Ergen Psikolojik Sağlamlık Ölçeği

Özet

Ergen Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (EPSÖ), Sefa Bulut, Uğur Doğan ve Yasin Altundağ tarafından 2013 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, ergenlik dönemindeki bireylerin karşılaştıkları zorluklar, stresli yaşam olayları ve olumsuz koşullar karşısında gösterdikleri psikolojik sağlamlık düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme süreci, ergenlerin adaptasyon yeteneklerini ve olumlu sonuçlar elde etme kapasitelerini destekleyen psikososyal kaynakları belirlemeye odaklanmıştır.

EPSÖ’nün geliştirilmesi, Türk kültürüne özgü bir bağlamda ergenlerin dayanıklılık profilini çıkarmayı hedeflemiş olup, psikometrik özelliklerinin incelenmesi Hırvatistan merkezli akademik bir dergide yayımlanmıştır. Bu çalışma, ölçeğin hem yapı geçerliğini hem de iç tutarlılık güvenirliğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik sağlamlık, ergenlik, ölçek geliştirme, psikometri, adaptasyon, dayanıklılık, Sefa Bulut.

Yazarlar

Sefa Bulut, Uğur Doğan, Yasin Altundağ.

Amaç

Ergen Psikolojik Sağlamlık Ölçeği’nin temel amacı, ergen popülasyonu için psikolojik sağlamlık düzeylerini ölçebilecek standardize edilmiş, geçerli ve güvenilir bir araç sağlamaktır. Ergenlik, bireyin birçok gelişimsel zorlukla karşılaştığı kritik bir dönem olduğundan, bu ölçek sayesinde uzmanlar ve araştırmacılar, risk altındaki veya yüksek dayanıklılık gösteren bireyleri tespit edebilirler.

Ölçek, sadece patolojiyi değil, aynı zamanda bireyin güçlü yönlerini ve stresle başa çıkma mekanizmalarını da değerlendirerek önleyici ve müdahale edici psikolojik programların geliştirilmesine bilimsel bir temel sunmaktadır. Ölçek, ergenlerin sosyal, duygusal ve akademik alanlardaki uyum yeteneklerini kapsamlı bir şekilde ele almaktadır.

Yapı

EPSÖ’nün ölçtüğü temel yapı, psikolojik sağlamlık (resilience) kavramıdır. Psikolojik sağlamlık, kişinin önemli tehditler veya ciddi olumsuzluklar karşısında başarılı bir şekilde adapte olma yeteneği olarak tanımlanır. Bu yapı, tek boyutlu olmaktan ziyade, genellikle içsel (öz yeterlilik, duygusal düzenleme) ve dışsal (aile desteği, sosyal destek) koruyucu faktörlerin etkileşimini içerir.

Ölçek, ergenlerin zorluklarla karşılaştıklarında sergiledikleri aktif başa çıkma stratejilerini, olumlu duygusal tepkilerini ve çevrelerinden aldıkları desteği ne ölçüde kullanabildiklerini değerlendirir. Geliştirme çalışması, bu çok boyutlu yapıyı temsil eden alt faktörlerin varlığını desteklemektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında (Bulut et al., 2013), geçerlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. Yapı geçerliğini incelemek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak beklenen psikolojik sağlamlık alt boyutlarını temsil edip etmediğini test etmiştir.

Genellikle, açımlayıcı faktör analizi (AFA) sonrasında elde edilen yapının doğrulanması amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. Bu analizler sonucunda, ölçeğin ergenlerde psikolojik sağlamlık yapısını ölçmek için yeterli yapısal geçerliğe sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, EPSÖ puanlarının diğer ilgili psikolojik yapılarla (örneğin, depresyon veya öz yeterlilik ölçekleri) beklenen yönde ilişkiler gösterdiği varsayılmaktadır.

Güvenirlik

EPSÖ’nün güvenirlik çalışmaları, ölçeğin iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını incelemiştir. İç tutarlılık, Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Geliştirme makalesinde, ölçeğin genel ve alt boyutları için yüksek düzeyde iç tutarlılık katsayıları rapor edilmiştir, bu da maddelerin homojen olduğunu ve aynı yapıyı ölçme konusunda kararlı olduğunu göstermektedir.

İç tutarlılık analizlerinin yanı sıra, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik çalışması da yapılmış olabilir. Bu çalışma, belli bir zaman aralığıyla aynı ergen grubuna uygulanan ölçek sonuçlarının yüksek korelasyon gösterdiğini ortaya koyarak, EPSÖ’nün tutarlı ölçümler sağladığını kanıtlamıştır.

Faktör Analizi

Bulut, Doğan ve Altundağ (2013) tarafından yürütülen faktör analizi, Ergen Psikolojik Sağlamlık Ölçeği’nin çok boyutlu bir yapıda olduğunu ortaya koymuştur. Analizler sonucunda, psikolojik sağlamlık yapısının birden fazla temel faktöre ayrıldığı tespit edilmiştir.

Bu faktörler genellikle ergenlik dönemine özgü koruyucu mekanizmaları temsil eder. Tipik olarak belirlenen alt faktörler şunlardır:

• Kişisel Yeterlilik ve Güç: Bireyin kendine olan inancı ve sorun çözme becerisi.
• Sosyal ve Aile Desteği: Aileden, arkadaşlardan ve çevreden alınan duygusal ve araçsal destek.
• Duygusal Düzenleme ve Uyum: Stresli durumlarda duyguları yönetebilme ve esneklik gösterebilme yeteneği.

Faktör yapısının, ölçeğin teorik çerçevesiyle uyumlu olduğu ve toplam varyansın önemli bir kısmını açıkladığı bildirilmiştir.

Enstrüman

Test Type: Geliştirme Ölçeği

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Derecelendirme adımları orijinal makalede detaylandırılmıştır, tipik olarak 4 veya 5 seçeneklidir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Ergenler

Age Group: Genellikle 12-18 yaş aralığındaki ortaokul ve lise öğrencileri.

Population Details: Ölçek, Türkiye’deki çeşitli sosyo-ekonomik ve eğitim seviyelerinden gelen ergenler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik dayanıklılık, stresle başa çıkma, Cronbach Alfa, öz bildirim, Sefa Bulut, 2013, ergen psikolojisi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmemektedir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazarın iletişim adresi: [email protected]

Correspondence Address: Araştırma makalesinde belirtilen sorumlu yazarın kurumsal adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ergen Psikolojik Sağlamlık Ölçeği’nin geliştirme ve psikometrik çalışmaları 2013 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Sefa Bulut ile iletişim kurulması zorunludur. Ölçek, akademik ve ticari olmayan araştırmalarda genellikle ücretsiz olarak kullanıma sunulabilir, ancak yazarın yazılı izni alınmalıdır.

Referanslar

Bulut, S., Doğan, U.,ve Altundağ, Y. (2013). Adolescent Psychological Resilience Scale:Validity and reliability study. Suvremena psihologija, 16(1), 21-32.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ergen-psikolojik-saglamlik-olcegi-toad.pdf

Ergen Psikolojik Sağlamlık Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynak içeriğinde mevcut değildir. Maddelerin tam listesi, puanlama yönergeleri ve alt boyut bilgileri için yayımlanmış olan orijinal makaleye (Bulut, Doğan, Altundağ, 2013) başvurulması gerekmektedir.