South Oaks Kumar Tarama Testi – Gözden Geçirilmiş Ergen Formu

Özet

South Oaks Kumar Tarama Testi – Gözden Geçirilmiş Ergen Formu (SOGS-RA), ergen popülasyonunda kumar davranışlarını ve ilişkili sorunları taramak amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu form, özellikle gençlerin katıldığı çeşitli kumar türlerini ve bu davranışların yol açtığı olumsuz sonuçları değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Yeşim Erdoğdu ve Kaan Arcan tarafından 2020 yılında Türk lise öğrencileri örnekleminde gerçekleştirilmiş ve ölçeğin psikometrik özellikleri incelenmiştir. Bu uyarlama çalışması, Türkiye’deki ergenlerde sorunlu kumar davranışının erken teşhisi ve önlenmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Ölçek, hem yaşam boyu hem de son 12 ay içindeki kumar sıklığı ve türlerini ayrı ayrı sorgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

South Oaks Kumar Tarama Testi, SOGS-RA, Kumar Bağımlılığı, Sorunlu Kumar Oynama, Ergen, Tarama Ölçeği, Psikometri, Uyarlama

Yazarlar

Yeşim Erdoğdu, Kaan Arcan

Amaç

South Oaks Kumar Tarama Testi – Gözden Geçirilmiş Ergen Formu’nun temel amacı, ergen popülasyonunda kumar oynama sıklığını, yaygınlığını ve bu davranışların bir problem teşkil edip etmediğini hızlı ve güvenilir bir şekilde taramaktır. Ölçek, özellikle lise öğrencileri gibi risk altındaki genç gruplarda potansiyel bağımlılık geliştirme potansiyelini belirlemeyi hedefler.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test ederek, Türkiye’deki araştırmacılar ve klinisyenler için geçerli ve güvenilir bir araç sağlamaktır. Bu sayede, ergenlerdeki kumar sorunlarının ciddiyeti ve yaygınlığı akademik düzeyde doğru bir şekilde ölçülebilir hale gelmiştir.

Yapı

Ölçek, katılımcıların çeşitli kumar faaliyetlerine ne sıklıkta katıldığını ve bu faaliyetlerin kişisel, sosyal veya finansal yaşamlarında yarattığı olumsuz sonuçları ölçen maddelerden oluşur. Ölçülen temel yapı, Amerikan Psikiyatri Birliği’nin (APA) tanı kriterlerinde belirtilen sorunlu kumar oynama davranışının boyutlarını kapsamaktadır.

SOGS-RA, ergenlerin parasına oynadığı kart oyunları, spor bahisleri, loto/piyango gibi şans oyunları ve internet üzerinden kumar gibi geniş bir yelpazedeki aktiviteleri sorgular. Ölçek, sadece sıklığı değil, aynı zamanda kumar nedeniyle ortaya çıkan yalan söyleme, para kaybetme veya aile içi çatışma gibi klinik belirtileri de değerlendirerek, kumarın ciddiyet düzeyini belirlemeyi amaçlar.

Geçerlik

Erdoğdu ve Arcan (2020) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliği ve ölçüt geçerliği değerlendirilmiştir. Yapılan analizler, ölçeğin Türk lise öğrencileri örnekleminde kumar bağımlılığı ile ilişkili yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Geçerlik çalışmaları, ölçeğin maddelerinin ölçmek istedikleri psikolojik yapıyı temsil etme derecesini (içerik geçerliği) ve diğer benzer yapılarla olan ilişkisini (yakınsak ve ıraksak geçerlik) incelemiştir. Çalışmada elde edilen bulgular, SOGS-RA’nın Türkçe formunun ergenlerde sorunlu kumar davranışını geçerli bir şekilde tarayabildiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin zamana karşı tutarlılığını ve iç tutarlılığını değerlendirmek için gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır.

Genellikle SOGS-RA gibi tarama araçlarının iç tutarlılık değerlerinin kabul edilebilir düzeyde yüksek olması beklenir. Erdoğdu ve Arcan’ın çalışması, ölçeğin maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve psikometrik açıdan güvenilir sonuçlar ürettiğini ortaya koymuştur.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının Türk kültüründeki örneklemde de korunup korunmadığını belirlemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Orijinal SOGS-RA genellikle tek bir genel kumar sorunu faktörünü veya ilgili alt boyutları ölçmektedir.

Yapısal eşitlik modellemesi veya doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak, ölçek maddelerinin beklenen faktör yapısı altında toplandığı doğrulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin Türkçe formunun teorik yapıyla uyumlu olduğunu ve ergenlerdeki kumar davranışını ölçmek için yapısal olarak uygun olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Ergenler (Adolescents)

Age Group: Lise Öğrencileri (High School Students) (Genellikle 14-18 yaş)

Population Details: Türk lise öğrencileri örnekleminde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Maddeler, katılımcının kumar oynama sıklığını ve türlerini değerlendirmektedir. Derecelendirme formatı: Hiçbir zaman ile Hemen hemen her gün arasında değişmektedir.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Kumar Davranışı, Ergenlik Dönemi, Bağımlılık Tarama, Türkçe Ölçek, Lise Öğrencileri, Geçerlik ve Güvenirlik

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Yeşim Erdoğdu)

Correspondence Address: Belirtilmemiş

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Orijinal SOGS-RA’nın kullanımına ilişkin izinler için orijinal geliştiricilerle veya uyarlamayı yapan sorumlu yazar Yeşim Erdoğdu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücretleri veya ticari haklar hakkında spesifik bilgi mevcut değildir.

Orijinal makale ve uyarlama detaylarına Addicta: The Turkish Journal on Addictions dergisinden erişim sağlanabilir. Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir.

The original PDF can be downloaded here: south-oaks-kumar-tarama-testi-gozden-gecirilmis-ergen-formu-toad.pdf

Kaynaklar

• Erdoğdu, Y., & Arcan, K. (2020). Validity and reliability study of South Oaks gambling screen-revised for adolescents in a sample of Turkish high school students. Addicta: The Turkish Journal on Addictions, 7(2), 99-106. doi: 10.5152/ADDICTA.2020.19089
• Makale bağlantısı: addicta.com.tr

South Oaks Kumar Tarama Testi – Gözden Geçirilmiş Ergen Formu Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Örnek Maddeler:

1. Aşağıdaki kumar türlerini PARASINA oynama sıklığınızı tüm yaşamınız ve son 12 ayınız için ayrı ayrı belirtin
   • Parasına kağıt oyunları oynamak ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
   • Parasına okey oynamak ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
   • Parasına yazı tura atmak ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
   • Bilardo, bowling gibi kişisel beceri isteyen oyunlara bahis oynamak ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
   • “İddaa” ya da spor takımlarına diğer bahis oyunları oynamak ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
   • At yarışlarına bahis oynamak ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
   • Barbut gibi parasına zar oyunları oynamak ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
   • On numara, sayısal loto, süper loto, şans topu bileti almak ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
   • Hemen kazan oynamak ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
   • Parasına tombala oynamak ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
   • Milli Piyango bileti almak ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
   • İnternette kumar oynamak (Lütfen oyun türünü belirtin …………………………..) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
   • Burada belirtilmeyen kumar çeşitleri (Lütfen yazınız: …………………………)