Ebeveyn ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri Kısa Formu

Özet

Bu akademik giriş, Ebeveyn ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri Kısa Formu’nun (EABE-KF) Türkçe uyarlamasına odaklanmaktadır. Ölçek, bireylerin ebeveynlerine yönelik algıladıkları bağlanma kalitesini ölçmeyi amaçlar ve özellikle ergen popülasyonunda kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Güven, İletişim ve Yabancılaşma olmak üzere üç temel alt boyutta toplanan 24 maddeden oluştuğunu göstermiştir.

Yapılan psikometrik değerlendirmeler, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlığa sahip olduğunu ve ergen bağlanma literatürü ile uyumlu geçerlik kanıtları sunduğunu ortaya koymuştur. Ölçeğin hem anne hem de baba formları, yüksek güvenilirlik katsayıları ile Türk örnekleminde kullanıma uygunluğunu kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn bağlanması, Ergenlik, Bağlanma teorisi, Güven, İletişim, Yabancılaşma, Psikometrik değerlendirme.

Yazarlar

Günaydın, G., Selçuk, E., Sümer, N., Uysal, A.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ergen ve genç yetişkinlerin ebeveynlerine (anne ve baba ayrı ayrı) ve arkadaşlarına yönelik algıladıkları bağlanma düzeylerini ve kalitesini ölçmektir. Orijinal Envanter (IPPA), bağlanma figürleriyle olan ilişkilerin algılanan niteliğini değerlendirirken, bu kısa form daha hızlı ve verimli bir ölçüm sağlamayı hedefler.

Türkçe uyarlama çalışması, bu kısa formun Türk kültürüne uygunluğunu ve psikometrik açıdan yeterliliğini değerlendirmeyi hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki araştırmacılar ve klinisyenler için ergenlerin ebeveyn ve arkadaşlarına yönelik bağlanma stillerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçebilecekleri bir araç sağlanmıştır.

Yapı

Ebeveyn ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri Kısa Formu, bağlanma teorisi çerçevesinde geliştirilmiştir. Bu teoriye göre, bireylerin erken dönemde ebeveynleriyle kurduğu ilişkiler, sonraki yaşamlarında kuracakları ilişkilerin temelini oluşturur. Ölçek, bu ilişkinin kalitesini üç temel faktör üzerinden değerlendirir:

• Güven (Trust): Ebeveynlerin duygusal destek, kabul ve anlayış düzeyini algılama.
• İletişim (Communication): Ebeveynlerle açık, karşılıklı anlayışa dayalı ve sağlıklı konuşmalar yapabilme yeteneği.
• Yabancılaşma (Alienation): Ebeveynlerden uzaklaşma, ilgi görmeme, anlaşılmama veya dışlanma hissi.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, özellikle yapı geçerliğine odaklanmıştır. Yapılan analizlerde, anneye ve babaya olan bağlanma puanları ile özsaygı (self-esteem) arasında, ergen bağlanma literatürüyle tamamen tutarlı, pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Bu ilişki, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı başarıyla ölçtüğünü gösteren önemli bir kanıttır.

Ayrıca, anneye ve babaya bağlanma toplam puanları arasında da güçlü ve anlamlı bir korelasyon (r = .35, p < .01) gözlemlenmiştir. Bu bulgu, ergenlerin iki temel ebeveyn figürüne yönelik genel bağlanma algılarının tutarlı olduğunu ve ölçeğin bu tutarlılığı yansıttığını desteklemektedir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları üzerinden değerlendirilmiştir. Anne ve baba formları için toplam bağlanma puanları hesaplanırken, görece düşük faktör yüküne sahip olan 6. madde, iç tutarlılığı maksimize etmek amacıyla analiz dışında bırakılmıştır. Bu düzenleme yapıldıktan sonra, hem anne hem de baba formları yüksek düzeyde iç tutarlık göstermiştir.

Elde edilen Cronbach alfa değerleri oldukça yüksektir: Anne formu için .88 ve baba formu içinse .90 olarak rapor edilmiştir. Bu yüksek katsayılar, ölçeği oluşturan maddelerin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve ölçeğin Türk örnekleminde yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ebeveyn ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri Kısa Formu, toplam 24 madde ve üç alt faktörden oluşmaktadır: Güven, İletişim ve Yabancılaşma. Her bir alt faktör, 8 madde ile temsil edilmektedir. Bu yapı, orijinal ölçeğin teorik çerçevesiyle uyumludur.

Uyarlama çalışması sırasında, faktör yapısının incelenmesi sonucunda, 6. maddenin diğer maddelere kıyasla daha düşük faktör yüküne sahip olduğu belirlenmiştir. Bu tespit, toplam puan hesaplamalarında bu maddenin dikkate alınmamasını gerektirmiştir. Bu tür bir madde çıkarımı, ölçeğin kültürel adaptasyon sürecinde faktör yapısının yerel örneklemde daha temiz bir şekilde temsil edilmesi amacıyla yapılan bir revizyondur.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: 24 maddeden oluşan ve 3 alt boyutu ölçen kısa form. Değerlendirme 7’li Likert tipi bir ölçek kullanılarak yapılmaktadır (1= “asla” – 7= “daima”).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler ve Genç Yetişkinler

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi ve sonrası (Detaylı yaş aralığı belirtilmemiştir).

Popülasyon Detayları: Türk örneklemi üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireylerin kendi algılarını raporladığı öz bildirim ölçeği.

Anahtar Kelimeler

EABE-KF, Anne bağlanması, Baba bağlanması, Ergen psikolojisi, Öz bildirim, Psikometrik özellikler.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gül Günaydın

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2005 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgileri hakkında en doğru ve güncel bilgiye ulaşmak amacıyla sorumlu yazar Gül Günaydın ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Kaynaklar

Günaydın, G., Selçuk, E., Sümer, N. ve Uysal, A. (2005). Ebeveyn Ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri Kısa Formu’nun psikometrik açıdan değerlendirilmesi. Türk Psikoloji Yazıları Dergisi, 8(16), 13-23. Çalışmanın orijinal makalesine şu bağlantıdan erişilebilir: turkpsikolojiyazilari.com.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: ebeveyn-ve-arkadaslara-baglanma-envanteri-kisa-formu-toad.pdf

[quads id=5]

Ebeveyn ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri Kısa Formu Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ebeveyn ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri Kısa Formu, toplamda 3 alt form ve 24 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda alt formlar ve örnek maddeler sunulmuştur:

• Güven (8 m): Annem/Babam duygularıma saygı gösterir
• İletişim (8 m): Kim olduğumu daha iyi anlamamda annem/babam bana yol gösterir
• Yabancılaşma (8 m): Annemden/Babamdan pek ilgi görmüyorum