Ebeveyn-Ergen İlişki Niteliği Ölçeği

Özet

Ebeveyn-Ergen İlişki Niteliği Ölçeği (E-EİNÖ), Ayşegül Durak Batıgün ve Gözde Say tarafından 2015 yılında geliştirilmiş ve psikometrik özellikleri incelenmiş bir araçtır. Ölçeğin temel amacı, genellikle üniversite çağındaki bireylerin kendi ebeveynleriyle (anne ve baba ayrı ayrı değerlendirilmek üzere) kurdukları ilişkinin kalitesini ve dinamiklerini ölçmektir.

Ölçek, toplamda 18 maddeden ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Derecelendirme sistemi 5’li Likert ölçeği formatındadır. Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, E-EİNÖ’nün ebeveyn-ergen ilişkisi bağlamında güçlü psikometrik niteliklere sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn-Ergen İlişkisi, İlişki Niteliği, Ergenlik, Üniversite Öğrencileri, Likert Ölçeği, Psikometrik Özellikler, Aile İlişkileri.

Yazarlar

Ayşegül Durak Batıgün, Gözde Say.

Amaç

Ebeveyn-Ergen İlişki Niteliği Ölçeği, ergenlik dönemini tamamlamış ve üniversite eğitimine devam eden genç yetişkinlerin, ebeveynleri ile olan ilişkilerinin algılanan kalitesini sistematik olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, ilişkinin hem olumlu (destek, yakınlık) hem de olumsuz (çatışma, eleştiri) yönlerini yakalamayı hedefler.

Bu aracın geliştirilmesi, akademik çalışmalarda ve klinik uygulamalarda ebeveyn-ergen ilişkisi dinamiklerinin daha hassas ölçülmesine olanak tanımış, böylece ilişkisel zorlukların erken tespiti ve müdahale stratejilerinin geliştirilmesine bilimsel zemin hazırlamıştır.

Yapı

E-EİNÖ, ebeveyn-ergen ilişkisinin niteliğini çok boyutlu bir yapı olarak ele alır. Ölçek, bu yapıyı temsil eden 3 temel alt boyuttan oluşmaktadır ve toplam 18 madde ile ölçüm gerçekleştirilir. Her bir alt boyut, ilişkinin farklı ve önemli bir yönünü temsil etmektedir.

Bu faktör yapısı, genç yetişkinlerin ebeveynleriyle kurdukları duygusal bağın karmaşıklığını yansıtmaktadır. Ölçek, bireyin anne ve babasıyla olan ilişkisini ayrı ayrı değerlendirme imkanı sunarak, ebeveyn figürleri arasındaki algısal farklılıkların incelenmesine olanak sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliği, üniversite öğrencileri örneklemi üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak test edilmiştir. Elde edilen uyum indeksleri, ölçeğin 3 faktörlü yapısının verilerle mükemmel düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir.

Anne Değerlendirme Formu İçin Geçerlik Verileri: Yapısal eşitlik modellemesi sonucunda elde edilen uyum indeksleri şunlardır: X²= 429.50 (df=127, p< .001). X²/df oranı 3.38 olarak belirlenmiştir. Diğer önemli uyum iyiliği indeksleri: RMSA= .07, GFI= .89, AGFI= .86, NFI= .91, NNFI= .92, CFI= .93, IFI= .94, ECVI= 1.29.

Baba Değerlendirme Formu İçin Geçerlik Verileri: Baba formu için de benzer güçlü sonuçlar elde edilmiştir: X²= 439.56 (df= 128, p< .001). X²/df oranı 3.43’tür. İndeksler: RMSA= .07, GFI= .89, AGFI= .85, NFI= .91, NNFI= .92, CFI= .93, IFI= .93, ECVI= 1.31. Bu sonuçlar, ölçeğin her iki ebeveyn için de güçlü bir yapısal geçerliliğe sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ebeveyn-Ergen İlişki Niteliği Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenilirliği, alt ölçekler bazında Cronbach Alfa katsayısı ile incelenmiştir. Alt ölçekler, Doğrulayıcı Faktör Analizi sonrasında belirlenen 3 faktörden oluşmaktadır.

Elde edilen Cronbach Alfa güvenirlik katsayıları oldukça yüksektir, bu da ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Anne değerlendirme alt ölçekleri için katsayılar .88 ile .92 arasında, baba değerlendirme alt ölçekleri için ise .85 ile .92 arasında değişmektedir. Bu değerler, ölçeğin hem klinik hem de araştırma ortamlarında yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal modeli, Batıgün ve Say (2015) tarafından yürütülen geliştirme çalışmasında Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılarak test edilmiştir. Analiz, ölçeğin 3 alt boyuttan oluşan bir faktör yapısına sahip olduğunu doğrulamıştır. Bu 3 alt boyut ve toplam 18 madde, ebeveyn-ergen ilişkisinin temel bileşenlerini temsil etmektedir.

DFA sonuçları, hem anne hem de baba formları için kabul edilebilir düzeyde uyum iyiliği indeksleri sağlamış, bu da teorik olarak öngörülen faktör modelinin ampirik verilerle uyumlu olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: 3 alt boyut ve 18 madde. Yanıtlama 5’li Likert derecelendirme sistemiyle yapılmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler ve Genç Yetişkinler

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri (Genellikle 18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Ölçek, üniversite öğrencileri üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Aile İlişkileri, Bağlanma, Psikoloji, Güvenilirlik, Geçerlilik, Ebeveyn-Ergen İlişkisi, Psikometrik Değerlendirme.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ayşegül Durak Batıgün

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi Kaynakta Mevcut Değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi Kaynakta Mevcut Değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi Kaynakta Mevcut Değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2015 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücret bilgileri hakkında en güncel bilgilere ulaşmak için sorumlu yazar Ayşegül Durak Batıgün ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ölçek, akademik araştırmalarda genellikle referans gösterilerek kullanılabilir durumdadır.

Kaynaklar

• Batıgün, A. D., & Say, G. (2015). Ebeveyn-ergen ilişki niteliği ölçeğinin üniversite öğrencileri için psikometrik özellikleri. Klinik Psikiyatri, 18, 49-58.

Makalenin orijinal tam metin bağlantısı: journalagent.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ebeveyn-ergen-iliski-niteligi-olcegi-toad.pdf

Ebeveyn-Ergen İlişki Niteliği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Kaynak içerikte ölçeğin maddeleri yer almamaktadır. Ölçek, 3 alt boyutta toplanmış toplam 18 maddeden oluşmaktadır.