BarOn Duygusal Zekâ Testi Çocuk ve Ergen Formu (Kısa)

Özet

BarOn Duygusal Zekâ Testi Çocuk ve Ergen Formu (Kısa) (BarOn DZ-t:ÇEF (K)), Reuven Bar-On’un orijinal Duygusal Zekâ (DZ) modelini temel alan bir psikometrik aracın Türkçe adaptasyon çalışmasının kısa formudur. Bu ölçek, çocuk ve ergenlerin duygusal ve sosyal yetkinliklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Adaptasyon çalışması, ölçeğin Türk kültürü bağlamında geçerliliğini ve güvenilirliğini saptamak üzere gerçekleştirilmiş, özellikle yapı geçerliliği ve iç tutarlılık katsayıları üzerine odaklanılmıştır.

Ölçeğin adaptasyonu, Ayşenur Karabulut tarafından 2012 yılında tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında yapılmıştır. Çalışma, psikometrik özelliklerin incelenmesi yoluyla aracın Türkiye’deki çocuk ve ergen popülasyonunda kullanıma uygunluğunu göstermeyi hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Duygusal Zekâ, BarOn, Ergen, Çocuk, Uyarlama, Kısa Form, Psikometri, Güvenilirlik, Geçerlilik.

Yazarlar

Ayşenur Karabulut

Amaç

BarOn Duygusal Zekâ Testi Çocuk ve Ergen Formu (Kısa)’nın temel amacı, çocuklar ve ergenler arasındaki duygusal yeterlilikleri ve sosyal becerileri kısa ve pratik bir yöntemle değerlendirmektir. Bu kısa form, orijinal uzun formun ölçtüğü temel boyutları koruyarak, uygulama süresini kısaltmayı ve dolayısıyla daha geniş örneklemlerde kolaylık sağlamayı amaçlamaktadır.

Ölçek, bireylerin kendi duygularını tanıma, yönetme, sosyal ilişkilerde başarılı olma ve genel duygusal iyi oluş düzeylerini ölçmeye odaklanarak, gelişimsel psikoloji ve eğitim psikolojisi alanlarında önemli bir tanı aracı olarak kullanılabilir.

Yapı

Ölçek, duygusal zekâ (DZ) yapısını ölçmektedir. BarOn modeline göre DZ, bireyin çevresel talepler ve baskılarla başa çıkma yeteneğini etkileyen, bilişsel olmayan yetenekler, yeterlilikler ve beceriler bütünüdür. Bu model genellikle beş ana bileşen ve bunlara bağlı alt boyutlardan oluşur.

• İçsel Yeterlilikler: Öz farkındalık, öz saygı, bağımsızlık.
• Kişilerarası Yeterlilikler: Empati, sosyal sorumluluk, kişilerarası ilişkiler.
• Stres Yönetimi: Stres toleransı, dürtü kontrolü.
• Uyum Yeteneği: Gerçekliği değerlendirme, esneklik, problem çözme.
• Genel Ruh Hali: İyimserlik, mutluluk.

BarOn DZ-t:ÇEF (K) formu, bu geniş yapıyı çocuk ve ergen gelişimine uygun maddeler aracılığıyla değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışmasında esas olarak yapı geçerliliği incelenmiştir. Geçerlilik, bir ölçüm aracının gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünün göstergesidir (Bulduk, 2003). Yapı geçerliliği, soyut bir olgunun (duygusal zekâ) ölçme aracı tarafından ne kadar doğru temsil edildiğini gösterir (Tavşancıl, 2002, s.45).

Adaptasyon çalışmasında, BarOn DZ-t:ÇEF (K)’nın yapı geçerliliğini belirlemek amacıyla faktör analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu analiz, elde edilen sonuçların teorik olarak ölçülmek istenen duygusal zekâ yapısıyla ne kadar bağıntılı olduğunu açıklamaktadır. Geçerlilik çalışması, ölçeğin Türk popülasyonunda BarOn’un teorik yapısını yansıttığını desteklemek üzere tasarlanmıştır.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik hesaplamaları, devamlılık katsayısı (test-tekrar test) ve iç tutarlılık katsayıları kullanılarak yapılmıştır.

• Test-Tekrar Test Güvenirliği: 520 çocuktan oluşan bir örneklem grubuna 4 hafta arayla iki uygulama yapılmış ve alt ölçek puanları ile toplam ölçek puanları arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bu yöntem, ölçek puanlarının zaman içinde kararlılığını göstermeyi amaçlamıştır.
• İç Tutarlılık: Ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ne derece ölçtüğünü belirlemek için Cronbach Alpha katsayıları hesaplanmıştır.
• İki Yarım Test Güvenirliği: Ölçeğin bütününe ilişkin iç tutarlılığı desteklemek üzere Spearman-Brown ve Guttmann katsayıları gibi iki yarım test güvenilirliği değerleri de bulunmuştur.

Faktör Analizi

BarOn DZ-t:ÇEF (K)’nın yapı geçerliliği, çok değişkenli istatistiksel bir teknik olan faktör analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Faktör analizi, çok sayıda değişken (ölçek maddeleri) arasındaki karmaşık ilişkileri inceleyerek, bu değişkenleri daha az sayıda, anlamlı ve tanımlanabilir temel yapılara (faktörlere) indirgemeyi hedeflemektedir.

Bu uygulama, ölçeğin orijinal BarOn modelindeki teorik boyutları (örneğin, stres yönetimi, kişilerarası beceriler) Türk örnekleminde de doğru bir şekilde temsil edip etmediğini test etmek için kritik öneme sahiptir. Analiz sonuçları, ölçeğin yapısal uygunluğunu ve psikometrik sağlamlığını desteklemiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe (Adaptasyon dili), Orijinal formu İngilizcedir.

Popülasyon Grubu: Çocuklar ve Ergenler

Yaş Grubu: Adaptasyon çalışması spesifik yaş aralığını belirtmemekle birlikte, genel olarak okul çağı çocukları ve ergenleri kapsar.

Popülasyon Detayları: Güvenilirlik çalışmasında 520 çocuk kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilen anket formatı.

Anahtar Kelimeler

Duygusal Zekâ, Cronbach Alpha, Test-Tekrar Test, Dokuz Eylül Üniversitesi, Faktör Analizi, Psikolojik Test.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil

Yazışma Adresi: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir (Adaptasyon çalışmasının yapıldığı kurum.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya telif hakları hakkında spesifik bilgi mevcut değildir. Kullanım için orijinal ölçek sahibinden (Multi-Health Systems Inc. – MHS) ve adaptasyon yazarı Ayşenur Karabulut’tan izin alınması gerekebilir.

Test Yılı (Adaptasyon): 2012

PDF Kaynağı: Ölçeğin tam metnine veya adaptasyon çalışmasına ait orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: baron-duygusal-zeka-testi-cocuk-ve-ergen-formu-kisa-toad.pdf

Referanslar

• Karabulut, A. (2012). Duygusal zeka: BarOn ölçeği uyarlaması (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
• Bulduk, S. (2003). Geçerlik tanımı. (Kaynak detayı orijinal metinde eksiktir.)
• Wiersma, W. (2000). (Kaynak detayı orijinal metinde eksiktir.)
• Christensen, L. B. (2004). Akt. Evrekli et. al., (2009). (Kaynak detayı orijinal metinde eksiktir.)
• Tavşancıl, E. (2002). Ölçme aracının soyut bir olguyu ne derece doğru ölçebildiğini gösterir (s.45). (Kaynak detayı orijinal metinde eksiktir.)

BarOn Duygusal Zekâ Testi Çocuk ve Ergen Formu (Kısa) Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak metinde, BarOn Duygusal Zekâ Testi Çocuk ve Ergen Formu (Kısa) ölçeğinin maddeleri (soruları) yer almamaktadır.