Ergenler İçin Ostrasızm (Sosyal Dışlanma) Ölçeği

Öz

Ergenler İçin Ostrasızm (Sosyal Dışlanma) Ölçeği, bireylerin sosyal çevreleri tarafından dışlanma veya görmezden gelinme deneyimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik aracın Türkçe’ye adaptasyonudur. Ölçek, özellikle ergen popülasyonunun yaşadığı sosyal dışlanma algılarını değerlendirmeye odaklanmıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel olarak geçerli ve güvenilir bir araç olarak Türk örnekleminde kullanılabilirliğini sağlamayı amaçlamıştır. Ölçek, iki temel alt boyutu içermekte olup, ergenlerin sosyal ilişkilerdeki hassasiyetlerini ve reddedilme duygularını tespit etmede önemli bir rol oynamaktadır.

Ölçeğin temel psikolojik yapısı, bireyin sosyal ortamlarda kasıtlı olarak göz ardı edilmesi veya bir grubun faaliyetlerinden uzak tutulması anlamına gelen ostrasizm kavramına dayanmaktadır. Bu adaptasyon, psikoloji ve eğitim alanlarında ergen sağlığı, zorbalık ve akran ilişkileri üzerine yapılan araştırmalara katkıda bulunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Ostrasizm, Sosyal Dışlanma, Ergenlik, Psikometri, Ölçek Uyarlaması, Önemsenmeme, Reddedilme.

Yazarlar

Ahmet Akın, Rıza Uysal, Ümran Akın

Amaç

Ergenler İçin Ostrasızm (Sosyal Dışlanma) Ölçeği’nin temel amacı, ergenlerin akran grupları veya sosyal çevreleri tarafından deneyimledikleri sosyal dışlanma düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Orijinal ölçeğin Türkçe kültürüne kazandırılması, özellikle ergenlik döneminde sıkça karşılaşılan sosyal reddedilme ve görmezden gelinme durumlarının psikolojik etkilerini inceleyen araştırmacılar için standart bir araç sunmaktadır.

Bu araç, ergenlerin özsaygı, depresyon, anksiyete ve okul başarısı gibi çeşitli psikososyal sonuçlarla ilişkilendirilen algılanan dışlanma düzeylerini nicel olarak belirlemeye yardımcı olur. Bu sayede, risk altındaki ergenlerin erken tespiti ve müdahale programlarının geliştirilmesi mümkün hale gelmektedir.

Yapı

Ölçek, psikolojide merkezi bir kavram olan ostrasizm (sosyal dışlanma) yapısını ölçmektedir. Ostrasizm, bir bireyin bir grup tarafından kasten göz ardı edilmesi veya sosyal etkileşimlerden dışlanması durumu olarak tanımlanır. Ölçek, bu karmaşık yapıyı iki ana alt boyut üzerinden değerlendirmektedir: Önemsenmeme ve Dışlanma.

Önemsenmeme alt boyutu (5 madde), ergenin sosyal çevresi tarafından değer verilmediğini, fikirlerinin dikkate alınmadığını veya varlığının fark edilmediğini hissetme durumunu yansıtır. Dışlanma alt boyutu (6 madde) ise, ergenin aktif olarak grup faaliyetlerinden, sosyal etkinliklerden veya arkadaş çevresinden uzak tutulması deneyimlerini kapsamaktadır. Bu iki boyut, sosyal reddedilmenin hem pasif (göz ardı edilme) hem de aktif (uzaklaştırma) biçimlerini kapsamlı bir şekilde ele almaktadır.

Geçerlik

Ergenler İçin Ostrasızm (Sosyal Dışlanma) Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğinin incelenmesi temel alınmıştır. Uyarlama çalışması (Akın, Uysal ve Akın, 2016), orijinal ölçeğin teorik yapısının Türk kültürü ve ergen popülasyonu için uygunluğunu test etmiştir.

Yapılan analizlerde, ölçeğin iki faktörlü yapısının (Önemsenmeme ve Dışlanma) Türk örnekleminde doğrulandığı varsayılmaktadır. Her ne kadar kaynak metinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uyarlama sürecinin bir parçası olarak genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak yapı geçerliliğinin sağlandığı sonucuna varılmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık analizi, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini belirler. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin tutarlı sonuçlar ürettiğini göstermektedir.

Kaynak metinde spesifik güvenirlik değerleri belirtilmemiştir. Ancak, akademik bir dergide yayınlanan uyarlama çalışması, ölçeğin genel ve alt boyutlar bazında kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiş olmalıdır. Bu, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde benzer sonuçlar verme yeteneğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ergenler İçin Ostrasızm (Sosyal Dışlanma) Ölçeği, iki alt boyuttan oluşmaktadır ve toplam 11 maddeye sahiptir. Bu faktör yapısı, ölçeğin temel yapısını oluşturur ve sosyal dışlanma deneyiminin farklı yönlerini ayrıştırmaktadır.

• Önemsenmeme: 5 maddeden oluşmaktadır. Bu faktör, bireyin pasif olarak göz ardı edilme ve değersiz hissetme algısını ölçer.
• Dışlanma: 6 maddeden oluşmaktadır. Bu faktör, bireyin aktif olarak sosyal etkileşimlerden veya gruplardan uzaklaştırılma deneyimini ölçer.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Öz Bildirim)

Format: Kağıt ve Kalem veya Dijital Uygulama

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan Dil)

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi (Genellikle 12-18 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ortaokul ve lise öğrencileri örneklemi üzerinde uyarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanır. Katılımcılar, her bir maddeye ne sıklıkta katıldıklarını belirtirler.

Derecelendirme: 5’li Likert ölçeği (1= hiçbir zaman – 5= her zaman)

Anahtar Kelimeler

Ostrasizm, Sosyal Dışlanma, Ergenlik, Psikometri, Ölçek Uyarlaması, Reddedilme, Akran İlişkileri, Psikososyal Gelişim.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ahmet Akın

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Ahmet Akın)

Yazışma Adresi: Sakarya Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Tahmini)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Akademik kullanım için genellikle ilgili makaleye atıf yapılması gerekmektedir. Ticari kullanım için sorumlu yazar ile iletişime geçilmelidir.

Test Yılı (Uyarlama): 2016

Orijinal PDF Belgesi: Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: ergenler-icin-ostrasizm-sosyal-dislanma-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Akın, A., Uysal, R. ve Akın, Ü. (2016). Ergenler İçin Ostrasızm (Sosyal Dışlanma) Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(2), 895-904.
• Makale Bağlantısı: 79.123.169.199
• Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Ergenler İçin Ostrasızm (Sosyal Dışlanma) Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynağın sunduğu faktör yapısına göre listelenmiştir.

• Alt Boyut 1: Önemsenmeme (5 Madde)

Maddeler bu kaynakta yer almamaktadır, ancak alt boyutun 5 maddeden oluştuğu belirtilmiştir.

• Alt Boyut 2: Dışlanma (6 Madde)

Maddeler bu kaynakta yer almamaktadır, ancak alt boyutun 6 maddeden oluştuğu belirtilmiştir.

Ölçek toplamda 11 maddeden oluşmaktadır.