Pediatrik Yaşam Kalitesi Envanteri (PedsQL) Sağlık Bakım Memnuniyeti Hematoloji/Onkoloji Modülü Ebeveyn Formu

Özet

Bu akademik giriş, Pediatrik Yaşam Kalitesi Envanteri (PedsQL) Sağlık Bakım Memnuniyeti Hematoloji/Onkoloji Modülü Ebeveyn Formu’nu detaylandırmaktadır. Ölçek, çocukları hematoloji ve onkoloji tedavisi gören ebeveynlerin aldıkları sağlık hizmetlerinden duydukları memnuniyeti ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. 25 maddeden ve altı alt boyuttan oluşur: genel memnuniyet, bilgi, aile katılımı, iletişim, teknik beceriler ve duygusal gereksinimler. Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin pediatrik hematoloji/onkoloji bağlamında ebeveynlerin sağlık bakım memnuniyetini değerlendirmede yüksek düzeyde güvenilir ve geçerli bir araç olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

PedsQL, yaşam kalitesi, hematoloji, onkoloji, sağlık bakım memnuniyeti, ebeveyn formu, geçerlik, güvenirlik, psikometrik özellikler.

Yazarlar

Meltem Kültüncü Tanır, Sibel Kuğuoğlu

Amaç

Pediatrik Yaşam Kalitesi Envanteri (PedsQL) Sağlık Bakım Memnuniyeti Hematoloji/Onkoloji Modülü Ebeveyn Formu’nun temel amacı, çocukları hematolojik veya onkolojik hastalıklar nedeniyle tedavi gören ebeveynlerin sağlık hizmetlerinden duydukları memnuniyet düzeyini objektif ve yapılandırılmış bir şekilde değerlendirmektir. Bu modül, özellikle ebeveynlerin sağlık ekibiyle etkileşimleri, aldıkları bilgi, tedavi süreçlerine katılımları ve çocuklarının duygusal gereksinimlerinin karşılanması gibi kritik alanlardaki memnuniyetlerini belirlemeye odaklanmıştır.

Ölçeğin geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin belirlenmesi, sağlık profesyonellerine ve araştırmacılara, pediatrik kanser ve kan hastalıkları alanında sunulan bakımın kalitesini ebeveyn perspektifinden anlamak için standartlaştırılmış bir araç sağlamıştır. Bu sayede, sağlık hizmetlerinde iyileştirme alanları tespit edilebilir ve ebeveyn merkezli bakım yaklaşımları geliştirilebilir.

Yapı

Bu ölçek, Pediatrik Yaşam Kalitesi Envanteri (PedsQL) sisteminin bir modülü olarak, ebeveynlerin sağlık bakım memnuniyetini ölçmek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, 25 maddeden oluşmakta ve bu maddeler altı farklı alt boyutta gruplandırılmıştır. Bu alt boyutlar, sağlık hizmetlerinin çeşitli yönlerini kapsamaktadır ve ebeveynlerin deneyimlerini çok yönlü bir şekilde değerlendirmeye olanak tanır.

Ölçeğin alt boyutları şunlardır: genel memnuniyet (3 madde), ebeveynlerin sağlık hizmetlerinden genel olarak ne kadar memnun olduklarını değerlendirir; bilgi (5 madde), ebeveynlere hastalık ve tedavi hakkında verilen bilginin yeterliliğini sorgular; aile katılımı (4 madde), ebeveynlerin tedavi kararlarına ve süreçlerine ne kadar dahil edildiğini inceler; iletişim (5 madde), sağlık personeli ile ebeveynler arasındaki iletişimin kalitesini ölçer; teknik beceriler (4 madde), sağlık personelinin tıbbi ve teknik yetkinliklerine ilişkin ebeveyn görüşlerini alır ve son olarak duygusal gereksinimler (4 madde), çocuklarının ve kendilerinin duygusal destek ihtiyaçlarının ne kadar karşılandığını değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, faktör analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Bu analizde, her bir faktör tarafından açıklanan toplam varyans, Eigen value (özdeğer) sütununda sunulmuştur. Çalışmada belirlenen altı faktörün tamamının özdeğeri 1’den büyük bulunmuştur, bu da her bir faktörün bağımsız ve anlamlı bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.

