Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği

Özet

Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği (EÖİÖ), 2009 yılında Dr. Ali Eryılmaz tarafından Türk örneklemi üzerinde geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, ergenlerin yaşamlarından duydukları genel memnuniyet ve olumlu/olumsuz duygusal deneyimlerini kapsayan öznel iyi oluş (Subjective Well-being) düzeylerini bilimsel olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, ergenlik döneminin karmaşık psikolojik ihtiyaçlarını ve gelişimsel görevlerini dikkate alarak, bu kritik dönemdeki bireylerin psikolojik sağlığını ölçmek için tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi’nde yayımlanan bir makale ile sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Ergenlik, öznel iyi oluş, psikolojik değerlendirme, ölçek geliştirme, psikometri, yaşam doyumu.

Yazarlar

Ali Eryılmaz

Amaç

Ölçeğin temel amacı, lise çağındaki gençlerin öznel iyi oluş durumlarını geçerli ve güvenilir bir şekilde saptamaktır. Öznel iyi oluş, bireyin yaşamına dair yaptığı bilişsel değerlendirmeleri (memnuniyet) ve duygusal tepkilerini (duygusal denge) içerir. Bu tür bir ölçüm, okullarda ve rehberlik merkezlerinde ergenlerin refah düzeylerini artırmaya yönelik müdahale programlarının planlanması ve etkinliğinin değerlendirilmesi için kritik öneme sahiptir.

Geliştirme süreci, özellikle Türkiye’deki ergen popülasyonunun kültürel ve sosyal bağlamına uygun, dilsel açıdan hassas bir araç oluşturmayı hedeflemiştir. Bu sayede, ergenlerin mutluluk, yaşam memnuniyeti ve duygusal denge gibi unsurları ne derece deneyimlediği nicel verilerle ortaya konulabilmektedir.

Yapı

Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği, pozitivist psikolojinin temel kavramlarından biri olan öznel iyi oluş yapısını ölçmektedir. Bu psikolojik yapı, bireyin kendi hayatına dair yaptığı değerlendirmelerin bütünüdür ve genellikle iki temel bileşenden oluştuğu kabul edilir: Bilişsel Boyut (Hayat memnuniyeti ve hedeflere ulaşma değerlendirmesi) ve Duygusal Boyut (Olumlu duyguların sıklığı ve yoğunluğunun, olumsuz duyguların sıklığı ve yoğunluğundan üstün gelmesi).

Ölçek, ergenlerin hem genel yaşam kalitelerine dair yaptıkları uzun vadeli değerlendirmeleri hem de günlük yaşamlarında yaşadıkları duygusal yoğunluk ve dengeyi yakalamayı amaçlamaktadır. Bu çok boyutlu yaklaşım, ergenlerin psikolojik sağlığı hakkında kapsamlı ve nüanslı bir profil sunar.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilme çalışması (Eryılmaz, 2009), kapsamlı geçerlik çalışmalarının detaylarını sunmaktadır. Geliştirme aşamasında, ölçek maddelerinin kuramsal yapıyı ne derece temsil ettiğini incelemek amacıyla genellikle yapı geçerliği (Construct Validity) analizleri, özellikle faktör analizi teknikleri kullanılmıştır.

Orijinal makalede, EÖİÖ’nün ölçmeyi amaçladığı öznel iyi oluş yapısını başarılı bir şekilde ölçtüğünü gösteren istatistiksel kanıtlar sunulmuştur. Bu kanıtlar, ölçeğin psikolojik araştırmalarda kullanıma uygun olduğunu desteklemektedir. Ancak bu kaynakta spesifik geçerlik katsayıları ve detaylı geçerlik türleri (örn. ölçüt bağımlı geçerlik) belirtilmemiştir.

Güvenirlik

Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçek maddelerinin iç tutarlılığını test etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yüksek iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa), ölçekteki tüm maddelerin aynı temel yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Eryılmaz (2009) çalışması, EÖİÖ’nün ölçümlerinin istikrarlı sonuçlar verdiğini destekleyen psikometrik veriler sağlamıştır. Güvenirlik çalışmalarında ayrıca, ölçek puanlarının zaman içinde ne kadar tutarlı kaldığını belirlemek için test-tekrar test yöntemlerinin de kullanılmış olması muhtemeldir. Detaylı güvenirlik katsayıları için orijinal akademik yayına başvurulması önerilir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek ve kuramsal temele uygunluğunu test etmek amacıyla faktör analizi teknikleri uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa öznel iyi oluşun bilişsel ve duygusal bileşenlerini yansıtan çok boyutlu bir yapıya mı sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Faktör analizinin sonuçları, Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği’nin kaç alt boyuttan oluştuğunu ve bu boyutların öznel iyi oluş yapısının hangi spesifik bileşenlerini temsil ettiğini bilimsel olarak doğrulamaktadır. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin geçerliğinin temelini oluşturur.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Developmental Scale)

Format: Orijinal makalede detaylı derecelendirme formatı belirtilmemiştir, ancak psikometrik ölçeklerde sıklıkla kullanılan 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Ergenler

Age Group: Lise öğrencileri (Genellikle 14-18 yaş aralığı)

Population Details: Türkiye’deki çeşitli lise düzeylerindeki öğrenciler örneklemi üzerinde standardize edilmiştir.

Test Methodology: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Yaşam memnuniyeti, duygusal denge, psikolojik refah, Ali Eryılmaz, güvenirlik, gençlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Yazarın ORCID bilgisi orijinal kaynakta mevcut değildir.)

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilinmiyor (Yazarın kurumsal adresi orijinal kaynakta mevcut değildir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği, Ali Eryılmaz tarafından 2009 yılında yayımlanan akademik bir makale kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle yazarın iznine tabidir ve ticari olmayan kullanımlarda ücret talep edilmeyebilir. Ticari veya geniş çaplı uygulamalar için yazar ile doğrudan ([email protected]) iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve bazı uygulama detayları içeren PDF dosyası buradan indirilebilir: ergen-oznel-iyi-olus-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Eryılmaz, A. (2009). Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeğinin geliştirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(4), 975-989.

Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamaktadır. Maddelerin tamamına, derecelendirme formatına ve puanlama anahtarına ulaşmak için yazarın 2009 tarihli orijinal akademik makalesine başvurulması veya sorumlu yazar Ali Eryılmaz ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.