Ergen Boşanma Sonrası Yaşama Uyum Ölçeği (EBSYUÖ)

Özet

Ergen Boşanma Sonrası Yaşama Uyum Ölçeği (EBSYUÖ), ebeveynleri boşanmış olan ergenlerin, bu önemli yaşam değişikliğinin ardından karşılaştıkları psikososyal zorluklara ne ölçüde başarılı bir şekilde Boşanma Sonrası Uyum sağladıklarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir Geliştirme Ölçeği‘dir. Ölçek, özellikle Ergenlik döneminde yaşanan boşanmanın bireyin duygusal, sosyal ve akademik alanlardaki adaptasyon düzeyini belirlemeye odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Boşanma sonrası uyum, ergenlik, psikolojik ölçme, adaptasyon, aile yapısı, psikometri, Rıdvan Şahin.

Yazarlar

Rıdvan ŞAHİN

Amaç

EBSYUÖ’nün temel amacı, anne ve babası ayrılmış ya da boşanmış olan ergen bireylerin, boşanma sürecini takip eden dönemde günlük yaşama, sosyal ilişkilere ve duygusal durumlara gösterdikleri uyum seviyelerini standardize edilmiş bir yöntemle nicelleştirmektir. Bu ölçek, uygulayıcılara (psikologlar, rehber öğretmenler, araştırmacılar) ergenlerin yaşadığı adaptasyon güçlüklerini erken tespit etme ve uygun müdahale programlarını geliştirme konusunda kritik veriler sağlamaktadır.

Ölçek, boşanmanın ergenler üzerindeki olası negatif etkilerini değerlendirerek, risk altındaki bireyleri saptamayı ve koruyucu ruh sağlığı hizmetlerinin etkinliğini artırmayı hedeflemektedir. Ölçeğin geliştirilmesi, alandaki boşluğu doldurarak boşanma sonrası uyum mekanizmalarının bilimsel olarak incelenmesine olanak tanımaktadır.

Yapı

Ergen Boşanma Sonrası Yaşama Uyum Ölçeği, ebeveyn boşanmasının ardından ergenin yaşadığı çok boyutlu uyum sürecini ölçen psikolojik bir yapıyı temsil eder. Bu yapı genellikle duygusal düzenleme, kişilerarası ilişkilerde yeterlilik, akademik işlevsellik ve geleceğe yönelik algı gibi alt boyutları içermektedir. Ölçeğin içeriği, boşanmanın yaygın olarak etkilediği psikososyal alanları kapsayacak şekilde titizlikle tasarlanmıştır.

Ölçek, ergenlerin yeni aile düzenine, ebeveynlerle kurdukları ilişkilere ve akran çevreleriyle olan etkileşimlerine ne kadar başarılı adapte olduklarını değerlendirir. Bu ölçüm, sadece mevcut sıkıntı düzeyini değil, aynı zamanda ergenin kullandığı başa çıkma stratejilerinin etkinliğini de dolaylı olarak yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin kaynak referansında (Şahin, 2019) geçerlik analizlerine dair spesifik istatistiksel sonuçlar doğrudan belirtilmemiştir. Ancak, bir Yüksek Lisans Tezi kapsamında geliştirilen bu ölçeğin, yapı geçerliği ve içerik geçerliği çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Yapı geçerliği için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak ölçek maddelerinin kuramsal yapıyı destekleyip desteklemediği incelenmiş olmalıdır.

İçerik geçerliği, uzman görüşleri alınarak ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı yeterli düzeyde temsil edip etmediğinin belirlenmesiyle sağlanmıştır. Ölçeğin geçerlik çalışmaları, EBSYUÖ’nün gerçekten boşanma sonrası uyum yapısını ölçtüğünü kanıtlamak açısından kritik öneme sahiptir.

Güvenirlik

Kaynak materyalde güvenirlik değerleri (Cronbach Alfa katsayısı, test-tekrar test güvenirliği vb.) açıkça listelenmemiştir. Psikometrik standartlara uygun bir Geliştirme Ölçeği olarak, EBSYUÖ’nün iç tutarlılık analizlerinin yapılmış olması beklenir. İç tutarlılık güvenirliği, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir ve genellikle yüksek Cronbach Alfa değerleri (örneğin .70 ve üzeri) ile ifade edilir.

Ek olarak, ölçeğin zaman içinde tutarlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik çalışmalarının da yürütülmüş olması muhtemeldir. Bu çalışmalar, ölçeğin ölçtüğü yapının zamanla değişmeyen yönlerini ne kadar stabil yakaladığını ortaya koyar.

Faktör Analizi

EBSYUÖ’nün geliştirme sürecinde, ölçeğin boyutluluğunu belirlemek ve kuramsal alt yapılarını doğrulamak amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. Tipik olarak, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin kaç alt boyuttan oluştuğu belirlenmiş ve her bir boyutun boşanma sonrası uyumun hangi yönlerini temsil ettiği ortaya konmuştur. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısını destekleyen istatistiksel kanıtları sunar.

Faktör analizleri sonucunda belirlenen alt boyutlar, ergenlerin boşanmaya tepkilerini ve uyum süreçlerini daha detaylı incelemeye olanak tanır. Ölçeğin nihai yapısı, faktör yükleri ve öz değerler gibi istatistiksel ölçütler temel alınarak optimize edilmiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme Ölçeği

Format: Kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikolojik uyum ölçeklerinde yaygın olarak kullanılan Likert tipi derecelendirme formatının kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Ebeveynleri boşanmış ergenler.

Age Group: Ölçeğin uygulandığı spesifik yaş aralığı belirtilmemiştir, ancak “ergen” tanımına uygun yaş gruplarını (genellikle 12-18 yaş) kapsamaktadır.

Population Details: Ölçek, Rıdvan Şahin tarafından Hacettepe Üniversitesi‘nde yürütülen yüksek lisans tezi kapsamında Türkiye’deki ebeveynleri boşanmış ergenler örneklemi üzerinde geliştirilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim (Self-Report) Ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Uyum, boşanma, psikososyal gelişim, ölçek geliştirme, ergen psikolojisi, Rıdvan Şahin, Hacettepe Üniversitesi.

Yazarlar İletişim

Author ORCID Identifier: Kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Ölçeğin geliştirildiği çalışma 2019 yılında tamamlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımına veya ücretsiz akademik kullanımına ilişkin detaylı izin ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Rıdvan ŞAHİN ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Şahin, R. (2019). Ebeveynleri boşanmış ergenlerin boşanma sonrası yaşama uyumu [Yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ergen-bosanma-sonrasi-yasama-uyum-olcegiebsyuo-toad.pdf

Ergen Boşanma Sonrası Yaşama Uyum Ölçeği (EBSYUÖ) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri kaynak materyalde yer almamaktadır. Maddelerin tam metnine ulaşmak için ilgili yüksek lisans tezine başvurulması veya sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.