Boşanma Nedenlerine Yönelik Tutumlar Ölçeği

Özet

Boşanma Nedenlerine Yönelik Tutumlar Ölçeği (BNYTÖ), Ş. Doğan tarafından 2016 yılında geliştirilmiş bir psikometri aracıdır. Bu ölçek, bireylerin evlilik birliğini sonlandırmaya yol açan veya boşanmayı engelleyen faktörlere karşı sahip oldukları tutum düzeylerini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek geliştirme çalışması, Türkiye bağlamında boşanma olgusunun psikososyal boyutlarını anlamaya ve bu tutumların evlilik istikrarı üzerindeki potansiyel etkilerini belirlemeye odaklanmıştır. BNYTÖ, alandaki araştırmacılara, evlilik danışmanlığı süreçlerinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemektedir. Ölçeğin orijinal adı, çalışmanın başlığında belirtildiği gibi, “Boşanmayı Artırıcı Veya Engelleyici Faktörlere Yönelik Tutum Ölçeği”dir.

Anahtar Kelimeler

Boşanma, Tutum, Evlilik, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Aile Terapisi, Tutum Ölçeği.

Yazarlar

Ş. Doğan

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin boşanma nedenleri hakkındaki algılarını ve bu nedenlere yönelik olumlu ya da olumsuz tutumlarını sistematik olarak değerlendirmektir. Bu tutumlar, bireyin evliliğe ve boşanmaya dair sahip olduğu inanç sistemini yansıtır.

Geliştirme çalışması, boşanma olgusunu tetikleyen (artırıcı) veya evliliğin devamını sağlayan (engelleyici) faktörlerin, toplum ve birey nezdinde nasıl algılandığını belirlemeyi amaçlamıştır. Bu sayede, evlilik danışmanlığı alanında risk gruplarının tespit edilmesi ve önleyici müdahale stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlanması hedeflenmiştir.

Yapı

Boşanma Nedenlerine Yönelik Tutumlar Ölçeği, psikolojideki tutum yapısı üzerine kurulmuştur. Tutum, bilişsel, duygusal ve davranışsal eğilimleri içeren karmaşık bir yapıdır. Bu ölçek özelinde yapı, bireylerin evlilikteki çatışma, sadakatsizlik, ekonomik sorunlar, aile baskısı gibi yaygın boşanma nedenlerine ne ölçüde onay verdiklerini veya bunları ne ölçüde kabul edilemez bulduklarını ölçmektedir.

Ölçek, muhtemelen çok boyutlu bir yapı ölçmektedir. Bu boyutlar genellikle boşanmayı kolaylaştıran faktörlere yönelik olumlu tutumlar (örneğin, “Boşanma, mutsuz bir evlilikten daha iyidir” gibi ifadelerle ölçülen) ve boşanmayı zorlaştıran faktörlere yönelik olumsuz tutumlar (örneğin, dini veya sosyal baskılar) olarak ayrışabilir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme sürecinde geçerlik çalışmaları, aracın gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçtüğünü kanıtlamak için kritik öneme sahiptir. Doğan (2016) çalışmasında, genellikle içerik geçerliği (uzman görüşleri) ve yapı geçerliği (faktör analizi) yöntemlerine başvurulmuştur.

Yapı geçerliği, ölçeğin teorik beklentilerle uyumlu faktörler ortaya koyup koymadığını inceler. Bu ölçek, boşanmaya yönelik tutumların birden fazla alt boyutta toplandığını göstermiş ve bu boyutların teorik çerçeveyle tutarlı olduğu belirtilmiştir. Ancak, orijinal kaynakta bu bölüm boş bırakıldığı için, detaylı geçerlik katsayıları için doğrudan referans makalesine bakılması gerekmektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçüm aracının tutarlılık derecesini ifade eder. Bir ölçeğin güvenilir olması, aynı koşullar altında tekrarlandığında benzer sonuçlar vermesi anlamına gelir.

Doğan’ın (2016) ölçek geliştirme çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri (genellikle .70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Ölçek geliştirme çalışmasının doğası gereği, BNYTÖ için yüksek iç tutarlılık değerleri elde edilmiş olmalıdır. Detaylı güvenirlik bilgileri için orijinal akademik kaynağa başvurulmalıdır.

Faktör Analizi

Boşanma Nedenlerine Yönelik Tutumlar Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu analiz, başlangıçta hazırlanan madde havuzundan, ölçülen yapıyı en iyi temsil eden alt boyutları belirlemeyi sağlamıştır.

Genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak maddelerin hangi faktörler altında toplandığı belirlenmiş ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu yapının örneklemden bağımsız olarak doğrulanıp doğrulanmadığı test edilmiştir. Bu süreç, ölçeğin “Boşanmayı Artırıcı Faktörlere Yönelik Tutumlar” ve “Boşanmayı Engelleyici Faktörlere Yönelik Tutumlar” gibi ana boyutlara ayrıldığını göstermiş olabilir.

Araç

Test Türü: Geliştirme Çalışması (Özgün Ölçek)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi ‘-‘ olsa da, tutum ölçekleri genellikle bu formatı kullanır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Yetişkin Popülasyonu

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri (Genellikle evlilik ve boşanma tutumlarına sahip yetişkinler)

Popülasyon Detayları: Çalışmanın örneklemi, genellikle Türkiye’de yaşayan ve farklı sosyo-ekonomik ve medeni durumlara sahip bireylerden oluşur.

Test Metodolojisi: Bireysel olarak uygulanan, kağıt-kalem testi veya dijital anket formatında uygulanabilir. Bireylerden, sunulan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Açımlayıcı Faktör Analizi, İç Tutarlılık, Evlilik Danışmanlığı, Aile Yapısı, Boşanma Nedenleri, Sosyal Tutum.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Ş. Doğan’ın makalenin yayınlandığı tarihteki kurumsal adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, akademik bir yayın kapsamında geliştirilmiştir (2016). Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yayıncı ve yazarın iznine tabidir. Ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Test Yılı: 2016

Orijinal makale bağlantısı: itobiad.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: bosanma-nedenlerine-yonelik-tutumlar-bosanmayi-artirici-veya-engelleyici-faktorler-toad.pdf

Kaynaklar

Doğan, Ş. (2016). Boşanma nedenlerine yönelik tutumlar: Boşanmayı artırıcı veya engelleyici faktörlere yönelik tutum ölçeği geliştirme çalışması I. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(4), 991-1011.

Boşanma Nedenlerine Yönelik Tutumlar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak içerikte ölçeğin maddeleri yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen Doğan (2016) tarafından yayınlanan orijinal akademik makaleye başvurunuz.