BÖGKÖ 2 Sembolik Çalışma Belleği Alt Testi

Özet

BÖGKÖ 2 Sembolik Çalışma Belleği Alt Testi, 2017 yılında Sümeyra Saraç tarafından Nişantaşı Üniversitesi’nde hazırlanan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir psikolojik ölçüm aracıdır. Bu alt test, Bellek ve Öğrenmenin Geniş Kapsamlı Ölçümü Bataryası’nın (BÖGKÖ) bir parçası olarak tasarlanmıştır. Temel amacı, bireylerin sembolik bilginin depolanması ve manipülasyonu yeteneklerini, yani çalışma belleği kapasitesini değerlendirmektir. Çalışma, testin psikometrik özelliklerini ortaya koymak üzere geçerlik ve güvenirlik analizlerine odaklanmıştır.

Bu geliştirme çalışması, özellikle bilişsel performansı ölçmek amacıyla Türk popülasyonuna özgü, güvenilir ve geçerli bir araç sunmayı hedeflemiştir. Test, bireylerin karmaşık bilişsel görevler sırasında sembolleri ne kadar etkin bir şekilde işleyebildiğini anlamak için kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Çalışma Belleği, Sembolik Bellek, BÖGKÖ, Psikometrik Test Geliştirme, Bilişsel Değerlendirme, Yüksek Lisans Tezi.

Yazarlar

Sümeyra Saraç.

[quads id=5]

Amaç

BÖGKÖ 2 Sembolik Çalışma Belleği Alt Testi’nin temel amacı, bireylerin kısa süreli depolama ve bilişsel işlemleme gerektiren sembolik materyali yönetme becerilerini ölçmektir. Bu alt test, özellikle çalışma belleği modelinin merkezi yürütme ve fonolojik döngü bileşenlerinin sembolik yük altındaki performansını değerlendirmek üzere yapılandırılmıştır.

Geliştirme çalışması, bu alt testin Türk popülasyonunda kullanıma uygunluğunu ve psikometrik açıdan sağlamlığını kanıtlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, klinik ve eğitim ortamlarında bilişsel profilleme yapılırken daha hassas ve kültürel olarak uygun bir araç sunulması amaçlanmıştır. Testin sonuçları, öğrenme güçlükleri veya dikkat eksikliği gibi durumların bilişsel temelini anlamada yardımcı olabilir.

Yapı

Ölçek, çalışma belleği yapısını ölçmektedir. Çalışma belleği, bilginin kısa süreli tutulması ve bu sırada bilişsel işlemlerin gerçekleştirilmesi yeteneği olarak tanımlanır. Sembolik çalışma belleği ise, harfler, rakamlar veya soyut işaretler gibi sembolik kodlamaların dizisel olarak hatırlanması ve sıklıkla manipülasyonunu gerektirir.

Bu alt test, genellikle artan zorluk seviyelerinde sembol dizilerini doğru sırada geri çağırma yeteneğini değerlendirir. Testin tasarımı, hem depolama kapasitesi hem de dikkat kontrolü (merkezi yürütme) bileşenlerinin sembolik yük altındaki performansını ölçmeye odaklanmıştır. Bu, testin teorik olarak Baddeley ve Hitch‘in çok bileşenli çalışma belleği modeline dayandığını gösterir.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilse de, Sümeyra Saraç (2017) tarafından yürütülen yüksek lisans tezi, testin geçerlik analizlerini içermektedir. Bu analizler, testin gerçekten sembolik çalışma belleği yapısını ölçüp ölçmediğini belirlemeyi amaçlamıştır.

Tez kapsamında, yapı geçerliği (construct validity) ve muhtemel olarak ölçüt geçerliği (criterion validity) yöntemleri kullanılmıştır. Yapı geçerliği için faktör analizi gibi istatistiksel teknikler uygulanmış olup, bu analizlerin sonuçları testin teorik yapıyla uyumlu olduğunu desteklemelidir. Detaylı geçerlik sonuçları için, Saraç (2017) tezine başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Kaynakta güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak listelenmiştir. Ancak, geliştirme çalışması kapsamında testin güvenirlik (reliability) analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır. Güvenirlik çalışmaları genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) veya test-tekrar test güvenirliği gibi yöntemleri içerir.

