Beden Eğitimi Derslerinde Öğrenme ve Performans Yönelimi Ölçeği

Özet

Beden Eğitimi Derslerinde Öğrenme ve Performans Yönelimi Ölçeği, öğrencilerin spor ve fiziksel aktivite bağlamında benimsedikleri iki temel başarı hedefini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlama çalışması olarak geliştirilmiştir. Ölçek, öğrencilerin bir görevi tamamlarken veya bir beceriyi öğrenirken kendilerini geliştirmeye odaklanıp odaklanmadıklarını (Öğrenme/Ustalık Yönelimi) veya diğerlerinden daha iyi olmaya odaklanıp odaklanmadıklarını (Performans/Ego Yönelimi) belirlemeyi hedefler. Bu araç, Başarı Hedef Teorisi çerçevesinde, öğrencilerin algıladıkları güdüsel iklim ve bunun öğrenme çıktıları üzerindeki etkilerini incelemek için kritik bir öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme Yönelimi, Performans Yönelimi, Güdüsel İklim, Beden Eğitimi, Ölçek Uyarlama, Başarı Hedef Teorisi, Fiziksel Aktivite.

Yazarlar

Hatice Çamlıyer

Amaç

Ölçeğin temel amacı, beden eğitimi derslerine katılan öğrencilerin algıladıkları başarı yönelimlerini geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Bu yönelimlerin anlaşılması, eğitimcilerin daha destekleyici ve ustalık odaklı güdüsel iklimler oluşturmasına yardımcı olarak öğrenci katılımını ve psikolojik refahını artırmayı amaçlar.

Ölçek, Hatice Çamlıyer’in 2006 yılında Celal Bayar Üniversitesi’nde tamamladığı yüksek lisans tezi kapsamında, öğrencilerin algıladıkları güdüsel iklimlerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere yabancı dilden Türkçeye adapte edilmiştir. Bu uyarlama, Türkiye’deki öğrenci popülasyonunun kültürel ve dilsel özelliklerine uygun psikometrik araçlar sağlamıştır.

Yapı

Ölçek, psikolojik literatürde yaygın olarak kabul gören Başarı Hedef Teorisi (Achievement Goal Theory) yapısına dayanmaktadır. Bu teoriye göre, bireylerin başarıya yönelik motivasyonları iki ana kutupta incelenir:

• Öğrenme Yönelimi (Ustalık/Görev Yönelimi): Bireyin kendi önceki performansını aşmaya, yeni beceriler öğrenmeye ve çaba göstermeye odaklanması. Başarı, kişisel gelişimle tanımlanır.
• Performans Yönelimi (Ego Yönelimi): Bireyin sosyal karşılaştırmalara odaklanması, yeteneği kanıtlamaya ve başkalarını yenmeye veya onlardan daha iyi görünmeye çalışması. Başarı, dışsal sonuçlarla ve rakipleri geçmekle tanımlanır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, uyarlama sürecinin ayrılmaz bir parçası olarak tezin (Çamlıyer, 2006) içerisinde detaylandırılmıştır. Adaptasyon çalışmalarında genellikle yapı geçerliği, özellikle de Faktör Analizi yöntemleri (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) kullanılarak ölçek maddelerinin kuramsal yapıyı ne ölçüde temsil ettiği incelenir.

Bu özet kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışmasının dilsel ve kültürel eşdeğerliği sağlamak için uzman görüşleri ve istatistiksel geçerlik analizlerini içerdiği varsayılmaktadır. İlgili detaylara ulaşmak için YÖK Ulusal Tez Merkezi kaynak referansının incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak rapor edilir. Uyarlama çalışmalarında, ölçeğin farklı alt boyutlarının ne kadar tutarlı ölçümler sağladığı bu katsayılarla belirlenir.

Kaynakta güvenirlik bilgisi için spesifik bir sayısal değer sunulmamıştır (“-“). Ancak, yüksek lisans tezinin, ölçeğin Türk popülasyonunda kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğunu gösteren istatistiksel kanıtları barındırması beklenmektedir. Bu ölçek, öğrencilerin algıladıkları güdüsel iklim algılarını tutarlı bir şekilde ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmalarında, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını test etmek için faktör analizi esastır. Beden Eğitimi Derslerinde Öğrenme ve Performans Yönelimi Ölçeği’nin iki ana boyutu (Öğrenme ve Performans) bulunmaktadır ve faktör analizinin bu iki boyutlu yapıyı desteklemesi beklenir.

Tez çalışmasında (Çamlıyer, 2006) muhtemelen, ölçek maddelerinin hangi faktörlere yüklendiğini gösteren Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya yapısal geçerliği doğrulayan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Orijinal ölçeğin formatı esas alınmıştır. Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir ancak genellikle Likert tipi bir ölçek kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler (Beden eğitimi derslerine katılanlar)

Age Group: Okul çağı/Ergenlik dönemi (Genellikle ortaokul ve lise öğrencileri)

Population Details: Celal Bayar Üniversitesi’nde tamamlanan yüksek lisans tezi örnekleminde yer alan öğrenciler.

Test Methodology: Kendi bildirimine dayalı anket (Self-Report Questionnaire).

Anahtar Kelimeler

Ustalık Hedefi, Ego Yönelimi, Sosyal Karşılaştırma, Motivasyon, Psikometri, Öğrenci Performansı, Başarı Hedefleri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Tez yayımlandığı dönem itibarıyla ORCID kullanımı yaygın değildi.)

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Celal Bayar Üniversitesi, Manisa (Tez dönemindeki kurumsal adres).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Hatice Çamlıyer tarafından 2006 yılında yüksek lisans tezi kapsamında uyarlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Tezin orijinal linkine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim mümkündür.

Ölçeğin orijinal PDF’i aşağıdaki adresten indirilebilir: beden-egitimi-derslerinde-ogrenme-ve-performans-yonelimi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Çamlıyer, H. (2006). Beden eğitimi derslerindeki öğrencilerin algıladıkları güdüsel iklimleri: Ölçek uyarlama çalışması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Celal Bayar Üniversitesi, Manisa.

Beden Eğitimi Derslerinde Öğrenme ve Performans Yönelimi Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu akademik kaynak girişinde, ölçeğin maddelerine dair herhangi bir bilgi veya içerik sağlanmamıştır. Maddeler, Hatice Çamlıyer’in (2006) “Beden eğitimi derslerindeki öğrencilerin algıladıkları güdüsel iklimleri: Ölçek uyarlama çalışması” başlıklı yayınlanmamış yüksek lisans tezinde yer almaktadır.