Okul Kaygısı Ölçeği-Öğretmen Formu

Özet

Okul Kaygısı Ölçeği-Öğretmen Formu, Hakan Sarıçam ve K. Çetintaş tarafından 2015 yılında Türkçeye uyarlanmış bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, ilkokul öğrencilerinin okul ortamında yaşadıkları kaygı düzeylerini öğretmen değerlendirmeleri yoluyla belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, 16 maddeden oluşmakta olup, yapısal olarak iki alt boyuta ayrılmaktadır: Genel Kaygı ve Sosyal Kaygı. Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin Türkçe kültürüne uygun ve psikometrik açıdan sağlam bir araç olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Okul Kaygısı, Öğretmen Formu, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, İlkokul Öğrencileri, Genel Kaygı, Sosyal Kaygı.

Yazarlar

Hakan Sarıçam, K. Çetintaş

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ilkokul düzeyindeki öğrencilerin okul ortamına yönelik geliştirdikleri kaygı tepkilerinin yoğunluğunu ve türünü (genel veya sosyal) belirlemektir. Ölçek, öğrencilerin öz bildirimi yerine, onların davranışlarını günlük olarak gözlemleyen öğretmenlerin değerlendirmelerine dayanarak, kaygıyı daha nesnel bir bakış açısıyla ölçmeyi hedefler. Elde edilen veriler, öğrencilerin akademik ve sosyal gelişimlerini destekleyici müdahale programlarının planlanmasında kritik öneme sahiptir.

Ölçek, öğretmenlere öğrencilerin hata yapmaktan korkma, sınıfta soru sorma veya sosyal etkileşim kurma gibi durumlarda sergilediği kaygı belirtilerini sistematik olarak puanlama imkanı sunar. Böylece, öğretmenler belirli öğrencilerin kaygı düzeylerini takip edebilir ve uygun pedagojik stratejileri uygulayabilirler.

Yapı

Okul Kaygısı Ölçeği-Öğretmen Formu, okul kaygısı yapısını 16 madde ve iki temel faktör üzerinden ölçmektedir. Bu iki faktör, kaygının farklı boyutlarını temsil eder:

• Genel Kaygı: Öğrencinin akademik performans, hata yapma korkusu, sınavlar ve okul görevleriyle ilgili duyduğu endişeyi kapsar. Bu boyut, öğrencinin başarısızlık algısı ve okulda bulunmaktan duyduğu genel huzursuzluk ile ilişkilidir.
• Sosyal Kaygı: Öğrencinin sınıf arkadaşları, öğretmenleri veya diğer okul personeli ile etkileşim kurarken yaşadığı çekingenlik, utanma veya korkuyu içerir. Sınıfta konuşmaktan, soru sormaktan veya sosyal etkinliklere katılmaktan kaçınma eğilimlerini yansıtır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, 178 ilkokul öğretmeninin 356 ilkokul öğrencisini değerlendirdiği veriler üzerinden Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. DFA sonuçları, orijinal formdaki iki boyutlu yapının Türkçe formda da korunduğunu ve 16 maddenin bu iki boyutta tutarlı bir uyum sergilediğini göstermiştir.

Elde edilen uyum iyiliği indeksleri (χ²/sd=1.72, RMSEA= .044, CFI= .94, GFI= .93, RFI= .95, AGFI= .93, SRMR= .046) ölçeğin mükemmel veya kabul edilebilir düzeyde uyuma sahip olduğunu kanıtlamıştır. Özellikle RMSEA değeri (.044), 0.05 mükemmel uyum sınırına oldukça yakındır (Browne & Cudeck, 1993). Ölçek maddelerinin faktör yükleri .55 ile .79 arasında değişmekte olup, bu da maddelerin ilgili faktörleri güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir. Ayrıca yapılan madde analizi sonucunda, düzeltilmiş madde-toplam korelasyonları .49 ile .78 arasında sıralanmıştır, bu da iç tutarlılığın yüksek olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayıları hesaplanarak belirlenmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir:

• Ölçeğin bütünü için Cronbach Alfa: .93
• Genel Kaygı alt ölçeği için Cronbach Alfa: .87
• Sosyal Kaygı alt ölçeği için Cronbach Alfa: .93

İç tutarlılığa ek olarak, ölçeğin bütünü için Sperman-Brown iki yarı güvenirlik puanı .88 olarak hesaplanmıştır. Bu değerler, Okul Kaygısı Ölçeği-Öğretmen Formunun farklı zamanlarda ve farklı madde gruplarıyla tutarlı sonuçlar üretebilme yeteneğine sahip olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), 16 maddenin iki faktörlü orijinal yapıyı koruduğunu doğrulamıştır. Analiz, 178 öğretmenden toplanan verilerle yapılmış ve iki alt boyutun (Genel Kaygı ve Sosyal Kaygı) birbirinden ayrıştığını göstermiştir.

Model uyum indeksleri, modelin veriyle uyumunun güçlü olduğunu ortaya koymuştur: χ²/sd oranı 1.72 (kabul edilebilir aralıkta), RMSEA değeri .044 (mükemmel uyuma işaret eder), CFI değeri .94, GFI değeri .93 ve SRMR değeri .046 olarak bulunmuştur. Bu sonuçlar, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle tutarlı olduğunu ve öğretmen formunun psikometrik özelliklerinin sağlam olduğunu kanıtlamaktadır.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Öğretmen tarafından doldurulan 4’lü Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlkokul öğrencileri (Öğretmen değerlendirmesi ile).

Yaş Grubu: İlkokul dönemi öğrencileri (Spesifik yaş aralığı belirtilmemiştir, genellikle 6-11 yaş arası).

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışması, 178 ilkokul öğretmeninin 356 ilkokul öğrencisine ait verileri içermektedir.

Test Metodolojisi: Öğretmenler, her bir maddeyi öğrencinin davranışlarını gözlemleyerek 4’lü derecelendirme (Asla, Bazı zamanlar, Sık sık, Her zaman) kullanarak puanlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçek, Okul Kaygısı, Öğretmen Değerlendirmesi, DFA, Sosyal Kaygı, Cronbach Alfa, Psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Hakan Sarıçam (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır.

İletişim: Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler ve detaylı bilgi için sorumlu yazar Hakan Sarıçam ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilmesi gerekmektedir.

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: okul-kaygisi-olcegi-ogretmen-formu-toad.pdf

Kaynaklar

1. Sarıçam, H. ve Çetintaş, K. (2015). Okul Kaygısı Ölçeği-Öğretmen Formunu Türkçeye uyarlama: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Cumhuriyet International Journal of Education, 4(2), 41-50.
2. Browne, M. W., & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. In K. A. Bollen & J. S. Long (Eds.), Testing structural equation models (pp. 136–162). Newbury Park, CA: Sage.
3. Makale Linki: cijeonline.com

Okul Kaygısı Ölçeği-Öğretmen Formu Maddeleri

Derecelendirme: 4’lü Asla (0), Bazı zamanlar (1), Sık sık (2), Her zaman (3)

Ölçek Yapısı: 16 madde ve 2 alt boyut

• Genel kaygı: 5. Bu çocuk hata yapmaktan korkar.
• Sosyal kaygı: 1. Bu çocuk sınıfta soru sormaktan korkar.
• Genel kaygı maddeleri: 3, 5, 7, 8, 9, 10, 12, 15, 16 (Bu alt boyuttan en az 0, ve en fazla 27 puan alınabilmektedir)
• Sosyal kaygı maddeleri: 1, 2, 4, 6, 11, 13, 14 (Bu alt boyuttan en az 0, ve en fazla 21 puan alınabilmektedir)