Ergenler İçin Kısa Okulda Öznel İyi Oluş Ölçeği

Özet

Öznel iyi oluş, bireylerin yaşamlarından duydukları memnuniyeti ve yaşadıkları olumlu/olumsuz duyguları değerlendirmesini ifade eden temel bir psikolojik yapıdır. Ergenler İçin Kısa Okulda Öznel İyi Oluş Ölçeği, bu yapının özellikle okul ortamındaki yansımalarını, ergen örneklem grubu üzerinde hızlı ve güvenilir bir şekilde ölçmek amacıyla Türkçe’ye uyarlanmıştır. Ölçek, okul deneyimlerinin duygusal ve bilişsel boyutlarını kapsayan kısaltılmış bir form sunmaktadır.

Bu ölçek, Y. Özdemir ve A. S. Sağkal tarafından 2016 yılında gerçekleştirilen bir çalışma ile Türkçe psikometri literatürüne kazandırılmıştır. Çalışma, ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik özelliklerini detaylı bir şekilde incelemeyi amaçlamıştır. Bu adaptasyon, eğitim psikolojisi ve rehberlik alanında çalışan uzmanlara, ergenlerin okul yaşam kalitesini değerlendirmede pratik bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öznel iyi oluş, okul, ergen, adaptasyon, psikometri, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Özdemir, Y., Sağkal, A. S.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ergenlerin okul ortamında deneyimledikleri öznel iyi oluş düzeylerini belirlemektir. Okul, ergenlerin gelişiminde merkezi bir rol oynadığından, bu ölçek akademik başarı, sosyal uyum ve genel ruh sağlığı arasındaki ilişkileri incelemek için kritik veriler sunar. Ölçek, orijinal formun kısaltılmış versiyonu olarak, araştırmacılara ve uygulayıcılara zaman açısından verimli bir değerlendirme imkanı tanımaktadır.

Uyarlama çalışmasının birincil amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş olan bu psikolojik ölçme aracının, Türk kültürüne ve dil yapısına uygunluğunu test etmek ve gerekli psikometrik standartları sağlamaktır. Bu sayede, Türkiye’deki eğitim ve psikoloji araştırmalarında standartlaştırılmış bir ölçüm aracı kullanımı teşvik edilmektedir.

Yapı

Ölçek, “Okulda Öznel İyi Oluş” (Subjective Well-being at School) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle iki ana bileşenden oluşur: 1) Okul yaşamına dair bilişsel değerlendirmeler (memnuniyet, başarı algısı) ve 2) Okulda yaşanan duygusal tepkiler (sevinç, sıkıntı, aidiyet). Öznel iyi oluş, bireyin kendi hayatını nasıl değerlendirdiğine odaklanır ve okul bağlamında, öğrencinin okul deneyimini ne kadar ödüllendirici ve tatmin edici bulduğunu yansıtır.

Ölçek maddeleri, öğrencilerin öğretmenleriyle ilişkileri, akranlarıyla etkileşimleri, derslere karşı tutumları ve genel olarak okul atmosferine dair hislerini kapsamaktadır. Bu kısa form, yapının temel boyutlarını yakalayarak, ergenlerin okulda kendilerini ne kadar iyi hissettiklerine dair genel bir gösterge sunar.

Geçerlik

Özdemir ve Sağkal (2016) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini kanıtlamak amacıyla çeşitli istatistiksel analizler kullanılmıştır. Yapı geçerliği, genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) veya açımlayıcı faktör analizi (AFA) yoluyla incelenmiş olup, kısa formun teorik olarak beklenen faktör yapısını koruyup korumadığı kontrol edilmiştir.

Ayrıca, ölçeğin diğer benzer yapılarla ilişkisini gösteren ölçüt bağıntılı geçerlik (criterion-related validity) çalışmaları da yürütülmüştür. Bu çalışmalar, ölçekten alınan puanların, akademik motivasyon, okul tükenmişliği veya genel yaşam memnuniyeti gibi ilgili yapılarla teorik beklentilere uygun yönde korelasyon gösterdiğini ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, adaptasyon çalışmasında iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanarak incelenmiştir. İç tutarlılık analizleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Kısa formun, kabul edilebilir düzeyde yüksek Cronbach Alfa değerlerine sahip olduğu varsayılmaktadır, bu da ölçeğin kararlı ve güvenilir bir ölçüm sağladığını işaret eder.

Bunun yanı sıra, ölçeğin zamana karşı kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de yapılmış olması muhtemeldir. Bu analizler, aynı ergen grubundan farklı zamanlarda alınan puanların ne ölçüde tutarlı olduğunu göstererek ölçeğin zamana yayılan kararlılığını destekler.

Faktör Analizi

Ergenler İçin Kısa Okulda Öznel İyi Oluş Ölçeği’nin adaptasyon sürecinde, Türkçe yapısının orijinal ölçek yapısıyla uyumlu olup olmadığını tespit etmek için Faktör Analizi kullanılmıştır. Kısa formun, tek faktörlü veya çok faktörlü yapısının Türk örnekleminde de geçerli olduğu, faktör yüklerinin anlamlı olduğu ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde kaldığı rapor edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğinin temel dayanağını oluşturur.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği (Özgün kaynakta derecelendirme bilgisi boş bırakılmıştır, ancak adaptasyon çalışmalarında standart olarak Likert formatı kullanılır).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Ortaokul ve Lise öğrencileri (Genellikle 12-18 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli okul türlerine devam eden ergen öğrenciler.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup uygulamasına uygun, öz bildirim (self-report) yöntemiyle uygulanan psikometrik bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, okul memnuniyeti, psikolojik iyi oluş, faktör analizi, Türk kültürü, psikometri.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016 (Türkçe adaptasyon çalışmasının yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanımı için genellikle yazarlara atıf yapılması gerekmektedir. Ticari amaçlar veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Özdemir, Y. ve Sağkal, A. S. (2016). Ergenler İçin Okulda Öznel İyi Oluş Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ege Eğitim Dergisi, 17 (2), 333-350.

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ergenler-icin-kisa-okulda-oznel-iyi-olus-olcegi-toad.pdf

Ergenler İçin Kısa Okulda Öznel İyi Oluş Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için ilgili referans makaleye başvurulması gerekmektedir.