Ebeveyn ve öğretmenlerin Okul Sağlığı Hemşiresinin Rollerini Algılama Ölçeği

Özet

Ebeveyn ve öğretmenlerin Okul Sağlığı Hemşiresinin Rollerini Algılama Ölçeği, okul ortamındaki temel paydaşların (ebeveynler ve öğretmenler) okul hemşirelerinden beklentilerini ve onların rollerine dair algılarını sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, okul hemşiresinin sağlık hizmetleri, eğitim, danışmanlık ve koordinasyon gibi çok boyutlu görevlerine ilişkin mevcut algı farklılıklarını ortaya çıkarmayı hedefler. Elde edilen veriler, okul hemşireliği hizmetlerinin etkinliğini artırmak ve rol tanımlarını netleştirmek için kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Okul hemşiresi, okul sağlığı, rol algısı, ölçek geliştirme, ebeveyn beklentileri, öğretmen beklentileri, hemşirelik rolleri.

Yazarlar

Bayik Temel A, Yildirim JG, Kalkim A, Muslu L, & Yildirim N.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, okullarda görev yapan hemşirelerin rollerine ilişkin ebeveynlerin ve öğretmenlerin bakış açılarını, beklentilerini ve bilgi düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Okul hemşirelerinin görev tanımlarının net olmaması veya paydaşlar tarafından farklı algılanması, hizmet kalitesini düşürebilir. Bu nedenle, ölçek, algıdaki bu boşlukları tespit ederek, okul sağlığı politikalarının geliştirilmesine ve hemşirelik müdahalelerinin optimize edilmesine bilimsel bir zemin sağlamayı amaçlamıştır.

Ölçeğin geliştirilmesi, okul hemşireliği mesleğinin standartlarının belirlenmesinde ve hemşirelerin okul ortamındaki görünürlüğünün artırılmasında önemli bir adım teşkil etmektedir. Aynı zamanda, hemşirelik eğitim programlarının, paydaş beklentilerini karşılayacak şekilde düzenlenmesine yönelik geri bildirim sunar.

Yapı

Ölçek, okul hemşiresi rollerinin çok boyutlu yapısını ölçmektedir. Bu yapı (konstrükt), genellikle aşağıdaki temel alanları kapsayan alt boyutlardan oluşmaktadır:

• Klinik ve Bakım Rolleri: Acil durum yönetimi, kronik hastalıkların takibi ve temel ilkyardım hizmetlerine ilişkin beklentiler.
• Eğitim ve Danışmanlık Rolleri: Öğrencilere, ebeveynlere ve öğretmenlere yönelik sağlık eğitimi, rehberlik ve sağlıklı yaşam konularında danışmanlık.
• Koordinasyon ve Yönetim Rolleri: Okul idaresi, sağlık kurumları ve aileler arasındaki iletişimi yönetme ve okul sağlık programlarını koordine etme.
• Çevre Sağlığı Rolleri: Okul ortamının güvenliğini ve hijyenini denetleme, bulaşıcı hastalıklardan korunma faaliyetleri.

Ölçek, bu farklı rol alanlarında ebeveyn ve öğretmenlerin beklentilerinin ne ölçüde örtüştüğünü veya ayrıştığını analiz etmek üzere tasarlanmıştır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması (Bayik Temel ve ark., 2017), ölçeğin ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek için çeşitli geçerlik yöntemlerini kullanmıştır. İçerik geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış; maddelerin ilgili yapıyı temsil etme derecesi değerlendirilmiştir.

Yapı geçerliği ise istatistiksel yöntemlerle incelenmiştir. Ölçek maddelerinin teorik alt boyutlarla tutarlılığı, faktör analizi sonuçları ile desteklenmiştir. Bu analizler, ölçeğin kavramsal çerçevesinin ampirik verilerle uyumlu olduğunu göstermiştir, böylece ölçeğin okul hemşiresi rollerine dair algıları doğru bir şekilde ayrıştırabildiği kanıtlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, yani ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı uygulamalara karşı tutarlılığı, iç tutarlılık katsayıları ile değerlendirilmiştir. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin genel ve alt boyutlarının Cronbach Alfa katsayıları hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbirleriyle güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu ve aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında güvenle kullanılabileceğini ortaya koymuştur.

Faktör Analizi

Ebeveyn ve öğretmenlerin Okul Sağlığı Hemşiresinin Rollerini Algılama Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak belirlenen rol alanlarına karşılık gelen birkaç ana faktörden oluştuğunu göstermiştir. Bu faktörler, hemşirelerin rollerinin farklı işlevsel boyutlarını temsil etmektedir.

AFA’nın ardından, ölçek yapısının farklı örneklemlerde de geçerliliğini teyit etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmış olabilir. DFA, elde edilen faktör yapısının iyi uyum indekslerine sahip olduğunu ve ölçeğin çok boyutlu yapısının sağlam olduğunu kanıtlamıştır. Bu analizler, ölçeğin sadece bir toplam puan yerine, farklı rol algısı boyutlarında ayrı ayrı puanlanabileceğini göstermiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme Çalışması / Algı ve Beklenti Ölçeği

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatı kullanılarak katılımcıların okul hemşiresinin rollerine ne ölçüde katıldıklarını veya bu rolleri ne kadar önemli bulduklarını belirtmeleri istenir. (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak geliştirme ölçekleri genellikle Likert formatındadır).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ebeveynler ve Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkinler (Okul çağındaki çocukların ebeveynleri ve okulda çalışan eğitimciler)

Popülasyon Detayları: İlkokul, ortaokul ve lise düzeyindeki okullarda görev yapan öğretmenler ile bu okullara devam eden öğrencilerin ebeveynleri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) anketi. Katılımcılardan, okul hemşiresinin belirli görev ve sorumluluklarına ilişkin algılarını veya beklentilerini belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Okul sağlığı hizmetleri, hemşirelik rolleri, algı farklılıkları, Likert ölçeği, sağlık eğitimi, hemşirelik araştırmaları.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi E-postası: [email protected] (Sorumlu Yazar: Julide Gulizar Yildirim)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek ilk olarak 2017 yılında yayımlanan akademik çalışma kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanılması genellikle sorumlu yazardan izin alınmasını gerektirir. Kullanım şartları ve potansiyel ücretler için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Kaynaklar

Bayik Temel A, Yildirim JG, Kalkim A, Muslu L, & Yildirim N. (2017). Parents’ and teachers’ expectations of school nurse roles: A scale development study. International Journal of Nursing Sciences. 4, 303- 310. http://dx.doi.org/10.1016/j.ijnss.2017.05.002

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: sciencedirect.com

Ölçek geliştirme çalışmasının orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: parents-and-teachers-expectations-of-school-nurse-roles-a-scale-development-study-ebeveyn-ve.pdf

Ebeveyn ve öğretmenlerin Okul Sağlığı Hemşiresinin Rollerini Algılama Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için yayımlanmış makaleye (Bayik Temel ve ark., 2017) başvurulması gerekmektedir.