Ebeveyn Okul İklimi Ölçeği

Öz

Ebeveyn Okul İklimi Ölçeği, ebeveynlerin okul ortamına dair algılarını sistematik bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan özgün bir aracın Türkçe’ye uyarlanmış formudur. Bu ölçek, psikometrik özelliklerinin incelenmesi ve ebeveynlerin okul iklimi algılarının cinsiyete göre belirlenmesi amacıyla 2018 yılında Bugay, Avcı ve Özdemir tarafından Türk kültürüne kazandırılmıştır. Ölçek, ebeveynlerin okul yönetimine, akademik odaklanmaya, katılım düzeyine ve genel okul çevresine dair görüşlerini 8 alt boyut üzerinden değerlendirmektedir. Ölçek Çeşidi: Uyarlama.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn Okul İklimi Ölçeği, Okul İklimi, Ebeveyn Algısı, Psikometrik Özellikler, Yapı Geçerliği, Güvenirlik, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Bugay, A., Avcı, D., ve Özdemir, S.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Haynes, Emmons ve Comer (1994) tarafından geliştirilen özgün Ebeveyn Okul İklimi Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik analizlerini yaparak Türk kültürüne uygunluğunu tespit etmektir. Bu uyarlama çalışması, ebeveynlerin okullarla olan ilişkilerini ve okul ortamına dair subjektif değerlendirmelerini ölçmeye olanak tanır.

İkincil amaç, elde edilen veriler ışığında ebeveynlerin okul iklimi algılarının demografik değişkenlere, özellikle de cinsiyete göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemektir. Bu, eğitim psikolojisi ve okul yönetimi alanlarında önemli çıkarımlara yol açmaktadır.

Yapı

Ebeveyn Okul İklimi Ölçeği, ebeveynlerin okulun genel atmosferine ve işleyişine dair algılarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Ölçek, 8 farklı faktör altında toplanmış toplam 41 maddeden oluşmaktadır. Bu faktörler, okulun akademik hedeflerinden binanın fiziksel durumuna kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü temel boyutlar arasında Akademik Odak, Ebeveyn Katılımı, Okul Yönetimi İlgi ve Hassasiyeti gibi kritik alanlar bulunmaktadır. Bu boyutlar, ebeveynlerin okulun eğitim kalitesine ve öğrenci gelişimine ne kadar destekleyici olduğunu algıladıklarını gösterir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla, Haynes ve arkadaşları tarafından geliştirilen özgün 8 faktörlü yapının Türkçe veri seti üzerindeki uyumu test edilmiştir. Bu amaçla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

DFA, LISREL programı aracılığıyla gerçekleştirilmiş olup, elde edilen sonuçlar çeşitli uyum indeksleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Bu indeksler şunlardır: Ki-kare uyum testi (Chi-Square Goodness), CFI (Karşılaştırmalı Uyum İndeksi), GFI (Uyum İyiliği İndeksi), AGFI (Düzeltilmiş Uyum İyiliği İndeksi), RMSEA (Ortalama Kareli Yaklaşım Hatalarının Karekökü) ve SRMR (Standartlaştırılmış Ortalama Hataların Karekökü). Bu uyum indeksleri, ölçeğin teorik yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Ebeveyn Okul İklimi Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları hem ölçeğin bütünü hem de alt boyutları için hesaplanmıştır. Ölçeğin tümü için hesaplanan Cronbach Alpha katsayısı .91 olarak bulunmuştur. Ayrıca McDonald’ın (omega) katsayısı ise .94 gibi yüksek bir değer göstermiştir.

Alt boyutlar bazında elde edilen Cronbach Alpha katsayıları genellikle kabul edilebilir düzeyin üzerindedir. Everitt ve Skrondal (2010) tarafından belirlenen güvenirlik kabul sınırlarına göre (0.70 üstü iyi düzey), elde edilen tüm ölçümlerin güvenirlik için yeterli olduğu sonucuna varılmıştır.

• Akademik Odak: .77
• Başarı Motivasyonu: .64 (Düşük düzey ancak kabul sınırında)
• İşbirlikli Karar Verme: .67 (Orta düzey)
• Ebeveyn Katılımı: .76
• Okul Müdürü İlgi ve Hassasiyeti: .91
• Okul Binası: .69 (Orta düzey)
• Okul-Toplum İlişkisi: .74
• Öğrenci-Öğretmen İlişkisi: .88

Faktör Analizi

Ebeveyn Okul İklimi Ölçeği, orijinal yapısına sadık kalınarak 8 faktörlü bir yapıya sahiptir ve toplam 41 maddeden oluşmaktadır. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), bu 8 faktörlü yapının Türk örnekleminde geçerli olduğunu desteklemiştir.

Faktör yapısı, ebeveynlerin okul iklimini değerlendirirken dikkate aldıkları farklı ve bağımsız boyutları temsil eder. Bu boyutlar, okulun yönetimsel yapısından öğrenme ortamının kalitesine kadar uzanmaktadır. Ölçek maddelerinin alt boyutlara dağılımı aşağıdaki gibidir:

• Akademik Odak (4 madde)
• Başarı Motivasyonu (5 madde)
• Okul Yönetimi İlgi ve Hassasiyeti (7 madde)
• İşbirlikli Karar Verme (4 madde)
• Ebeveyn Katılımı (4 madde)
• Okul Binası (5 madde)
• Okul Toplum İlişkisi (5 madde)
• Öğrenci-Öğretmen İlişkisi (7 madde)

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: 41 madde, 8 alt boyut. 5’li Likert tipi derecelendirme.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ebeveynler (Parents)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Öğrenci velileri)

Popülasyon Detayları: Okul iklimi algıları ölçülmek istenen öğrencilerin velileri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim envanteri. Cevaplar 5’li Likert ölçeği üzerinden toplanır (1=kesinlikle katılmıyorum – 5=tamamen katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Yapı Geçerliği, Güvenilirlik Katsayısı, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Ebeveyn Katılımı, Öğrenci-Öğretmen İlişkisi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sorumlu Yazar: Aslı Bugay

Test Yılı (Uyarlama): 2018

İletişim: [email protected]

Kaynaklar

Bugay, A., Avcı, D.,ve Özdemir, S. (2018). Ebeveyn Okul İklimi Ölçeği Türkçe Formu’nun psikometrik özelliklerinin incelenmesi ve ebeveyn okul iklimi algısının cinsiyete göre belirlenmesi. Elementary Education Online, 17 (1), 70-81.

Everitt ve Skrondal (2010). (Güvenirlik kriterleri için referans gösterilmiştir.)

Haynes, Emmons ve Comer (1994). (Ölçeğin orijinal geliştiricileri.)

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: ebeveyn-okul-iklimi-olcegi-toad.pdf

Ebeveyn Okul İklimi Ölçeği Maddeleri

Derecelendirme: 5’li likert (1=kesinlikle katılmıyorum – 2=katılmıyorum- 3=yarı yarı yarıya katılıyorum – 4=katılıyorum – 5=tamamen katılıyorum)

Ölçek 8 alt boyut ve 41 maddeden oluşmaktadır:

• Akademik Odak ( 4 m )
• Başarı Motivasyonu ( 5 m )
• Okul Yönetimi İlgi ve Hassasiyeti ( 7 m )
• İşbirlikli Karar Verme ( 4 m )
• Ebeveyn Katılımı ( 4 m )
• Okul Binası ( 5 m )
• Okul Toplum İlişkisi ( 5 m )
• Öğrenci-Öğretmen İlişkisi ( 7 m )