Aile İklimi Ölçeği

Özet

Aile İklimi Ölçeği, Gönül, Işık-Baş ve Şahin-Acar (2018) tarafından Türkçeye uyarlaması gerçekleştirilen ve psikometrik açıdan incelenen bir ölçektir. Bu araç, aile ortamındaki duygusal bağları, kuşaklar arası otorite dinamiklerini ve bilişsel uyumu değerlendirerek, aile içindeki genel iklimi ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, 34 maddeden ve üç ana faktörden oluşmaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürü bağlamında güvenilir ve geçerli bir araç olarak kullanılabileceğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Aile İklimi, Aile İçi İlişkisellik, Kuşaklar-arası Otorite, Bilişsel Uyum, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Cronbach Alpha.

Yazarlar

Buse Gönül, H. Işık-Baş, B. Şahin-Acar.

Amaç

Aile İklimi Ölçeği’nin temel amacı, orijinal ölçeğin yapısını koruyarak aracı Türkçeye uyarlamak ve Türk popülasyonu için geçerlik ve güvenirlik çalışmalarını tamamlamaktır. Bu uyarlama, aile içindeki ilişkisel dinamikleri, otorite yapılarını ve değerler sistemindeki uyumu bilimsel yöntemlerle ölçebilecek standart bir araç sağlamayı hedeflemiştir.

Bu ölçek, özellikle klinik psikoloji, gelişim psikolojisi ve psikolojik danışma ve rehberlik alanlarında, aile yapısının işlevselliğini ve iç dinamiklerini derinlemesine değerlendirmek isteyen araştırmacılar ve uygulayıcılar için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, genel olarak aile iklimi kavramını üç temel ve birbirinden ayrışan faktör üzerinden ölçmektedir. Bu faktörler, ailenin duygusal, sosyal ve bilişsel işleyişinin farklı yönlerini temsil ederken, toplamda 34 maddeyi kapsamaktadır:

• Aile İçi İlişkisellik (21 Madde): Aile üyeleri arasındaki duygusal yakınlığın, karşılıklı desteğin ve güçlü bağların seviyesini ölçer.
• Kuşaklar-arası Otorite (7 Madde): Aile içindeki hiyerarşik yapıyı, yaşça büyük olanların (ebeveynler veya büyükler) isteklerine uyma eğilimini ve otoriteye gösterilen saygıyı değerlendirir.
• Bilişsel Uyum (6 Madde): Aile üyelerinin hayata dair temel değerler, inançlar ve yaşam felsefeleri açısından ne kadar benzerlik gösterdiğini, yani ortak değerler sistemindeki uyumu ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, istatistiksel yöntemler olan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak detaylı bir şekilde incelenmiştir. AFA sonucunda elde edilen üç faktörlü yapı (Aile İçi İlişkisellik, Kuşaklar-arası Otorite ve Bilişsel Uyum), teorik yapıyı destekler nitelikte bulunmuştur.

Bu faktör yapısı, daha sonra DFA ile test edilmiş ve analiz sonuçları, modelin uyum değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı teorik aile iklimi yapısını Türk örnekleminde geçerli bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alpha katsayısı hesaplanarak değerlendirilmiştir. 34 maddelik ölçeğin tamamı için iç tutarlılık katsayısı oldukça yüksek bulunmuştur, bu katsayı .91 olarak rapor edilmiştir.

Alt ölçeklerin güvenirlik katsayıları ise ayrı ayrı incelendiğinde, yüksek düzeyde tutarlılık sergilemiştir:

• Aile İçi İlişkisellik Alt Ölçeği için α = .95
• Kuşaklar-arası Otorite Alt Ölçeği için α = .87
• Bilişsel Uyum Alt Ölçeği için α = .87

Elde edilen tüm bu katsayılar, Aile İklimi Ölçeği’nin hem genel yapısının hem de alt boyutlarının güvenilir ölçümler sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, toplamda 34 maddeden ve faktör analizleri sonucunda belirlenen üç ayrı faktörden oluşmaktadır. Bu faktörler, aile içi dinamiklerin temel boyutlarını temsil etmektedir.

1. Aile İçi İlişkisellik: Bu alt ölçek 21 maddeden oluşur ve aile üyeleri arasındaki duygusal yakınlığı ve bağlılığı ölçer.
2. Kuşaklar-arası Otorite: Bu alt ölçek 7 maddeden oluşur ve ailedeki hiyerarşi ve büyüklerin otoritesine uyumu merkeze alır.
3. Bilişsel Uyum: Bu alt ölçek 6 maddeden oluşur ve aile üyelerinin ortak değerler ve yaşam görüşlerindeki benzerliğini değerlendirir.

Yapılan faktör analizi sonuçları, ölçeğin bu üç faktörlü yapısının Türk kültürüne özgü örneklemde geçerli olduğunu ve yeterli düzeyde varyans açıkladığını göstermiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Uyarlama çalışması üniversite öğrencileri ve yetişkinler üzerinde yapılmış olabilir.)

Popülasyon Detayları: Ölçek, aile iklimini değerlendirmek üzere geliştirilmiştir ve farklı demografik gruplarda kullanılabilir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmaktadır. Cevap seçenekleri 1 (kesinlikle katılmıyorum) ile 5 (kesinlikle katılıyorum) arasında değişmektedir.

Anahtar Kelimeler

Aile, İlişki, Otorite, Uyum, Psikometri, Faktör Analizi, Likert Ölçeği.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018 (Uyarlama çalışmasının yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgisi için sorumlu yazar Buse Gönül ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi aşağıda belirtilmiştir.

Kaynaklar

Gönül, B., Işık-Baş, H. ve Şahin-Acar, B. (2018). Aile İklimi Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması ve psikometrik açıdan incelenmesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 8(50), 165-200.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: aile-iklimi-olcegi-toad.pdf

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

Aile İklimi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 34 madde ve üç faktörden oluşmaktadır:

• Aile içi ilişkisellik (21m): . Birçoğumuzun en güçlü duygusal bağları ailenin dışındaki kişilerledir.
• Kuşaklar-arası otorite (7m): Yaşça büyük olanların isteklerine uyulur.
• Bilişsel uyum (6m): Hayata dair değerlerimiz çok benzerdir.