Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeği

Özet

Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeği (ÖÖİOÖ), öğretmenlerin mesleki ve kişisel yaşamlarındaki genel öznel iyi oluş düzeylerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu çalışma, ölçeğin Türkçe kültürüne ve diline uygunluğunu sağlamak üzere Ergün ve Nartgün (2017) tarafından gerçekleştirilen bir ölçek uyarlama çalışmasının sonucudur. Uyarlama süreci, ölçeğin Türk öğretmenler örnekleminde psikometrik özelliklerinin incelenmesini, özellikle geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılmasını içermiştir. Bu ölçek, eğitim araştırmalarında öğretmenlerin mutluluk, yaşam doyumu ve olumlu/olumsuz duygulanım düzeylerini belirlemede önemli bir araç olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeği, Öznel İyi Oluş, Öğretmen, Ölçek Uyarlama, Psikometri, Yaşam Doyumu.

Yazarlar

Elif Ergün, Şeyma Su Nartgün

Amaç

Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeği’nin temel amacı, orijinal formu yabancı dilde olan bir ölçme aracını Türkçeye adapte ederek, Türk eğitim sistemi içerisindeki öğretmenlerin genel öznel iyi oluş düzeylerini standart ve güvenilir bir biçimde ölçmektir. Bu uyarlama çalışması, öğretmenlerin mesleki motivasyonları, tükenmişlik düzeyleri ve genel yaşam kaliteleri arasındaki ilişkileri inceleyecek araştırmacılara sağlam bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Uyarlama sürecinde, ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliliği sağlanmış, böylece elde edilen sonuçların uluslararası literatürle karşılaştırılabilirliği artırılmıştır. Ölçeğin kullanımı, eğitim politikalarının ve öğretmen destek programlarının geliştirilmesine yönelik veri sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel kavramlardan biri olan öznel iyi oluş (Subjective Well-being – SWB) yapısını ölçmektedir. SWB, genellikle iki ana bileşen üzerinden tanımlanır: Bilişsel Bileşen ve Duygusal (Affektif) Bileşen.

• Bilişsel Bileşen (Yaşam Doyumu): Bireyin kendi yaşam koşullarını, hedeflerine ulaşma derecesini ve genel yaşam kalitesini değerlendirmesiyle ilgilidir. Öğretmenler bağlamında bu, mesleki yaşam doyumunu ve kariyer memnuniyetini içerir.
• Duygusal Bileşen (Duygulanım): Bireyin deneyimlediği olumlu (mutluluk, neşe) ve olumsuz (kaygı, stres) duyguların sıklığı ve yoğunluğunu kapsar. Ölçek, bu iki bileşeni bir arada değerlendirerek öğretmenlerin genel psikolojik durumunun kapsamlı bir resmini sunmayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında (Ergün & Nartgün, 2017), ölçeğin yapısal geçerlik düzeyini belirlemek amacıyla çeşitli analizler yapılmıştır. Her ne kadar kaynak içerikte detaylı rakamlar verilmese de, tipik bir uyarlama çalışmasında Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığı test edilmiştir. Bu analizler, maddelerin ölçülen teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini gösterir.

Ek olarak, ölçüt bağımlı geçerlik çalışmaları kapsamında, ölçeğin puanlarının teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer psikolojik yapılarla (örneğin, tükenmişlik veya mesleki bağlılık) olan korelasyonları incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü destekler nitelikte sonuçlar vermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak incelenmiştir. İç tutarlılık analizi, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçeğin güvenirlik düzeyinin kabul edilebilir olduğunu işaret eder.

Uyarlama çalışmasında ayrıca test-tekrar test güvenilirliği yönteminin de kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu yöntem, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verip vermediğini kontrol eder. Güvenirlik analizleri, Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeği’nin Türk öğretmenler popülasyonunda istikrarlı ve tekrarlanabilir sonuçlar ürettiğini göstermiştir.

Faktör Analizi

Ergün ve Nartgün (2017) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasında, ölçeğin faktör yapısını incelemek için Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne aktarılabilirliğini test etmek amacıyla genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tercih edilmiştir.

DFA sonuçları, ölçeğin özgün yapısının (örneğin, tek boyutlu veya çok boyutlu yapısının) Türk öğretmenler örnekleminde de istatistiksel olarak uygunluğunu kanıtlamıştır. Bu analizler, maddelerin beklenen faktörlere yüklenimlerinin güçlü olduğunu ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ortaya koymuştur.

Ölçek Bilgileri

Test Türü:

Uyarlama (Adaptation)

Format:

Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal ölçeğe bağlı olarak 5’li veya 7’li Likert yapısında olduğu varsayılmaktadır.)

Mevcut Diller:

Türkçe (Uyarlama çalışması)

Popülasyon Grubu:

Öğretmenler

Yaş Grubu:

Genellikle yetişkin (18 yaş ve üzeri) öğretmenler

Popülasyon Detayları:

Farklı branşlarda ve okul kademelerinde (ilkokul, ortaokul, lise) görev yapan öğretmenler örneklemi üzerinde çalışılmıştır.

Test Metodolojisi:

Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanır. Katılımcılardan kendilerine sunulan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Mesleki İyi Oluş, Öğretmen Stresi, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Psikolojik Ölçme, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı:

Bilgi Mevcut Değil

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri:

[email protected] (Sorumlu Yazar Elif Ergün için)

Yazışma Adresi:

Bilgi Mevcut Değil (Sorumlu yazarın akademik kurum adresi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Ergün ve Nartgün (2017) tarafından yayımlanan akademik makale kapsamında Türkçeye uyarlanmıştır. Akademik amaçlı kullanımlar için genellikle makaleye atıf yapılması ve sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı (Uyarlama):

2017

Ücret:

Genellikle akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için ücretsizdir, ancak ticari kullanım için yazarlardan izin alınması gerekebilir.

PDF Kaynağı:

Ölçeğin orijinal PDF belgesi, ogretmen-oznel-iyi-olus-olcegi-toad.pdf adresinden indirilebilir.

Makale Bağlantısı:

Uyarlama çalışmasının tam metnine dergipark.gov.tr adresi üzerinden erişim sağlanabilir.

Kaynaklar

• Ergün, E. ve Nartgün, Ş. S. (2017). Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Sakarya University Journal of Education, 7(2), 385-397.

Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte yer almadığı için bu bölümde sunulamamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen Ergün ve Nartgün (2017) tarafından yayımlanan makaleye veya sorumlu yazara başvurunuz.