Varyansın yüzdesi sütununda, her bir faktörün tek başına açıkladığı varyans oranı belirtilmiştir. Faktörlerin tamamının açıkladığı birikimli varyans ise “cumulative %” değeri ile ifade edilmiş olup, altı değişkenin birlikte toplam varyansın %84.13’ünü açıkladığı saptanmıştır. Bu yüksek oran, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı oldukça kapsamlı bir şekilde açıkladığını ve güçlü bir yapısal geçerliğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu sonuç, çalışılan ölçeğin pediatrik hematoloji/onkoloji hastalarının ebeveynlerinin sağlık bakım memnuniyetini doğru bir şekilde ölçtüğüne dair önemli bir kanıttır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, psikometrik çalışmalarda yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa iç tutarlık katsayısı ile değerlendirilmiştir. İç tutarlık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar iyi ölçtüğünü gösteren bir istatistiksel değerdir. Yapılan analiz sonucunda Cronbach Alfa katsayısı 0.974 olarak bulunmuştur.

Genel kabul gören standartlara göre, 0.70 ve üzeri Cronbach Alfa değerleri ölçeğin iyi düzeyde güvenilir olduğunu gösterirken, 0.90 ve üzeri değerler “mükemmel” veya “çok iyi” düzeyde güvenilirliği işaret eder. Bu bağlamda, 0.974’lük Cronbach Alfa değeri, Pediatrik Yaşam Kalitesi Envanteri (PedsQL) Sağlık Bakım Memnuniyeti Hematoloji/Onkoloji Modülü Ebeveyn Formu’nun maddeleri arasında son derece yüksek bir iç tutarlılık olduğunu ve ölçeğin oldukça güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini değerlendirmek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin altında yatan temel boyutları veya faktörleri belirlemeyi hedefler. Çalışmada, Pediatrik Yaşam Kalitesi Envanteri (PedsQL) Sağlık Bakım Memnuniyeti Hematoloji/Onkoloji Modülü Ebeveyn Formu’nun altı faktörlü bir yapıya sahip olduğu doğrulanmıştır. Her bir faktörün özdeğeri 1’den büyük olarak bulunmuştur, bu da her bir faktörün istatistiksel olarak anlamlı olduğunu ve ölçeğin yapısal bütünlüğünü desteklediğini göstermektedir.

Faktör analizi sonuçlarına göre, altı faktör birlikte toplam varyansın %84.13’ünü açıklamaktadır. Bu oran, sosyal bilimlerdeki ölçekler için oldukça yüksek ve tatmin edici bir değerdir; ölçeğin ölçmeyi hedeflediği sağlık bakım memnuniyeti yapısını büyük ölçüde temsil ettiğini ve maddelerin bu faktörler altında güçlü bir şekilde birleştiğini göstermektedir. Bu bulgu, ölçeğin teorik yapısını desteklemekte ve klinik ile araştırma uygulamalarında kullanımının güvenilirliğini artırmaktadır.

Araç

Test Tipi: Geliştirme

Format: 25 madde ve 6 alt boyuttan oluşan, 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği (1= hiçbir zaman – 5= her zaman).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çocukları hematoloji/onkoloji tedavisi gören ebeveynler.

Yaş Grubu: Ebeveynler (Çocukların yaş grubu pediatrik hasta aralığıdır).

Popülasyon Detayları: Hematoloji veya onkoloji tanısı almış çocukların aile üyeleri, özellikle ebeveynleri.

Test Metodolojisi: Kendi kendine doldurulan anket (ebeveyn formu).

Anahtar Kelimeler

PedsQL, sağlık hizmetleri, çocuk sağlığı, onkoloji, hematoloji, ebeveyn memnuniyeti, ölçek geliştirme, psikometri, Likert ölçeği.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler, ücretlendirme bilgileri ve kesin test yılı hakkında detaylı bilgi kaynak makalede açıkça belirtilmemiştir. Ancak, referans verilen makalenin yayın tarihi 2013 yılıdır, bu da ölçeğin geliştirme ve geçerlik/güvenirlik çalışmalarının bu tarihten önce veya bu tarihte tamamlandığını göstermektedir. Ölçeğin kullanımı için ilgili yazarlarla iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Referanslar

Kürküncü-Tanır, M. ve Kuğuoğlu, S. (2013). Pediatrik Yaşam Kalitesi Envanteri (PEDSQL) Sağlık Bakım Memnuniyeti Hematoloji/Onkoloji Modülü Ebeveyn Formu geçerlik-güvenirliliği. Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi, 11(2), 13-23.

Makalenin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: dergiler.ankara.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: pediatrik-yasam-kalitesi-envanteri-pedsql-saglik-bakim-memnuniyeti-hematolojionkoloji-modulu-ebeveyn.pdf

Pediatrik Yaşam Kalitesi Envanteri (PedsQL) Sağlık Bakım Memnuniyeti Hematoloji/Onkoloji Modülü Ebeveyn Formu Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

• 25 madde ve 6 alt boyut
• genel memnuniyet (3 madde)
• bilgi (5 madde)
• aile katılımı (4 madde)
• iletişim (5 madde)
• teknik beceriler (4 madde)
• duygusal gereksinimler (4 madde)