Kısa Kendini Toparlama/Psikolojik Sağlamlık Ölçeği

Özet

Kısa Kendini Toparlama/Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, bireylerin zorlu yaşam olayları, travmalar veya stres karşısında ne kadar hızlı ve etkili bir şekilde toparlanabildiğini ölçmek amacıyla kullanılan, altı maddeden oluşan kısa bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2016 yılında Haktanır, Lenz, Can ve Watson tarafından orijinal İngilizce formundan Türkçeye uyarlama çalışması yapılmış olup, özellikle pozitif psikoloji alanındaki araştırmalarda kullanılmak üzere standardize edilmiştir. Kısa yapısı sayesinde uygulama kolaylığı ve zaman tasarrufu sağlaması, bu ölçeği hem klinik hem de araştırma ortamları için pratik bir değerlendirme aracı haline getirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Sağlamlık, Pozitif Psikoloji, Kendini Toparlama, Kısa Ölçek, Uyarlama, Stresle Başa Çıkma, BRS (Brief Resilience Scale), Psikometri.

Yazarlar

Haktanir, A., Lenz, A.S., Can, N., Watson, J. C.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin olumsuzluklara karşı gösterdikleri psikolojik sağlamlık (resilience) düzeyini hızlı ve geçerli bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, sağlamlığın doğuştan gelen sabit bir özellikten ziyade, geliştirilebilir ve ölçülebilir dinamik bir süreç olduğu varsayımına dayanır.

Türkçe uyarlama çalışması, bu önemli yapıyı Türk kültürü ve dili bağlamında inceleyebilmek için güvenilir ve kültürel olarak geçerli bir araç sunmayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki psikoloji, rehberlik ve danışmanlık alanlarında yapılan araştırmaların kalitesinin artırılması amaçlanmıştır.

Yapı

Ölçek, psikoloji biliminde bireyin zorluklar karşısında esnek kalma ve geri sıçrama kapasitesini tanımlayan Psikolojik Sağlamlık (Resilience) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle tek boyutlu (unidimensional) olarak ele alınır ve bireyin stresli veya travmatik bir olaydan sonra bile işlevselliğini hızla geri kazanma yeteneğini temsil eder.

Kısa Kendini Toparlama Ölçeği, sağlamlığın bilişsel ve davranışsal yönlerine odaklanarak, kişinin kendini çabuk toparlama becerisini yansıtan ifadelerden oluşur. Ölçeğin maddeleri, bireyin yaşadığı zorluklar karşısında ne kadar az dağıldığını ve ne kadar hızlı normale döndüğünü saptamaya yöneliktir.

Geçerlik

Haktanır ve arkadaşları (2016) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliği analiz edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçları, 6 maddelik bu kısa formun, orijinal ölçeğin teorik yapısıyla uyumlu olarak tek faktörlü bir yapıyı desteklediğini göstermiştir.

Ayrıca, ölçüt bağıntılı geçerlik kapsamında, ölçeğin puanlarının diğer pozitif psikoloji yapıları (örneğin, yaşam doyumu, umut ve mutluluk) ile anlamlı ve beklenen yönde ilişkiler gösterdiği rapor edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin amaçladığı psikolojik sağlamlık yapısını yeterli düzeyde ölçtüğünü doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Türkçe adaptasyonunun güvenilirlik çalışmaları, özellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplamalarıyla gerçekleştirilmiştir. 6 maddelik kısa formun, yüksek ve kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılık değerlerine sahip olduğu belirtilmiştir. Bu durum, ölçekteki maddelerin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla elde edilen puanların güvenilir olduğunu göstermektedir.

Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin kısa formda bile güçlü bir psikometrik performansa sahip olduğunu ve araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Analizler, Kısa Kendini Toparlama/Psikolojik Sağlamlık Ölçeği’nin güçlü bir şekilde tek boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu tek faktör, bireyin kendini toparlama kapasitesini temsil etmektedir.

Elde edilen uyum iyiliği indeksleri (CFI, TLI, RMSEA vb.), modelin toplanan veriyle yüksek düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin orijinal teorik yapısını Türk örnekleminde başarıyla koruduğunu teyit etmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Biçim: 6 maddeden oluşan kısa form.

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Genel yetişkin popülasyonu ve üniversite öğrencileri.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri.

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türk kültürü bağlamında standardize edilmiş olup, özellikle üniversite öğrencileri üzerinde yapılan çalışmalarla psikometrik özellikleri belirlenmiştir.

Test Metodolojisi: Bireylerin kendi öz bildirimlerine dayanan, Likert tipi derecelendirme kullanılan psikometrik bir araçtır. Derecelendirme formatı (örneğin, 1-5 veya 1-7 arası) orijinal makaleden teyit edilmelidir, ancak tipik olarak Likert formatı kullanılır.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Kendini Toparlama Kapasitesi, Kısa Form, Psikolojik Sağlık, Stres Yönetimi, Klinik Uygulama.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Abdulkadir Haktanır (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Kısa Kendini Toparlama/Psikolojik Sağlamlık Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışması 2016 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin araştırma veya klinik amaçlı kullanımı için izinler ve olası ücretlendirmeler hakkında bilgi almak üzere sorumlu yazar Abdulkadir Haktanır ile doğrudan iletişime geçilmesi önerilmektedir. Akademik araştırmalarda kullanım genellikle ücretsizdir, ancak ticari veya klinik uygulamalar için özel izin gerekebilir.

Referanslar

Haktanir, A., Lenz, A.S., Can, N., Watson, J. C. (2016). Development and evaluation of Turkish language versions of three positive psychology assessments. International Journal of Advancement in Counselling, 38, 286–297. DOI: 10.1007/s10447-016-9272-9.

Makalenin bağlantısı: link.springer.com.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: kisa-kendini-toparlamapsikolojik-saglamlik-olcegi-toad.pdf

Kısa Kendini Toparlama/Psikolojik Sağlamlık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Kaynak içerikte ölçeğin maddeleri açıkça belirtilmemiştir. Ölçek 6 maddeden oluşmaktadır. Maddeler, bireyin zorluklardan ne kadar hızlı toparlandığına dair ifadeler içermektedir.

• Madde 1: Bilgi mevcut değildir.
• Madde 2: Bilgi mevcut değildir.
• Madde 3: Bilgi mevcut değildir.
• Madde 4: Bilgi mevcut değildir.
• Madde 5: Bilgi mevcut değildir.
• Madde 6: Bilgi mevcut değildir.