Ergen Ayrışma Bireyleşme Ölçeği

Özet

Ergen Ayrışma Bireyleşme Ölçeği (EABÖ), ergenlerin ebeveynlerinden psikolojik olarak ayrışma ve bireyleşme süreçlerinde yaşadıkları duygusal deneyimleri ve çatışmaları ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, 31 maddeden ve üç temel alt boyuttan oluşmaktadır: Ayrılık Kaygısı, Kısıtlanma Kaygısı ve Reddedilme Beklentisi. Aslan ve Güven (2009) tarafından Türk kültürüne uyarlanan bu ölçek, ergenlik dönemindeki ayrışma-bireyleşme (bireyleşme) dinamiklerinin klinik ve araştırma ortamlarında değerlendirilmesi için güvenilir ve geçerli veriler sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ergenlik, Ayrışma Bireyleşme, Psikometrik Özellikler, Ayrılık Kaygısı, Kısıtlanma Kaygısı, Reddedilme Beklentisi, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Sevda Aslan, M. Güven

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ergenlerin ebeveynlerinden bağımsız bir kimlik geliştirme yolculuğunda deneyimledikleri psikolojik ayrışma sürecini sistematik olarak ölçmektir. Ölçek, bu sürecin kritik bileşenleri olan ayrılık, kısıtlanma ve reddedilme temelli kaygı ve beklentileri tespit ederek, ergenlerin gelişimsel görevlerini ne ölçüde sağlıklı bir şekilde yerine getirdiğini değerlendirmeye yardımcı olur.

Ölçeğin uyarlama çalışması, orijinal yabancı dildeki formun Türk kültürüne transferini sağlayarak, Türk ergen popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı ihtiyacını karşılamayı hedeflemiştir.

Yapı

Ergen Ayrışma Bireyleşme Ölçeği, ergenlik (Ergenlik) döneminin temel gelişimsel görevi olan ayrışma-bireyleşme yapısını ölçer. Bu yapı, ebeveynlere olan aşırı bağımlılıktan uzaklaşarak özerk bir benlik algısı oluşturma çabasını ifade eder. Ölçek, bu süreci olumsuz yönde etkileyen üç temel alt boyutu içermektedir:

• Ayrılık Kaygısı: Ergenin ebeveynden fiziksel veya duygusal olarak uzaklaşma düşüncesinin yarattığı endişe ve huzursuzluk düzeyi.
• Kısıtlanma Kaygısı: Ergenin ebeveynleri tarafından kişisel özerkliğinin ve bağımsız karar verme yetisinin engellendiği algısından kaynaklanan kaygı.
• Reddedilme Beklentisi: Ergenin, kendi bireyselliğini ortaya koyması durumunda ebeveynleri veya önemli diğerleri tarafından reddedileceği yönündeki olumsuz beklentisi.

Geçerlik

Ölçeğin psikometrik özellikleri incelenirken, yapı geçerliğini sınamak amacıyla kapsamlı bir analiz yapılmıştır. Yapılan analizler, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü doğrulamıştır.

Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (Açımlayıcı Faktör Analizi) (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin üç faktörlü yapısının Türk örnekleminde de tutarlı olduğunu göstermiş ve orijinal ölçek yapısını destekleyen bulgular elde edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin ayrışma-bireyleşme sürecinin farklı yönlerini ayırt edebilme yeteneğine sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliğini değerlendirmek amacıyla hem zamana karşı tutarlılık (test-tekrar test) hem de iç tutarlılık analizleri kullanılmıştır. Elde edilen katsayılar, ölçeğin ölçümlerde kararlı ve tutarlı sonuçlar verdiğini göstermektedir.

Alt ölçeklere ilişkin test-tekrar test güvenirlik katsayıları şu şekildedir: Reddedilme Beklentisi için .85, Ayrılık Kaygısı için .86 ve Kısıtlanma Kaygısı için .85. İç tutarlık (Cronbach Alfa) katsayıları ise; Reddedilme Beklentisi için .82, Ayrılık Kaygısı için .75 ve Kısıtlanma Kaygısı için .79 olarak belirlenmiştir. Bu katsayılar, ölçeğin alt boyutlarının yeterli düzeyde güvenilir olduğunu ve tekrarlanan ölçümlerde istikrar sağladığını ortaya koymaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin uyarlama çalışmasında, yapı geçerliğini belirlemek üzere açımlayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin hangi psikolojik boyutlar altında toplandığını incelemiştir.

Analiz sonucunda, ölçeğin beklenen teorik yapıya uygun olarak üç alt boyutta (Ayrılık Kaygısı, Kısıtlanma Kaygısı, Reddedilme Beklentisi) toplandığı tespit edilmiştir. Bu üç faktörlü yapı, ergenlerin ayrışma sürecinde deneyimledikleri temel çatışma alanlarını temsil etmektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 3 alt boyut ve toplam 31 madde içeren, öz bildirim (self-report) tipi bir ölçektir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Ergenler

Age Group: Genellikle 12-18 yaş aralığındaki ergen popülasyonu

Population Details: Türkiye’deki ergen örneklemi üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır.

Test Methodology: 5’li Likert (Likert) tipi derecelendirme kullanılmıştır (1= hiçbir zaman – 5= her zaman).

Anahtar Kelimeler

Uyarlama, Açımlayıcı Faktör Analizi, İç Tutarlılık, Test-Tekrar Test, Psikometrik özellikleri (psikometrik özellikleri), Ayrışma.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut değil

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Sevda Aslan)

Correspondence Address: Sevda Aslan (Kırıkkale Üniversitesi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçeğin uyarlama çalışması 2009 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izin süreçleri için sorumlu yazar Sevda Aslan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti ve telif hakları hakkında kesin bilgi mevcut değildir, ancak akademik araştırmalar için genellikle izin alınması gerekmektedir.

Kaynaklar

Aslan, S. ve Güven, M. (2009). Ergen Ayrışma Bireyleşme Ölçeği’nin uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 16(3), 123-128.

Makalenin kaynak linki: uvt.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ergen-ayrisma-bireylesme-olcegi-toad.pdf

Ergen Ayrışma Bireyleşme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek toplam 3 alt boyut ve 31 maddeden oluşmaktadır:

• Ayrılık Kaygısı (12 m)
• Kısıtlanma Kaygısı (12 m)
• Reddedilme Beklentisi (7 m)