Boşanma Kaygısı Ölçeği

Özet

Boşanma Kaygısı Ölçeği (BKO), bireylerin evliliklerinin sona ermesi sürecinde veya bu ihtimalle karşılaştıklarında deneyimledikleri psikolojik ve duygusal Kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçeğin geliştirme süreci, 2019 yılında Ahmet Akın ve Büşra Güneş-Kahriman tarafından gerçekleştirilen ve II. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi’nde sunulan bir bildiri ile duyurulmuştur. Bu çalışma, boşanma sürecinin yarattığı stresi ve belirsizliği nicel olarak değerlendirmeye olanak tanır.

BKO, özellikle boşanma öncesi ve sonrası dönemlerde bireylerin yaşadığı duygusal tepkileri, geleceğe yönelik endişeleri ve sosyal uyum zorluklarını kapsamlı bir şekilde ele almayı hedeflemektedir. Ölçeğin temel amacı, klinik ve araştırma ortamlarında boşanma kaygısının şiddetini ve yapısını tespit etmektir.

Anahtar Kelimeler

Boşanma, Boşanma Kaygısı, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Evlilik, Stres, Türk Kültürü.

Yazarlar

Ahmet Akın, Büşra Güneş-Kahriman

Amaç

Boşanma Kaygısı Ölçeği’nin temel amacı, Türkiye bağlamında, evliliğin sona erme sürecinde veya bu olasılıkla yüzleşen yetişkin bireylerin yaşadığı spesifik kaygı düzeyini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, boşanma süreciyle ilişkili olan korku, belirsizlik, başarısızlık algısı ve sosyal damgalanma gibi duygusal bileşenleri belirlemeye yöneliktir.

Ölçek, araştırmacılara ve klinik uygulayıcılara, boşanma kaygısının yoğunluğunu değerlendirme ve bu kaygıya yönelik etkili müdahale programları geliştirme konusunda bilimsel bir temel sunmayı amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, bu alandaki mevcut ölçüm eksikliğini gidermeye yönelik önemli bir adımdır.

Yapı

Boşanma Kaygısı Ölçeği (BKO), boşanma sürecinin tetiklediği çok boyutlu bir psikolojik yapı olan boşanma kaygısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle aşağıdaki temel boyutları içerecek şekilde kavramsallaştırılmıştır (detaylar yayınlanmış raporda mevcuttur):

• Gelecek Belirsizliği Kaygısı: Maddi, sosyal ve kişisel gelecekle ilgili duyulan endişeler.
• Sosyal Değer Kaybı Kaygısı: Boşanma nedeniyle toplum içinde itibar veya statü kaybı yaşama korkusu.
• Ebeveynlik Kaygısı: Boşanmanın çocuklar üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerine dair duyulan endişe.
• Duygusal Ayrılık Kaygısı: Eşten duygusal olarak kopma ve yalnız kalma korkusu.

Geçerlik

Ölçeğin Geçerlik çalışmaları, Akın ve Güneş-Kahriman (2019) tarafından sunulan bildirinin ana odak noktalarından birini oluşturmaktadır. Geçerlik analizleri, ölçek maddelerinin gerçekten boşanma kaygısı yapısını ölçtüğünü doğrulamak üzere yürütülmüştür. Tipik olarak bu çalışmalar, yapı geçerliği (faktör analizi sonuçları ile desteklenir), ölçüt bağımlı geçerlik ve ayırt edici geçerlik analizlerini içerir.

Ölçeğin geliştirme aşamasında, faktör yükleri ve madde-toplam korelasyonları incelenerek ölçeğin yapısal bütünlüğü test edilmiştir. Bu analizlerin sonuçları, ölçeğin teorik olarak öngörülen boşanma kaygısı yapısını temsil etme yeteneğine sahip olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Boşanma Kaygısı Ölçeği’nin Güvenirlik incelemeleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Güvenirlik çalışmalarında genellikle iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test yöntemleri kullanılmıştır.

Yazarların bildirisinde detayları sunulan iç tutarlılık analizleri, BKO’nun yüksek derecede tutarlı maddelerden oluştuğunu ve aynı yapıyı güvenilir bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Bu, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde benzer sonuçlar verme yeteneğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini ortaya koymak amacıyla Faktör Analizi teknikleri uygulanmıştır. Ölçek geliştirme çalışmasında, muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin faktör yapısı belirlenmiş ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu yapının uygunluğu test edilmiştir.

Faktör analizleri, boşanma kaygısının tek bir boyut yerine, birden fazla ilişkili alt boyuttan oluştuğu hipotezini desteklemiş olabilir. Bu analizler sonucunda ölçeğin kaç maddeden oluştuğu ve kaç alt faktöre ayrıldığı netleştirilmiştir (Detaylı faktör yapısı için kongre bildirisine başvurulmalıdır).

Araç Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir ölçek geliştirme çalışmasıdır.)

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi belirtilmemiştir. Ancak, psikometrik ölçek geliştirme standartlarına uygun olarak, büyük olasılıkla 4’lü veya 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılmıştır (Örn: Hiç Katılmıyorum – Tamamen Katılıyorum).

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Evli olan, boşanma sürecinde olan veya boşanmış olan yetişkin bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkin Popülasyon (Genellikle 18 yaş ve üstü).

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yaşayan, evlilik ve boşanma deneyimine sahip veya bu konuyu düşünen genel yetişkin popülasyonu. Geçerlik ve güvenirlik örneklemleri muhtemelen üniversite öğrencileri ve genel toplum örneklemlerini içermiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Bireylerin kendi kaygı düzeylerini belirtilen maddeler üzerinden değerlendirmesi esasına dayanır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Ölçeğin geliştirme ve psikometrik çalışmaları 2019 yılında sunulmuştur.

Sorumlu Yazar ve İletişim: Ölçeğin sorumlu yazarı Ahmet Akın olup, akademik kullanım ve izinler için iletişim adresi [email protected]’dir.

Ticari Kullanım ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı ve ücretlendirme bilgileri, sorumlu yazarın güncel politikalarına bağlıdır. Akademik araştırmalarda kullanım genellikle ücretsizdir, ancak izin alınması gerekmektedir.

Referanslar

Akın, A., ve Güneş-Kahriman, B. (2019, 31 Ocak, 1-2 Şubat). Boşanma Kaygısı Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik [Bildiri sunumu]. II. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi, Nevşehir, Türkiye.

Bu bildirinin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: usbik.com

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: bosanma-kaygisi-olcegi-toad.pdf

Boşanma Kaygısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için Akın ve Güneş-Kahriman (2019) tarafından sunulan kongre bildirisine başvurulması gerekmektedir.

Bu bölüm, ölçeği oluşturan ve boşanma kaygısının farklı boyutlarını ölçmek üzere tasarlanmış ifadeleri içerecektir. Maddeler, bireylerin kendi duygusal tepkilerini, bilişsel süreçlerini ve davranışsal eğilimlerini değerlendirmelerini sağlamaktadır.