Klinik Yönetişim İklimi Ölçeği (KYİÖ)

Özet

Klinik Yönetişim İklimi Ölçeği (KYİÖ), sağlık hizmetlerinde klinik yönetişim uygulamalarının algılanan iklimini değerlendirmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir ölçme aracıdır. Orijinal yapısını koruyarak 60 maddeden ve altı faktörden oluşmaktadır. Bu ölçeğin uyarlama çalışması, geçerlilik ve güvenilirlik analizlerinin yüksek düzeyde tatmin edici sonuçlar verdiğini göstermiştir. Ölçek, özellikle hastane ve klinik ortamlarında yönetim ve kalite süreçlerinin çalışanlar üzerindeki etkisini nicel olarak belirlemeyi hedefler.

KYİÖ’nün uyarlaması Paslı-Gürdoğan ve Ecevit-Alpar tarafından 2014 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanır ve iç tutarlılık (Cronbach alfa = 0.89) ile test-tekrar test güvenilirliği (0.94) açısından yüksek düzeyde kararlılık sergilemiştir.

Anahtar Kelimeler

Klinik Yönetişim, Sağlık Yönetimi, Kurumsal İklim, Geçerlilik, Güvenilirlik, Ölçek Uyarlama, Sağlık Hizmetleri.

Yazarlar

Eylem Paslı-Gürdoğan, Şenay Ecevit-Alpar.

Amaç

Klinik Yönetişim İklimi Ölçeği’nin temel amacı, sağlık kurumları içindeki çalışanların klinik yönetişim süreçlerine dair algılarını ve bu süreçlerin kurumsal iklim üzerindeki etkilerini ölçmektir. Bu bağlamda, ölçek klinik kalite geliştirme, risk yönetimi ve profesyonel hesap verebilirlik gibi alanlardaki örgütsel kültürü değerlendirmek için kritik bir araç sunar.

Uyarlama çalışması, orijinal olarak İngilizce veya başka bir dilde geliştirilmiş olan bu aracın, Türkiye’deki sağlık profesyonelleri popülasyonunda kültürel ve dilsel açıdan geçerli ve güvenilir bir şekilde kullanılabilmesini sağlamayı amaçlamıştır. Bu sayede, Türkiye’deki hastanelerde klinik yönetişim performansı standartize edilmiş bir yöntemle değerlendirilebilecektir. Ölçek, sağlık kuruluşlarında kalite iyileştirme ihtiyacı olan alanları belirlemek için yöneticilere önemli veriler sunar.

Yapı/Kavram

KYİÖ, ölçmeye çalıştığı temel yapı, çalışanların deneyimlediği klinik yönetişim iklimidir. Klinik yönetişim, hastaların bakım kalitesini sürekli olarak artırmayı hedefleyen ve sağlık profesyonellerinin sorumluluklarını netleştiren sistematik bir çerçevedir. Bu yapı, kurumsal hedeflere ulaşmada çalışanların katılımını, liderlik algısını ve hesap verebilirlik kültürünü içermektedir.

Ölçek, bu karmaşık kavramı altı farklı boyutta ele almaktadır. Toplam 60 maddeden oluşan bu altı faktörlü yapı, klinik yönetişimin temel bileşenlerini temsil eder. Bu çok boyutlu yapı, kurumsal iklimin derinlemesine analiz edilmesine olanak tanır ve alt faktörler üzerinden kurumsal zayıflıkların veya güçlü yönlerin tespit edilmesini sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama sürecinde, aracın ölçmek istediği yapıyı doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla kapsamlı geçerlilik incelemeleri yapılmıştır. Kullanılan temel yöntemler, dil geçerliliği ve kapsam geçerliliğidir. Dil geçerliliği, maddelerin kültürel anlamda uygunluğunu sağlamak için uzman görüşleri ve çeviri süreçlerini içermiştir.

Yapı geçerliliği incelemelerinde ise, araştırmacılar ölçeğin orijinal faktör yüklerine bağlı kalmayı tercih etmişlerdir. Bu yaklaşım, orijinal ölçeğin altı faktörlü yapısının Türk kültürü ve sağlık sistemi bağlamında da geçerli olduğunu varsaymıştır. Bu nedenle, uyarlama çalışmasında açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizi yapılmamış, maddelerin orijinal yapısal modeli esas alınmıştır.

Güvenirlik

KYİÖ’nün Türkçe formunun güvenilirliği, iç tutarlılık ve zamana karşı kararlılık olmak üzere iki ana yöntemle değerlendirilmiştir. İç tutarlılık analizi sonucunda, Cronbach alfa katsayısı (α) 0.89 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik açıdan ölçeğin maddelerinin yüksek düzeyde tutarlı olduğunu ve güvenilirliğin kabul edilebilir sınırların çok üzerinde olduğunu göstermektedir.

Ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçmek amacıyla uygulanan test-tekrar test güvenilirliği katsayısı ise 0.94 gibi oldukça yüksek bir değer olarak rapor edilmiştir. Bu sonuç, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında dahi tutarlı sonuçlar ürettiğini ve Klinik Yönetişim İklimi’nin ölçümünde kararlı bir araç olduğunu kanıtlamaktadır. Her iki güvenilirlik değeri de ölçeğin sağlam bir ölçüm aracı olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Klinik Yönetişim İklimi Ölçeği (KYİÖ), toplamda 60 maddeden oluşan ve altı faktörlü bir yapıya sahip olan çok boyutlu bir ölçektir. Ölçeğin altı faktörlü yapısı orijinal çalışmada belirlenmiş olup, Paslı-Gürdoğan ve Ecevit-Alpar (2014) tarafından gerçekleştirilen Türkçe uyarlama çalışmasında bu yapı korunmuştur.

Uyarlama çalışmasını gerçekleştiren araştırmacılar, ölçeğin orijinal yapısını bozmamak adına açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizi uygulamamışlardır. Bunun yerine, geçerlilik incelemesi sırasında orijinal ölçeğin faktör yükleri referans alınmıştır. Dolayısıyla, KYİÖ’nün Türkçe formu, orijinal çalışmada tanımlanan altı klinik yönetişim boyutunu ölçmeye devam etmektedir ve yapısal bütünlüğünü korumaktadır.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Sağlık Profesyonelleri (Hastanelerde Çalışanlar)

Age Group: Yetişkinler

Population Details: Klinik ortamda görev yapan ve klinik yönetişim süreçlerine maruz kalan personel.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği. Derecelendirme, 1=kesinlikle katılıyorum ile 5=kesinlikle katılmıyorum arasında değişmektedir.

Anahtar Kelimeler

Klinik Yönetişim, KYİÖ, Örgütsel İklim, Sağlık Kalitesi, Cronbach Alfa, Test-Tekrar Test, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Eylem Paslı Gürdoğan

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2014 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için kaynak belirtilmesi önemlidir. Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler ve detaylı bilgi için sorumlu yazar Eylem Paslı Gürdoğan ile iletişim kurulması önerilmektedir.

Uyarlama çalışmasının orijinal makalesi, Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi‘nde yayımlanmıştır.

Kaynaklar

Paslı-Gürdoğan, E., & Ecevit- Alpar, Ş. (2014). Klinik Yönetişim İklimi Ölçeğinin (KYİÖ) Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(3), 229-235.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: klinik-yonetisim-iklimi-olceginin-kyio-toad.pdf

Makalenin çevrimiçi bağlantısı: toad.halileksi.net

Klinik Yönetişim İklimi Ölçeği (KYİÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Klinik Yönetişim İklimi Ölçeği (KYİÖ) toplam 60 maddeden oluşmaktadır ve altı faktörlü bir yapıya sahiptir. Ölçeğin tam maddeleri bu kaynakta paylaşılmamıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak için lütfen yukarıdaki Kaynaklar bölümünde belirtilen orijinal makaleye başvurunuz.