Ergenler İçin Öznel İyi Oluşu Arttırma Stratejileri Ölçeği

Özet

Ergenler İçin Öznel İyi Oluşu Arttırma Stratejileri Ölçeği (EÖİAŞÖ), ergenlerin Öznel İyi Oluş düzeylerini aktif olarak yükseltmek için kullandıkları çeşitli davranışsal ve bilişsel stratejileri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Ergenler tarafından uygulanan beş temel strateji boyutunu (Çevreden olumlu tepkiler almak, Dini inancın gereğini yerine getirmek, Çevreye olumlu tepkiler vermek, İstekleri doyurmak ve Öznel iyi oluşu korumak) kapsamaktadır. 2010 yılında Ali Eryılmaz tarafından geliştirilen bu ölçek, ergenlik dönemindeki bireylerin mutluluk ve yaşam doyumunu artırma yollarını bilimsel olarak incelemeye olanak tanır.

Ölçek, toplam 17 maddeden ve beş alt boyuttan oluşmaktadır. Yapılan psikometrik çalışmalar, aracın geçerli ve güvenilir bir ölçüm sağladığını göstermektedir. Bu ölçek, özellikle pozitif psikoloji ve psikolojik danışmanlık alanlarında, ergenlerin yaşam kalitesini artırmaya yönelik müdahale programlarının tasarlanmasında önemli bir tanı aracı olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öznel İyi Oluş, Ergenler, İyi Oluş Stratejileri, Ölçek Geliştirme, Pozitif Psikoloji, Yaşam Doyumu.

Yazarlar

Ali Eryılmaz

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ergenlerin kendi öznel iyi oluş seviyelerini artırmak veya sürdürmek amacıyla bilinçli olarak başvurdukları stratejileri sistematik bir şekilde belirlemek ve ölçmektir. Geliştirme süreci, bu stratejilerin yapısal geçerliğini ve güvenilirliğini Türk kültürüne özgü bağlamda kanıtlamayı hedeflemiştir.

Ölçek, psikolojik danışmanlık ve rehberlik alanında çalışan uzmanlara, ergenlerin hangi stratejileri daha sık veya etkili kullandığına dair somut veriler sunarak, bireysel ve grup danışmanlığı çalışmalarının etkinliğini artırmada rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.

Yapı

Ergenler İçin Öznel İyi Oluşu Arttırma Stratejileri Ölçeği, öznel iyi oluşun artırılmasına yönelik stratejileri temsil eden 5 farklı alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, ergenlerin mutluluğu ve doyumu sağlamak için başvurdukları çeşitli içsel ve dışsal mekanizmaları yansıtır. Ölçeğin toplam madde sayısı 17’dir.

Ölçeğin alt boyutları ve madde sayıları şunlardır:

• Çevreden Olumlu Tepkiler Almak (4 madde): Sosyal onay ve takdir yoluyla iyi oluşu artırma.
• Dini İnancın Gereğini Yerine Getirmek (3 madde): Manevi uygulamalar ve inanç sisteminden destek alma.
• Çevreye Olumlu Tepkiler Vermek (3 madde): Pro-sosyal davranışlar ve başkalarına yardım etme yoluyla iyi oluşu artırma.
• İstekleri Doyurmak (4 madde): Temel fizyolojik ve haz odaklı ihtiyaçları karşılayarak iyi oluşu sağlama.
• Öznel İyi Oluşu Korumak (3 madde): Riskli davranışlardan kaçınma ve olumsuzlukları önleme yoluyla mevcut iyi oluş seviyesini sürdürme.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, aracın kuramsal olarak öngörülen yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü kanıtlamıştır. Yapılan Faktör Analizi sonucunda, ölçeğin beş boyutlu modelinin veri ile uyumlu olduğu belirlenmiştir.

Yapı geçerliğini destekleyen bu analizlerde, maddelerin faktör yükleri oldukça güçlü bulunmuştur. Madde faktör yükleri, .61 ile .92 gibi yüksek değerler arasında değişmektedir. Bu durum, her bir maddenin kendi alt boyutunu temsil etmede yüksek düzeyde katkı sağladığını ve ölçek yapısının güçlü bir biçimde ayrıştığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçümün zamana ve iç tutarlılığa karşı ne kadar kararlı olduğunu incelemiştir. Ölçeğin alt boyutlarına ilişkin İç Tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) .68 ile .92 arasında değişmektedir. Bu aralık, alt boyutların büyük çoğunluğunun yüksek düzeyde tutarlı olduğunu göstermektedir.

Ölçeğin toplam puanının iç tutarlılık katsayısı ise .89 gibi çok yüksek bir değer olarak hesaplanmıştır. Ayrıca, düzeltilmiş madde toplam puan korelasyon katsayıları .39 ile .74 arasında değişmektedir; bu da maddelerin ölçeğin tamamına önemli ölçüde katkıda bulunduğunu ve düşük korelasyonlu madde bulunmadığını işaret eder.

Faktör Analizi

Ergenler İçin Öznel İyi Oluşu Arttırma Stratejileri Ölçeği’nin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçekteki 17 maddenin, teorik beklentilere uygun olarak beş ayrı faktör altında toplandığını doğrulamıştır.

Beş boyutlu modelin uyumunun yüksek olması, ölçeğin öznel iyi oluşu artırma stratejileri yapısını başarılı bir şekilde ayrıştırdığını kanıtlamaktadır. Madde faktör yüklerinin yüksekliği (.61 – .92 aralığı), her bir maddenin tanımlanan faktörle güçlü bir ilişki içinde olduğunu ve yapısal geçerliğin güçlü olduğunu teyit etmektedir.

Araç Bilgileri

Test Türü: Geliştirme

Format: 5 alt boyutta, toplam 17 maddeden oluşan kendini değerlendirme ölçeği.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi (Genellikle 12-18 yaş aralığı. Çalışmanın orijinal örneklem detayları için kaynağa bakılmalıdır.)

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye’deki ergen örneklemi üzerinde geliştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek geliştirme çalışması, literatür taraması, madde havuzu oluşturma, uzman görüşü alma, pilot uygulama, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi ile güvenirlik testlerini içeren standart psikometrik süreçleri takip etmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öznel İyi Oluş, Ergenlik, Psikolojik Danışmanlık, Güvenirlik, İç Tutarlılık, Stratejiler.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ali Eryılmaz

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2010

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazar ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. İletişim e-postası: [email protected].

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal makalesine ve PDF dosyasına aşağıdaki bağlantılardan ulaşılabilir. Orijinal makalenin PDF dosyası bu adresten indirilebilir: ergenler-icin-oznel-iyi-olusu-arttirma-stratejileri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Eryılmaz, A. (2010). Ergenler İçin Öznel İyi Oluşu Arttırma Stratejileri Ölçeğinin geliştirilmesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(33), 81-88.

Makale bağlantısı: http://pdrdergisi.org/index.php/pdr/article/view/230/161

Ergenler İçin Öznel İyi Oluşu Arttırma Stratejileri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek 5 alt boyut ve 17 maddeden oluşmaktadır:

• Çevreden olumlu tepkiler almak (4 m) : Çevreden kendim hakkında güzel şeyler duyduğumda mutlu olurum.
• Dini inancın gereğini yerine getirmek (3 m): Dua ettiğim zaman mutlu olurum.
• Çevreye olumlu tepkiler vermek (3 m) : Çevreye iyi davrandığım zaman mutlu olurum.
• İstekleri doyurmak (4 m): Yemek yediğim zaman mutlu olurum.
• Öznel iyi oluşu korumak (3 m) : Suçtan, beladan uzak durduğum zaman mutlu olurum.