş Ölçeğinin Kısa Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirliği. Journal of European Education, 6(1). ISSN 2146-2674.

Ölçek Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için ilgili referans yayına başvurulması gerekmektedir.