Güvenirlik katsayıları, bu alt testin ölçüm sonuçlarının zaman içinde veya farklı maddeler arasında tutarlılık gösterip göstermediğini belirler. Yüksek güvenirlik, ölçüm hatasının düşük olduğu anlamına gelir ve testin klinik veya araştırma amaçlı kullanım için sağlamlığını destekleyen temel bir psikometrik özelliktir.

Faktör Analizi

BÖGKÖ 2 Sembolik Çalışma Belleği Alt Testi’nin faktör yapısı, Bellek ve Öğrenmenin Geniş Kapsamlı Ölçümü Bataryası (BÖGKÖ) içerisindeki diğer alt testlerle olan ilişkisi bağlamında incelenmiştir. Bu alt testin, bataryanın genel yapısı içinde sembolik materyali işleme yeteneğini temsil eden ayrı bir bileşen olarak ortaya çıkması beklenir.

Yapı geçerliğini kanıtlamak amacıyla uygulanan faktör analizleri, test maddelerinin teorik olarak öngörülen tek bir faktöre (Sembolik Çalışma Belleği) yüksek düzeyde yüklendiğini göstermelidir. Bu analizler, testin ölçtüğü bilişsel yapının tek boyutluluğunu destekleyerek ölçeğin yapısal bütünlüğünü kanıtlar.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir bataryanın alt testi olarak geliştirilmiştir.)

Biçim: Performans Testi (Bilişsel yeteneğin doğrudan ölçüldüğü, dizisel geri çağırma gerektiren maddelerden oluşur.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (2017 tezi kapsamında incelenen popülasyon)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversite öğrencileri veya genç yetişkinler üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Sembolik Dizilerin Geri Çağrılması. Deneklere görsel veya işitsel olarak sunulan sembol dizilerini belirli bir kurala göre (genellikle düz veya ters sırada) hatırlamaları istenir. Doğru geri çağırma puanlanır.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel Psikoloji, Sembolik Bilgi İşleme, Bellek Bataryası, Psikolojik Değerlendirme, Çalışma Belleği Kapasitesi, Nöropsikoloji.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil.

Yazışma Adresi: Sümeyra Saraç (Sorumlu Yazar, Nişantaşı Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2017 itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu alt test, bir yüksek lisans tezi (2017) kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve telif hakları, tez yazarı Sümeyra Saraç ve Nişantaşı Üniversitesi’ne aittir. Testin akademik veya klinik amaçlı kullanımı için sorumlu yazardan izin alınması tavsiye edilir.

Testin geliştirildiği yıl: 2017.

Kaynaklar

Bu ölçekle ilgili temel referans, testin geliştirildiği akademik çalışmadır:

1. Saraç, S. (2017). Bellek ve öğrenmenin geniş kapsamlı ölçümü bataryasının alt testlerinden sembolik çalışma belleği ve görsel sıralı bellek testlerinin geçerlik ve güvenirlik çalışması (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Nişantaşı Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Orijinal tezin YÖK Ulusal Tez Merkezi bağlantısı:

• tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir:

• bogko-2-sembolik-calisma-bellegi-alt-testi-toad.pdf

[quads id=5]

BÖGKÖ 2 Sembolik Çalışma Belleği Alt Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Tipik olarak bu tür bir alt test, deneklere sunulan art arda gelen soyut sembollerin (örneğin, Δ, Σ, ◊) belirli bir sıraya göre (düz veya ters) hatırlanmasını gerektiren bilişsel görev serilerinden oluşur. Madde zorluğu, dizinin uzunluğunun artırılmasıyla belirlenir.