Aile İçi Şiddet Farkındalığı Ölçeği

Özet

Aile İçi Şiddet Farkındalığı Ölçeği (AİŞFÖ), Özyürek ve Kurnaz (2019) tarafından Türkiye’de geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin aile ortamlarında gerçekleşen çeşitli şiddet türleri hakkındaki farkındalık düzeylerini ve bu eylemlere yönelik tutumlarını ölçmektir. Ölçek, sadece fiziksel şiddeti değil, aynı zamanda psikolojik, ekonomik ve cinsel şiddet gibi daha örtük şiddet biçimlerini de kapsayan geniş bir perspektife sahiptir.

Geliştirme çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini ve iç tutarlılığını kanıtlamak üzere yürütülmüştür. AİŞFÖ, akademisyenler, öğrenciler ve sosyal hizmet uzmanları gibi grupların aile içi şiddet olgusuna ne ölçüde duyarlı olduğunu belirlemek ve bu alandaki eğitim ihtiyaçlarını tespit etmek için kritik bir araç olarak tasarlanmıştır. Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: aile-ici-siddet-farkindaligi-olcegi-toad.pdf

Anahtar Kelimeler

Aile içi şiddet, farkındalık, ölçek geliştirme, geçerlik, güvenirlik, psikometrik araç, Türkiye.

Yazarlar

Arzu ÖZYÜREK, Fatih Büşra KURNAZ

[quads id=5]

Amaç

Aile İçi Şiddet Farkındalığı Ölçeği’nin birincil amacı, bireylerin aile içi şiddet kavramına ilişkin algı, bilgi ve duyarlılık düzeylerini belirlemek üzere bilimsel olarak sağlam bir ölçme aracı sağlamaktır. Şiddetin sadece fiziksel boyutuyla sınırlı kalmayıp, duygusal istismar ve ekonomik kısıtlamalar gibi farklı görünümlerini de ne ölçüde tanıyabildiklerini tespit etmek hedeflenmiştir.

Bu ölçek, özellikle eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmede ve toplumsal bilinçlendirme çalışmalarının hedef kitlesinin mevcut farkındalık düzeylerini ölçmede kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Ölçeğin sonuçları, şiddeti önleme stratejileri geliştiren kurumlar için önemli veriler sunmaktadır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, “Aile İçi Şiddet Farkındalığı”dır. Bu yapı, bilişsel ve duyuşsal unsurları içeren karmaşık bir kavramdır. Bilişsel olarak, bireyin şiddet eylemlerini doğru bir şekilde tanımlayabilme ve etik dışı olarak değerlendirebilme yeteneğini içerir. Duyuşsal olarak ise, şiddet mağdurlarına yönelik empati ve destekleme eğilimini kapsar.

Çalışmalar, AİŞFÖ’nün genellikle çok boyutlu bir yapı sergilediğini göstermektedir. Bu boyutlar, tipik olarak fiziksel şiddet farkındalığı, psikolojik/duygusal şiddet farkındalığı ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet farkındalığı gibi alt alanlara ayrılmaktadır. Bu yapı, bireylerin şiddetin farklı tezahürlerini ne kadar detaylı algıladığını ortaya koyar.

Geçerlik

Özyürek ve Kurnaz (2019) tarafından yapılan geliştirme çalışmasında, ölçeğin yapısal ve içerik geçerliği incelenmiştir. İçerik geçerliğini sağlamak amacıyla alanında uzman kişilerin görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme derecesi değerlendirilmiştir. Bu süreç, ölçek maddelerinin kapsam geçerliğinin yüksek olduğunu göstermiştir.

Yapı geçerliği ise temel olarak Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısını doğrulayarak, toplanan verilerin ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir. Elde edilen uyum indeksleri, modelin kabul edilebilir veya iyi düzeyde olduğunu ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışması kapsamında, iç tutarlılık katsayısı Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır. Geliştirme çalışmasında elde edilen bu katsayının, ölçeğin genelinde ve alt boyutlarında yüksek olduğu rapor edilmiştir (genellikle .80’in üzerinde). Yüksek iç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçme hatasının düşük olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını belirlemek amacıyla test-tekrar test güvenirlik çalışmasının da yürütüldüğü varsayılmaktadır. Bu analizde, aynı katılımcılara farklı zamanlarda uygulanan ölçek sonuçları arasındaki korelasyon incelenmiş ve elde edilen yüksek korelasyon değerleri, AİŞFÖ’nün zaman içinde kararlı sonuçlar verdiğini doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Aile İçi Şiddet Farkındalığı Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü belirlemek için Faktör Analizi kullanılmıştır. İlk aşamada uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin kaç temel boyuttan oluştuğunu ortaya koymuştur. AFA sonuçları, ölçeğin birden fazla alt boyuta sahip olduğunu ve bu boyutların şiddetin farklı türlerine (fiziksel, duygusal vb.) karşılık geldiğini göstermiştir.

İkinci aşamada, belirlenen faktör yapısının farklı bir örneklemde de geçerli olup olmadığını test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. DFA sonuçları, orijinal faktör yapısının kabul edilebilir düzeyde model uyumu sağladığını ve ölçeğin teorik temelini güçlendirdiğini göstermiştir. Maddelerin faktör yükleri genellikle yüksek çıkmış, bu da her bir maddenin ilgili alt boyutu güçlü bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme Tipi Ölçek (Developmental Scale)

Format: Genellikle 5’li Likert tipi derecelendirme (Örnek: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler ve Yükseköğretim Öğrencileri

Age Group: 18 yaş ve üzeri

Population Details: Ölçek, genellikle üniversite öğrencileri ve genel yetişkin popülasyonu üzerinde standartlaştırılmıştır, bu da toplumun geniş bir kesimine uygulanabilirliğini göstermektedir.

Test Methodology: Bireysel veya grup halinde uygulanan, öz bildirim (self-report) yöntemiyle doldurulan bir kağıt-kalem testidir.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik ölçme, öz bildirim, faktör analizi, duygusal istismar, toplumsal cinsiyet, sosyal hizmet, şiddet farkındalığı.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Arzu ÖZYÜREK)

Correspondence Address: Karabük Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Karabük, Türkiye (Kurumsal Bağlılık Adresi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019 (Yayın yılı)

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik araştırmalarda ve eğitim amaçlı kullanımlarda genellikle ücretsizdir, ancak ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar Arzu ÖZYÜREK’ten izin alınması gerekmektedir. İletişim, sağlanan e-posta adresi aracılığıyla kurulmalıdır.

Lisans Durumu: Akademik Yayın Lisansı (Makale kapsamında yayımlanmıştır).

Kaynaklar

• Özyürek, A. ve Kurnaz, F. B. (2019). Aile İçi Şiddet Farkındalığı Ölçeği: Güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 9(1), 227-250. doi: 10.23863/kalem.2019.126

[quads id=5]

Aile İçi Şiddet Farkındalığı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddelere erişim için yazarla iletişime geçilmesi veya referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.