Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği

Özet

Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (YPSÖ), bireylerin zorluklar karşısında uyum sağlama ve toparlanma kapasitelerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama çalışmasıdır. Gökmen Arslan tarafından 2015 yılında gerçekleştirilen bu çalışma, özellikle düşük sosyoekonomik düzeydeki bir örneklemde ölçeğin psikometrik özelliklerini, yani geçerlik ve güvenirlik düzeylerini titizlikle incelemeyi amaçlamıştır. Çalışma, ölçeğin Türkçe kültürüne uygunluğunu ve yetişkin popülasyonunda güvenilir ve geçerli bir araç olarak kullanılabileceğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Psikolojik Sağlamlık, Uyarlama, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik, YPSÖ.

Yazarlar

Gökmen Arslan

Amaç

Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği’nin temel amacı, yetişkin bireylerin stresli durumlar, travmalar veya önemli yaşam zorlukları karşısında gösterdikleri adaptif kapasiteyi ve esnekliği bilimsel yöntemlerle ölçmek ve değerlendirmektir. Bu ölçek, orijinal dilinden Türkçeye uyarlanarak, Türk kültürüne özgü psikometrik özelliklerinin belirlenmesini ve böylece alanda kullanılabilecek geçerli bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Ölçeğin uyarlama çalışması, özellikle düşük sosyoekonomik düzeydeki bireylerde psikolojik sağlamlığın ölçülebilirliğini test ederek, sosyoekonomik koşulların zorlayıcı olduğu gruplarda dahi ölçeğin güvenilir sonuçlar verdiğini kanıtlamayı amaçlamıştır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, Psikolojik Sağlamlık (Resilience) kavramıdır. Psikolojik sağlamlık, bireyin olumsuz koşullar, travmatik olaylar veya kronik stres karşısında psikolojik ve fiziksel sağlığını koruyabilme, hızlıca toparlanabilme ve hatta bu deneyimlerden güçlenerek çıkabilme yeteneğini ifade eder.

Bu yapı, genellikle bireyin içsel kaynaklarını (öz-yeterlik, iyimserlik, duygu düzenleme) ve dışsal destek sistemlerini (sosyal destek) kapsayarak, zorluklarla başa çıkma stratejilerinin bütünleşik bir göstergesini sunar. YPSÖ, yetişkin popülasyonunda bu kritik adaptasyon mekanizmalarını değerlendirmeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, istatistiksel analizlerle detaylı bir şekilde incelenmiştir. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) öncesinde, veri setinin faktör analizi için uygunluğu Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) katsayısı ve Barlett testi ile değerlendirilmiştir.

Analiz sonuçları, örneklem büyüklüğünün ve korelasyon matrisinin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermiştir. KMO değeri .91 olarak bulunmuş, bu da verilerin faktörleştirilebilirliğini yüksek düzeyde işaret etmektedir. Barlett testi sonucu (χ² = 2718.17; sd = 231; p =.00) ise anlamlı bulunmuş, korelasyon matrisinin birim matristen farklı olduğunu kanıtlamıştır. Ayrıca, uyum indeksleri (GFI, NFI, CFI, RFI ve IFI) incelendiğinde, ölçeğin yapısal modelinin iyi düzeyde uyum sağladığı tespit edilmiştir: GFI= .90, NFI= .96, CFI= .98, IFI= .98, RFI= .96.

Güvenirlik

Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin hem iç tutarlılığının hem de zamana bağlı istikrarının yüksek olduğunu göstermiştir. İç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) .94 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve yüksek derecede homojenliğe sahip olduğunu belirtir.

Ölçeğin zamana karşı istikrarını belirlemek amacıyla yapılan test-tekrar test güvenirlik katsayısı ise .85 olarak bulunmuştur. Bu yüksek korelasyon değeri, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında dahi tutarlı sonuçlar ürettiğini ve ölçtüğü yapının zaman içinde stabil olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Yapısal geçerliği belirlemek amacıyla kullanılan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin temel yapısını ortaya çıkarmıştır. Faktör analizine başlamadan önce veri setinin uygunluğu için gerekli ön koşullar detaylıca kontrol edilmiştir.

Ön analizler sonucunda elde edilen Kaiser Meyer Olkin (KMO) değeri (.91), veri setinin faktör analizi için son derece uygun olduğunu doğrulamıştır. KMO değerinin 0.90’ın üzerinde olması, örneklemin faktörleştirmeye mükemmel uygunluğunu gösterir. Barlett küresellik testi de istatistiksel olarak anlamlı bulunarak (p < .001), değişkenler arasındaki korelasyonun faktör yapısı oluşturmaya yeterli olduğunu kanıtlamıştır. Bu güçlü istatistiksel bulgular, ölçeğin yapısal bütünlüğünü desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: 5’li Likert Ölçeği

Derecelendirme: 1= Hiç tanımlamıyor – 5 = Beni tamamen tanımlıyor

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler

Yaş Grubu: Yetişkin Yaş Grubu

Popülasyon Detayları: Düşük sosyoekonomik düzeydeki örneklem

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği

The original PDF of the scale documentation can be downloaded here: yetiskin-psikolojik-saglamlik-olcegi-toad.pdf

Anahtar Kelimeler

YPSÖ, Yetişkin, Likert Ölçeği, İç Tutarlılık, Test-Tekrar Test, Faktör Analizi, Uyarlama.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gökmen Arslan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izin şartları için sorumlu yazar Gökmen Arslan ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ücretlendirme veya ticari kullanım koşulları yazarın inisiyatifindedir.

Kaynaklar

• Arslan, G. (2015). Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği’nin (YPSÖ) Psikometrik Özellikleri: Düşük sosyoekonomik örneklemde geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ege Eğitim Dergisi, 16 (2), 344-357.

• Makalenin orijinal bağlantısı: dergipark.ulakbim.gov.tr

Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır.