Yetişkin Yaşamında Erteleme Ölçeği

Özet

Yetişkin Yaşamında Erteleme Ölçeği (YEÖ), C. Gülebağlan tarafından 2003 yılında kaleme alınan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, yetişkinlerin görevlerini ve sorumluluklarını son ana erteleme eğilimlerini sistematik olarak ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle öğretmenler üzerinde odaklanarak, erteleme davranışının mesleki yeterlilik algıları, mesleki deneyim ve görev yapılan branş gibi profesyonel değişkenlerle ilişkisini karşılaştırmalı olarak incelemek için kullanılmıştır.

Ölçek, ertelemenin sadece akademik bağlamdaki etkilerini değil, aynı zamanda profesyonel ve günlük yaşamdaki tezahürlerini de kapsamayı amaçlamaktadır. YEÖ, bireylerin öz-düzenleme becerilerindeki aksaklıkları ve görev tamamlama süreçlerindeki gecikmeleri nicel bir değerlendirmeye tabi tutar.

Anahtar Kelimeler

Erteleme, yetişkin yaşamı, ölçek geliştirme, öğretmen, mesleki yeterlilik, yüksek lisans tezi, psikometrik araç, öz-düzenleme.

Yazarlar

C. Gülebağlan

Amaç

Yetişkin Yaşamında Erteleme Ölçeği’nin temel amacı, yetişkin bireylerin, özellikle de profesyonel görevleri olan çalışanların, işleri ve sorumlulukları kasıtlı olarak geciktirme eğilimlerinin şiddetini ve yaygınlığını belirlemektir. Ölçek, bireyin işlevselliğini ve verimliliğini olumsuz etkileyen bu davranışı standart bir şekilde ölçmeyi hedefler.

Ölçeğin geliştirildiği birincil araştırma bağlamında, amaç; öğretmenlerin erteleme düzeylerini saptayarak, bu düzeylerin sahip oldukları mesleki deneyim süresi, branş bilgisi ve kendi mesleki yeterliklerine dair algıları ile anlamlı farklılıklar gösterip göstermediğini istatistiksel olarak analiz etmektir. Bu sayede, ertelemenin profesyonel yaşamdaki rolü daha iyi anlaşılabilmektedir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, psikoloji literatüründe yaygın olarak çalışılan erteleme (procrastination) yapısını ölçmektedir. Erteleme, bireyin tamamlanması gereken bir görevi, genellikle olumsuz sonuçlar doğuracağını bilmesine rağmen, rasyonel olmayan bir şekilde gönüllü olarak geciktirmesi durumudur. Bu yapı, motivasyon eksikliği, dürtüsellik, düşük öz yeterlik veya görevden kaçınma gibi çeşitli psikolojik süreçlerle yakından ilişkilidir.

YEÖ, erteleme davranışını genel bir yetişkin yaşamı çerçevesinde ele alır, böylece sadece akademik ertelemeyi değil, aynı zamanda idari görevler, kişisel planlar ve profesyonel sorumluluklarla ilgili erteleme eğilimlerini de kapsayacak şekilde yapılandırılmıştır.

Geçerlik

Yetişkin Yaşamında Erteleme Ölçeği’nin orijinal yüksek lisans tezinde (Gülebağlan, 2003) geçerlik çalışmaları hakkında detaylı istatistiksel değerler açıkça sunulmamıştır. Ancak, bir ölçek geliştirme çalışması olarak geçerliğin sağlanması için gerekli adımların atıldığı varsayılmaktadır.

Bu adımlar tipik olarak İçerik Geçerliği (uzman görüşleri ile maddelerin amaca uygunluğunun belirlenmesi) ve Yapı Geçerliği (Faktör Analizi gibi yöntemlerle ölçeğin teorik yapısının doğrulanması) süreçlerini içerir. Yapı geçerliği çalışmaları, ölçeğin erteleme kavramının altında yatan teorik boyutları doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermelidir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik katsayılarına ilişkin spesifik veriler (örneğin, Cronbach Alfa değeri) tez özetinde veya kaynak bilgisinde belirtilmemiştir. Güvenirlik, ölçme aracının tutarlı sonuçlar verme yeteneğini ifade eder ve genellikle iç tutarlılık veya test-tekrar test yöntemleriyle incelenir.

Geliştirme sürecinde, ölçeğin iç tutarlılığını ölçmek için maddeler arasındaki korelasyonların incelendiği ve yeterli düzeyde bir güvenirlik katsayısına ulaşıldığı varsayılmaktadır. Bu, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmede tutarlı olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Yetişkin Yaşamında Erteleme Ölçeği, geliştirme aşamasında olduğu için, ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla Faktör Analizi tekniklerinin kullanılması zorunludur. Bu analiz, erteleme yapısının tek bir boyuttan mı oluştuğunu yoksa birden fazla alt boyuta mı ayrıldığını belirlemeye yardımcı olur.

Yapılan Faktör Analizi, ölçek maddelerinin erteleme eğiliminin farklı yönlerini (örneğin, kaçınma temelli erteleme, heyecan arama temelli erteleme) temsil eden alt faktörler altında gruplandığını ortaya koymuş olmalıdır. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin teorik temellerini güçlendirir ve sonuçların yorumlanmasına rehberlik eder.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal tezde derecelendirme bilgisi yer almamaktadır, ancak öz-bildirim ölçeklerinde yaygın olarak kullanılan Likert formatında olduğu varsayılmaktadır.)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler, özellikle profesyonel hayatta görev yapan öğretmenler.

Age Group: Çalışan yetişkin popülasyonu.

Population Details: Ölçek, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü bünyesinde hazırlanan bir yüksek lisans tezi araştırması kapsamında, Ankara’daki çeşitli okullarda görev yapan öğretmenlerden oluşan bir örneklem üzerinde standardize edilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcılardan, erteleme davranışlarına ilişkin ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Erteleme eğilimi, öz-düzenleme, mesleki performans, yüksek lisans tezi, psikoloji, öğretmen, psikometri, görev tamamlama.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Unknown)

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor (Unknown)

Correspondence Address: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2003

İzinler ve Ücret: Yetişkin Yaşamında Erteleme Ölçeği, bir akademik tez ürünüdür. Ticari olmayan akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için yazar C. Gülebağlan’dan veya tez danışmanından izin alınması gerekebilir. Tezin tam metnine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir.

Kaynaklar

Gülebağlan, C. (2003). Öğretmenlerin işleri son ana erteleme eğilimlerinin, mesleki yeterlilik algıları, mesleki deneyimleri ve branşları bakımından karşılaştırılmasına yönelik bir araştırma (Yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Tezin tam metnine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: yetiskin-yasaminda-erteleme-olcegi-yeo-toad.pdf

Yetişkin Yaşamında Erteleme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak metinde açıkça listelenmemiştir. Maddelere ulaşmak ve ölçeği uygulamak için Gülebağlan’ın (2003) yüksek lisans tezinin tam metnine başvurulması gerekmektedir. Maddeler, bireyin profesyonel ve kişisel yaşamdaki görevleri tamamlama sürelerini geciktirme alışkanlıklarını ve nedenlerini sorgulayan ifadelerden oluşmaktadır.