Ayrışma Bireyleşme Ergen Testi

Öz

Ayrışma Bireyleşme Ergen Testi, ergenlik dönemindeki bireylerin ebeveynlerinden psikolojik olarak ayrışma ve kendi bireysel kimliklerini oluşturma süreçlerini değerlendirmek amacıyla uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Sevda Aslan (2008) tarafından doktora tezi kapsamında Türkçe’ye uyarlanan bu ölçek, ergenlerin bağlanma stilleri ile genel psikolojik uyum düzeyleri arasındaki ilişkide ayrışma-bireyleşme sürecinin aracı rolünü incelemeyi hedeflemiştir.

Ölçek, toplam 31 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert tipi bir derecelendirme formatı (1=hiç katılmıyorum – 5=tamamen katılıyorum) kullanmaktadır. Ölçek, ayrışma sürecinin olumsuz yönlerini temsil eden üç temel alt boyutu ölçmektedir: Reddedilme Beklentisi, Ayrılık Kaygısı ve Kısıtlanma Kaygısı.

Anahtar Kelimeler

Ayrışma, Bireyleşme, Ergenlik, Bağlanma, Psikolojik Uyum, Ölçek Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik, Likert Tipi

Yazarlar

Sevda ASLAN

[quads id=5]

Amaç

Ayrışma Bireyleşme Ergen Testi’nin temel amacı, ergenlerin ebeveynlerinden duygusal ve davranışsal olarak ayrışma düzeylerini ve bağımsız bir kimlik geliştirme (bireyleşme) sürecindeki zorlukları ve kaygıları ölçmektir. Bu süreç, ergenlik gelişiminin en kritik aşamalarından biri olarak kabul edilmektedir.

Ölçek, akademik araştırmalarda özellikle bağlanma teorisi çerçevesinde, ebeveyn-çocuk ilişkilerinin ergenin özerklik kazanımı üzerindeki etkilerini ve bu kazanımın ergenin genel uyum düzeyini nasıl etkilediğini belirlemek için güçlü bir araç sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, psikodinamik gelişim teorilerinden türetilen ayrışma-bireyleşme yapısını ölçmektedir. Bu yapı, ergenin benlik sınırlarını tanımlaması ve ebeveynine bağımlı bir halden özerk bir kimliğe geçiş yapması ile ilgilidir. Ölçek, bu sürecin duygusal ve bilişsel zorluklarını temsil eden üç ana alt boyutu ölçmektedir:

• Reddedilme Beklentisi: Ergenin bağımsızlık çabaları nedeniyle ebeveynleri veya önemli figürler tarafından sevilmeme, dışlanma veya onaylanmama kaygısını ifade eder. Bu alt ölçek 12 maddeden oluşur.
• Ayrılık Kaygısı: Bağlanma figürlerinden duygusal veya fiziksel olarak uzaklaşma durumunda ortaya çıkan huzursuzluk ve endişe düzeyini ölçer. Bu alt ölçek 12 maddeden oluşur.
• Kısıtlanma Kaygısı: Ergenin bağımsız hareket etme ve özerklik kazanma girişimlerinin aile veya çevresel faktörler tarafından engellendiği algısından kaynaklanan kaygıyı temsil eder. Bu alt ölçek 7 maddeden oluşur.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında, yapı geçerliğini ve faktör yapısının teorik beklentilerle uyumunu incelemek amacıyla kapsamlı istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Geçerlik çalışmalarının temelini, ölçeğin teorik olarak varsayılan üç faktörlü yapısının deneysel verilerle ne kadar desteklendiğini gösteren analizler oluşturmuştur.

Bu amaçla, hem doğrulayıcı faktör analizi (DFA) hem de faktörleştirme tekniği olarak temel bileşenler analizi (TBA) uygulanmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin ilgili alt boyutlara yüklenimlerinin sağlam olduğunu ve ölçeğin ayrışma-bireyleşme yapısını başarıyla ölçtüğünü göstermeyi hedeflemiştir.

Güvenirlik

Ergen Ayrışma Bireyleşme Ölçeği’nin güvenirliği, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını tespit etmek üzere birden fazla yöntemle hesaplanmıştır. Güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığının hesaplanmasını, iki yarı test güvenirliğini ve test-tekrar test güvenilirliğini içermiştir.

İç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanarak, ölçek maddelerinin homojenliği gösterilmiştir. Ayrıca, iki yarı test güvenirliği için her bir alt ölçek (Kısıtlanma Kaygısı, Ayrılık Kaygısı ve Reddedilme Beklentisi) için hem Spearman-Brown katsayısı hem de Guttman İki Yarı Katsayısı kullanılmıştır. Uygulama kapsamında, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenilirlik katsayısı da rapor edilmiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını netleştirmek ve uyarlanan formun orijinal yapıyı koruyup korumadığını belirlemek için faktör analizleri kullanılmıştır. Yapısal geçerliği sağlamak amacıyla temel bileşenler analizi (TBA) faktörleştirme tekniği olarak uygulanmıştır.

Ölçeğin teorik yapısını test etmek üzere ise doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analizler, Reddedilme Beklentisi, Ayrılık Kaygısı ve Kısıtlanma Kaygısı olmak üzere üç alt faktörden oluşan yapının, Türk örnekleminde geçerli olduğunu destekleyen sonuçlar vermiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği (1=hiç katılmıyorum – 5=tamamen katılıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi (Genellikle 12-20 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Sevda Aslan’ın doktora tezi kapsamında Türkiye’deki ergen örneklemi üzerinde kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Bireyin kendini değerlendirdiği (Self-report) bir anket formudur. Toplam 31 maddeden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Doğrulayıcı Faktör Analizi, Temel Bileşenler Analizi, Spearman-Brown Katsayısı, Guttman Katsayısı, Ayrılık Kaygısı, Kısıtlanma Kaygısı, Reddedilme Beklentisi

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Sevda ASLAN

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Bilinmiyor (Tez, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara’da tamamlanmıştır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Sevda Aslan’ın doktora tezi kapsamında 2008 yılında uyarlanmış ve kullanıma sunulmuştur. Akademik çalışmalarda kullanımı için sorumlu yazar Sevda Aslan’dan izin alınması gerekmektedir. Ölçeğin akademik kullanımına ilişkin ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesine buradan ulaşılabilir: ayrisma-bireylesme-ergen-testi-toad.pdf

Kaynaklar

Aslan, S. (2008). Bağlanma ve uyum arasındaki ilişkide ayrışma bireyleşmenin aracılığı (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara. (Tez linki: tez.yok.gov.tr)

[quads id=5]

Ayrışma Bireyleşme Ergen Testi Maddeleri

Ölçek toplam 31 maddeden ve üç alt ölçekten oluşmaktadır:

• Reddedilme Beklentisi (12 madde)
• Ayrılık Kaygısı ( 12 madde )
• Kısıtlanma Kaygısı ( 7 madde )