Ebeveyne ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri Gözden Geçirilmiş Formu

Öz

Ebeveyne ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri Gözden Geçirilmiş Formu (EABE-G), orijinal olarak geliştirilen Envanterin Türkçe popülasyonuna uyarlanmış ve psikometrik özellikleri incelenmiş halidir. Bu envanter, ergenlerin ebeveynleri ve akranları ile kurduğu bağlanma ilişkilerinin kalitesini ve güvenliğini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. Çalışmada, ölçeğin yapısal geçerliği, güvenirliği ve ergenlerdeki depresyon ile olan ilişkisi detaylıca incelenmiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan ergen popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Bağlanma, Ergenlik, Ebeveyn Bağlanması, Akran Bağlanması, IPPA-R, Depresyon, Psikometrik Özellikler

Yazarlar

Mesut Yavuz, Nilüfer Yuksel, Büşra G. Yavuz

Amaç

EABE-G’nin temel amacı, ergenlerin yaşamlarındaki iki kritik sosyal çevre olan ebeveynleri ve akranlarıyla kurdukları bağlanma kalitesini ölçmektir. Bu bağlanma ilişkileri; güven, iletişim ve yabancılaşma/ayrılma gibi temel boyutlar üzerinden değerlendirilir. Ölçek, özellikle ergenlik döneminde görülen duygusal ve davranışsal sonuçları, özellikle de depresyon eğilimini, bağlanma gücü üzerinden tahmin etme potansiyeline sahiptir.

Türkçe uyarlama çalışması (T-IPPA-R), orijinal envanterin kültürel bağlama uygunluğunu ve Türkiye’deki ergenler üzerinde tutarlı psikometrik özellikleri sergileyip sergilemediğini belirlemeyi hedeflemiştir. Bu amaçla, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri titizlikle yürütülmüştür.

Yapı

Ebeveyne ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri Gözden Geçirilmiş Formu, bağlanma teorisi çerçevesinde, ergenlerin ebeveynleri ve akranlarıyla olan ilişkilerinde deneyimledikleri üç temel boyutu ölçen çok boyutlu bir yapıdır:

• Güven: Ergenin, bağlanma figürünün kendisine destek olacağına ve ulaşılabilir olacağına dair inancını ifade eder.
• İletişim: Ergenin, bağlanma figürüyle açık, anlayışlı ve karşılıklı saygıya dayalı bir diyalog kurma yeteneğini temsil eder.
• Yabancılaşma/Dışlanma: İlişkide hissedilen mesafe, anlaşılmama veya reddedilme duygusunu ifade eder.

Ölçek, bu boyutları hem ebeveynlere hem de akranlara yönelik ayrı ayrı değerlendirerek, ergenin sosyal destek sisteminin genel kalitesine dair kapsamlı bir profil sunar.

Geçerlik

Türkçe EABE-G’nin (T-IPPA-R) yapı geçerliği analizleri, ölçeğin tek faktörlü çözüme uygun olduğunu göstermiştir. Bu bulgu, ölçeğin alt bileşenlerinin tek bir temel yapıyı, yani bağlanma kalitesini, güçlü bir şekilde temsil ettiğini düşündürmektedir.

Yapısal eşitlik modellemesi sonucunda elde edilen uyum indeksleri, ölçeğin teorik yapısının veri setiyle kabul edilebilir sınırlarda bir uyum sergilediğini doğrulamıştır. Bu durum, EABE-G’nin Türk kültüründeki ergenlerin bağlanma deneyimlerini geçerli bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

EABE-G’nin iç tutarlılığı oldukça yüksektir. Hem ebeveyn hem de arkadaş bağlanma alt ölçekleri için hesaplanan Cronbach alfa değeri 0.889 olarak bulunmuştur. Bu yüksek değer, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Ayrıca, ölçeğin zamana karşı istikrarını değerlendiren test-tekrar test korelasyon katsayıları da “iyi” düzeyde bulunmuştur. Önemli bir klinik bulgu olarak, düşük EABE-G ebeveyn ve arkadaş bağlanma puanlarının, ergenlerdeki depresyon düzeylerini önemli ölçüde öngördüğü tespit edilmiştir. Bu bulgu, ölçeğin hem güvenilir hem de klinik açıdan anlamlı olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ebeveyne ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri Gözden Geçirilmiş Formu’nun Türkçe uyarlaması için yapılan faktör analizi, ölçeğin tek faktörlü bir çözüme uygun olduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuç, orijinal ölçeğin temel bağlanma yapısını Türk örnekleminde de koruduğunu işaret etmektedir.

Yapısal geçerlik analizlerinde kullanılan uyum indeksleri (örneğin CFI, TLI, RMSEA gibi), tek faktörlü modelin veri ile kabul edilebilir düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir. Bu, uygulayıcıların EABE-G puanlarını tek bir genel bağlanma kalitesi göstergesi olarak yorumlayabileceği anlamına gelmektedir.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama

Format: Yazılı envanter formatında uygulanır ve öz bildirime dayalıdır.

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinali İngilizce olan Envanterin Gözden Geçirilmiş Türkçe Formu).

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi (Özgün çalışmada belirtilen yaş aralığına bakınız).

Popülasyon Detayları: Lise ve üniversite öğrencilerinden oluşan ergen popülasyonu.

Test Metodolojisi: İki ana bölümden oluşur:

• Ebeveyn Envanteri: 28 madde içerir.
• Arkadaş Envanteri: 25 madde içerir.

Derecelendirme: 3’lü Likert Ölçeği kullanılarak puanlanır:

• 1 = Hiç doğru değil
• 2 = Bazen doğru
• 3 = Her zaman doğru

Anahtar Kelimeler

Bağlanma Envanteri, Ergenlik Gelişimi, Güvenirlik, Cronbach Alfa, Tek Faktörlü Yapı, Likert Ölçeği, Bağlanma

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: Mevcut değil.

Yazışma Adresi: Sorumlu yazarın iletişim adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal uyarlama çalışması 2018 yılında yayınlanmıştır. Kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Mesut Yavuz ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal makale bağlantısı: anadolupsikiyatri.net

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ebeveyne-ve-arkadaslara-baglanma-envanteri-gozden-gecirilmis-formu-toad.pdf

Referanslar

Yavuz, M., Yuksel, N. & Yavuz, B. G. (2018). Examining the psychometric properties of the Turkish Inventory of Parent and Peer Attachment revised (T-IPPA-R), and the associations between T-IPPA-R and adolescent depression. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 19(Supplement 2), 72-79.

Ebeveyne ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri Gözden Geçirilmiş Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Annem ve babamla bazı konular hakkında konuştuğum zaman, benim düşündüğüm şeylere kulak verirler.

Arkadaşlarıma sorunlarımı ve sıkıntılarımı anlatırım.

Ebeveyn envanteri: 28 madde

Arkadaş envanteri: 25 madde