Sınıf İklimi Ölçeği Kısa Formu

Özet

Bu akademik giriş, Gezer ve Şahin (2017) tarafından gerçekleştirilen Sınıf İklimi Ölçeği Kısa Formu‘nun (SİÖKF) Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasına odaklanmaktadır. Ölçek, öğrencilerin algıladıkları sınıf ortamının psikososyal boyutlarını değerlendirmek amacıyla uyarlanmıştır. Eğitim Psikolojisi alanında önemli bir yere sahip olan sınıf iklimi kavramını ölçmek üzere tasarlanan bu kısa form, uzun versiyonların getirdiği uygulama süresi kısıtlamalarını minimize etmeyi amaçlamaktadır.

SİÖKF’nin Türkçe uyarlaması, ölçeğin Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu sağlamak için kapsamlı psikometrik analizlerden geçirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin yapısal tutarlılığını ve güvenilirliğini kanıtlayarak, Türkiye’deki eğitim araştırmacıları ve uygulayıcıları için geçerli bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Sınıf İklimi, Eğitim Psikolojisi, Psikososyal Ortam, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Öğrenci Algısı.

Yazarlar

Melehat Gezer, İbrahim Fevzi Şahin.

Amaç

Sınıf İklimi Ölçeği Kısa Formu’nun temel amacı, eğitim ortamlarındaki öğrencilerin sınıf ortamına dair algılarını sistematik olarak ölçmektir. Bu araç, sınıf içindeki öğretmen-öğrenci etkileşimleri, akran ilişkileri, kurallar ve düzenin algılanan düzeyleri gibi kritik psikososyal boyutları kısa ve öz bir şekilde değerlendirmeyi amaçlar.

Ölçeğin Türkçe uyarlamasının spesifik amacı, uluslararası alanda kabul görmüş bir sınıf iklimi ölçme aracının, Türk eğitim sisteminin kültürel ve dilsel özelliklerine uygun, psikometrik açıdan sağlam bir versiyonunu sağlamaktır. Böylece, eğitim kalitesinin artırılmasına yönelik araştırmalar için güvenilir bir veri toplama aracı sunulmuştur.

Yapı

Ölçülen temel psikolojik yapı, öğrencilerin deneyimlediği ve yorumladığı “sınıf iklimi“dir. Sınıf iklimi, öğrencinin akademik başarısını, motivasyonunu ve genel refahını doğrudan etkileyen, sınıf içindeki ilişkilerin, normların, beklentilerin ve duygusal tonun bütününü ifade eder. Bu kısa form, genellikle sınıf ortamının üç temel boyutunu (ilişki, kişisel gelişim ve sistem bakım/değişim) temsil eden alt faktörleri içerecek şekilde yapılandırılmıştır.

SİÖKF, öğrencilerin sınıf ortamını ne kadar destekleyici, düzenli, rekabetçi veya baskılayıcı olarak algıladığını değerlendirir. Bu algılar, öğrenme sürecinin kalitesi hakkında değerli bilgiler sunar.

Geçerlik

Gezer ve Şahin (2017) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliği, Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak titizlikle test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısının Türk örnekleminde de kabul edilebilir düzeyde korunduğunu göstermiştir.

Yapı geçerliğini desteklemek amacıyla genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanır; bu süreçte, elde edilen uyum indeksleri (örneğin, RMSEA, CFI, TLI) raporlanarak ölçeğin maddelerinin kuramsal alt boyutlara uygun bir şekilde yüklendiği kanıtlanmıştır. Bu, SİÖKF’nin Türk popülasyonunda sınıf iklimi yapısını doğru bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı ve kararlılığı, güvenirlik çalışmalarının ana odağını oluşturmuştur. Türkçe uyarlama çalışmasında, Sınıf İklimi Ölçeği Kısa Formu‘nun genel puanı ve alt faktörlerinin Cronbach Alfa katsayıları hesaplanmıştır. Rapor edilen yüksek alfa değerleri, ölçek maddelerinin tutarlı bir biçimde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Genellikle elde edilen Cronbach Alfa değerlerinin .70 ve üzerinde olduğu belirtilmiştir, bu da ölçeğin iç tutarlılığının akademik standartları karşıladığını ve dolayısıyla güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu teyit etmektedir. Ek olarak, test-tekrar test güvenirliği gibi diğer güvenirlik yöntemleri de ölçeğin zaman içindeki kararlılığını incelemek için kullanılabilir.

Faktör Analizi

Gezer ve Şahin (2017) çalışmasında, Sınıf İklimi Ölçeği Kısa Formu’nun Türkçe formunun boyut yapısını incelemek amacıyla Faktör Analizi teknikleri uygulanmıştır. Bu analizler, orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk kültürü bağlamında sürdürülüp sürdürülmediğini değerlendirmiştir.

Çalışmada kullanılan Keşfedici Faktör Analizi (KFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçeğin kaç temel faktörden (boyuttan) oluştuğunu ve her bir maddenin hangi faktöre güçlü bir şekilde yüklendiğini belirlemiştir. Faktör yapısının netleştirilmesi, ölçekten elde edilen puanların yorumlanması için kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Cross-Cultural Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Genellikle 5’li veya 6’lı bir derecelendirme ölçeği kullanılır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenci

Age Group: Genellikle İlkokul 4. Sınıf düzeyinden (yaklaşık 10 yaş) başlayarak lise öğrencilerine kadar.

Population Details: Türkiye’deki resmi okulların farklı kademelerinde öğrenim gören öğrenciler.

Test Methodology: Bireysel veya grup uygulamasıyla kullanılan öz bildirim envanteri (Self-report inventory).

Anahtar Kelimeler

Sınıf Ortamı, Öğrenci Algısı, Psikometrik Özellikler, Kısa Form Ölçek, Eğitim Araştırmaları.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Melehat Gezer (Sorumlu Yazar) – Güncel kurumsal iletişim bilgileri için ilgili referans makaleye başvurulmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin akademik ve ticari olmayan araştırmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazar Melehat Gezer’den izin alınması önerilir. Orijinal ölçeğin telif hakları da göz önünde bulundurulmalıdır.

Ücret: Akademik amaçlı kullanımlar için genellikle bir ücret talep edilmez, ancak büyük ölçekli kurumsal uygulamalar için yazarlarla iletişime geçilmesi gerekebilir.

Test Yılı: Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

Kaynaklar

• Gezer, M., & Şahin, İ. F. (2017). Sınıf İklimi Ölçeği Kısa Formunun Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17 (2), 693-715.

Bu ölçeğe ait orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: sinif-iklimi-olcegi-kisa-formu-toad.pdf

Sınıf İklimi Ölçeği Kısa Formu Maddeleri

Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak referans olarak belirtilen Gezer ve Şahin (2017) makalesinin ekler bölümünde veya doğrudan metin içinde yer almaktadır. Bu kısa form, sınıf ikliminin farklı alt boyutlarını ölçen seçilmiş maddelerden oluşur ve tipik olarak öğrencilerin sınıf ortamına ilişkin algılarını değerlendirmek için kullanılır.