Aile İletişim Kalıpları Ölçeği

Öz

Aile İletişim Kalıpları Ölçeği (AİKÖ), aile içindeki iletişim ortamını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle bireylerin aileleriyle kurdukları iletişimin temel boyutlarını, yani Konuşma Yönelimi ve Uyma Yönelimi kalıplarını ölçmektedir. Sunulan bu form, Erdoğan ve Anık (2018) tarafından Türkiye bağlamına uyarlanmış ve geçerlik-güvenirlik çalışmaları tamamlanmıştır. Ölçek, aile içi etkileşimlerin anlaşılması ve bu kalıpların bireysel gelişim üzerindeki etkilerinin incelenmesi açısından önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Aile İletişimi, Aile Kalıpları, Konuşma Yönelimi, Uyma Yönelimi, Psikometrik, Ölçek Uyarlama, Erdoğan ve Anık, Aile İçi İletişim.

Yazarlar

Ömer Erdoğan, Cengiz Anık (Uyarlama Çalışması).

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin algıladığı aile iletişimi ortamını, iki ana boyutta sistematik olarak değerlendirmektir. Bu boyutlar, aile üyelerinin fikirlerini ne kadar açıkça ifade edebildiğini (Konuşma Yönelimi) ve aile içinde hiyerarşi ve uyumun ne kadar vurgulandığını (Uyma Yönelimi) belirler. Bu ayrım, ailelerin genel iletişim kültürlerini sınıflandırmaya olanak tanır.

Türkçe uyarlama çalışması, Aile İletişim Kalıpları Ölçeği’nin (FCPS) kültürel olarak farklı bir bağlamda da geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermeyi hedeflemiştir. Bu sayede Türkiye’deki akademik araştırmalara sağlam bir uyarlanmış psikometrik araç kazandırılmıştır.

Yapı

Ölçek, Aile İçi İletişim Kalıpları teorisine dayanır. Bu teoriye göre, aile iletişim ortamları iki temel eksen üzerinde incelenir: Konuşma Yönelimi (açıklık ve etkileşim) ve Uyma Yönelimi (kurallara bağlılık ve hiyerarşi). Bu iki boyutun yüksek veya düşük olmasına göre dört temel aile iletişim tipi ortaya çıkar: Konsensüs, Pluralistik, Koruyucu ve Bırakınız Yapsınlar aile tipleri.

Konuşma Yönelimi, ailenin tüm üyelerini ilgi çekici konular hakkında açıkça konuşmaya ve fikirlerini özgürce ifade etmeye teşvik etme derecesini temsil eder. Uyma Yönelimi ise, aile içinde tekdüzeliğin, hiyerarşinin ve ebeveyn otoritesine mutlak itaatin ne kadar önemsendiğini gösterir. Ölçek, bu iki yapıyı ne kadar güçlü algıladığını ölçerek bireyin aile iletişim ortamını tanımlar.

Geçerlik

Erdoğan ve Anık (2018) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliği temel olarak Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Çalışma, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak iki faktörlü (Konuşma ve Uyma) yapıyı koruduğunu göstermiştir. Bu bulgu, ölçeğin Türkçe formunun teorik yapıyı Türk kültüründe de doğru bir şekilde temsil ettiğini kanıtlar.

Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerliği değerlendirmek amacıyla ilgili diğer psikolojik yapılarla korelasyonlar incelenmiş ve beklenen yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu destekleyici bulgular, AİKÖ’nün ölçmek istediği yapıyı kültürel bağlamda başarıyla ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanarak değerlendirilmiştir. Uyarlama çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa değerleri, hem Konuşma Yönelimi alt boyutu hem de Uyma Yönelimi alt boyutu için yüksek düzeyde iç tutarlılığa işaret etmiştir. Bu değerler, maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermekte ve Türkçe formun bilimsel araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Türkçe formun faktör yapısını incelemek amacıyla Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. KFA sonuçları, ölçeğin beklenen iki temel boyuta ayrıldığını doğrulamıştır: Konuşma Yönelimi ve Uyma Yönelimi. Bu iki boyut, aile iletişim kalıplarını açıklayan temel değişkenlerdir.

DFA sonuçları, model uyum indekslerinin (CFI, TLI, RMSEA) kabul edilebilir sınırlarda olduğunu göstererek, orijinal ölçeğin iki faktörlü yapısının Türk örnekleminde de geçerli olduğunu ve ölçeğin yapısal bütünlüğünün korunduğunu kanıtlamıştır. Bu güçlü faktör yapısı, ölçeğin teorik temellerini güçlendirmektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Likert-Type Rating)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler ve Ergenler (Adults and Adolescents)

Age Group: Genellikle 18 yaş ve üzeri (Typically 18 years and older)

Population Details: Üniversite öğrencileri veya genel nüfus örneklemi (University students or general population sample used in validation).

Test Methodology: Özbildirim Ölçeği (Self-Report Questionnaire)

Anahtar Kelimeler

İletişim Kalıpları, Konuşma Yönelimi, Uyma Yönelimi, Psikometri, Faktör Analizi, Geçerlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Ömer Erdoğan)

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2018 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Ömer Erdoğan ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlarda genellikle çalışmaya uygun atıf yapılması yeterlidir.

Kaynaklar

Erdoğan, Ö. ve Anık, C. (2018). Aile İletişim Kalıpları Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 29, 21-46.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: aile-iletisim-kaliplari-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Aile İletişim Kalıpları Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Kaynak içerikte ölçek maddeleri yer almamaktadır. Ölçek, Konuşma Yönelimi ve Uyma Yönelimi alt boyutlarına ait maddelerden oluşur ve katılımcıların aile içindeki iletişim deneyimlerini derecelendirmesini ister.