Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği

Özet

Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (KPŞÖ), bireylerin zorluklar, travmalar veya önemli stres kaynakları karşısında başarılı bir şekilde uyum sağlama, toparlanma ve pozitif gelişim gösterme yeteneklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, 2015 yılında Tayfun Doğan tarafından orijinal yabancı dildeki kısa ölçeğin Türkçe’ye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması ile bilimsel literatüre kazandırılmıştır.

Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin yapısal ve psikometrik özelliklerinin Türk kültürü ve dili bağlamında geçerliliğini ve güvenirliğini incelemeyi hedeflemiştir. KPŞÖ, özellikle klinik uygulamalarda ve büyük ölçekli araştırmalarda zaman kısıtlaması olan durumlarda psikolojik sağlamlık düzeyini hızlı ve ekonomik bir şekilde değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik sağlamlık, uyarlama, psikometri, kısa ölçek, stresle başa çıkma, Tayfun Doğan.

Yazarlar

Tayfun Doğan

Amaç

KPŞÖ’nün temel amacı, bireylerin olumsuz yaşam olaylarına karşı gösterdikleri psikolojik sağlamlık düzeyini güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, sağlamlık düzeyini saptayarak risk altındaki bireylerin belirlenmesine ve psikolojik müdahalelerin etkinliğinin ölçülmesine olanak tanır.

Ölçeğin kısa formu, yanıt verme süresini minimize ederek katılımcı yorgunluğunu azaltmayı ve böylece veri kalitesini artırmayı amaçlamaktadır. Bu sayede, ölçek hem akademik araştırmalarda hem de uygulamalı psikoloji alanlarında yüksek verimlilikle kullanılabilmektedir.

Yapı

Ölçülen temel yapı, psikolojik sağlamlık (resilience) kavramıdır. Bu yapı, bireyin yaşamdaki zorluklara karşı direnç gösterme, esneklik sergileme ve bu zorluklardan güçlenerek çıkma yeteneğini içerir. KPŞÖ, sağlamlığın temel ve merkezi yönlerine odaklanarak genellikle tek boyutlu bir yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Psikolojik sağlamlık, sadece pasif bir direnç değil, aynı zamanda aktif bir uyum sağlama mekanizmasıdır. Ölçek maddeleri, bireyin zorluklarla karşılaştığında kendini ne kadar yeterli hissettiğini, geleceğe ne kadar umutla baktığını ve kişisel kaynaklarını ne ölçüde kullanabildiğini yansıtmaktadır.

Geçerlik

Doğan (2015) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliği analiz edilmiştir. Yapı geçerliğini belirlemek amacıyla açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal tek faktörlü yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu ve yeterli uyum indeksleri sergilediğini göstermiştir.

Ayrıca, ölçüt geçerliği kapsamında, KPŞÖ puanlarının literatürde sağlamlıkla pozitif yönde ilişkili olduğu bilinen diğer psikolojik yapılarla (örneğin, yaşam doyumu, umutsuzluk ve depresyon ölçekleri) anlamlı korelasyonlar gösterdiği tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı başarıyla ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test yöntemleriyle değerlendirilmiştir. İç tutarlılık analizleri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösteren yüksek katsayılar vermiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin içsel olarak homojen olduğunu işaret etmektedir.

Test-tekrar test güvenirliği çalışması ise, belirli bir zaman aralığı sonrasında ölçüm sonuçlarının kararlılığını ortaya koyarak, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar ürettiğini desteklemiştir. Bu sonuçlar, KPŞÖ’nün uygulamalarda güvenle kullanılabilecek kararlılıkta bir araç olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması, tek boyutlu bir yapıyı desteklemektedir. Yapılan faktör analizleri, tüm maddelerin tek bir temel faktör altında toplandığını ve bu faktörün psikolojik sağlamlık yapısını temsil ettiğini göstermiştir. Bu tek faktörlü yapı, ölçeğin kısa formunun sağlamlığın özünü yakalamadaki etkinliğini doğrulamaktadır.

Faktör yükleri genellikle yüksek bulunmuş, bu da her bir maddenin ölçülen yapıyı güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları, modelin veri ile mükemmel bir uyum sergilediğini teyit ederek, ölçeğin yapısal geçerliğine önemli katkılar sağlamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılmaktadır (Örneğin, 1=Kesinlikle katılmıyorum, 5=Kesinlikle katılıyorum).

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler, Genel Popülasyon

Age Group: 18 yaş ve üzeri

Population Details: Uyarlama çalışması farklı üniversite öğrencisi grupları ve genel toplum örneklemleri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ölçek, sağlıklı yetişkin popülasyonlarda kullanılmaya uygundur.

Test Methodology: Nicel, öz bildirim ölçeği. Bireylerin kendi algılarını ve deneyimlerini raporlamasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Cronbach Alfa, faktör yapısı, uyum indeksi, psikometrik özellikler, öz bildirim, esneklik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Yayın tarihinde belirtilmemiştir.)

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Çalışmanın yapıldığı tarihte yazarın bağlı bulunduğu akademik kuruma ait iletişim adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik ve bilimsel araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın izni alınarak veya kaynak gösterilerek kullanılabilir. Ticari veya büyük ölçekli kurumsal kullanımlar için sorumlu yazar Tayfun Doğan ile iletişime geçilmesi önerilir.

• Test Yılı (Uyarlama): 2015
• Ücret: Genellikle araştırma amaçlı kullanımlar için ücretsizdir, ancak yayıncının veya yazarın politikaları geçerlidir.

Kaynaklar

Doğan, T. (2015). Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 3(1), 93-102.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

• kisa-psikolojik-saglamlik-olcegi-toad.pdf

Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ NOT: Ölçek maddeleri, telif hakları ve akademik etik kurallar gereği bu akademik girişte doğrudan yayımlanmamaktadır. Ölçek maddelerine erişim ve uygulama bilgileri için lütfen kaynak çalışmaya (Doğan, 2015) veya sorumlu yazar Tayfun Doğan’a başvurunuz.