Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği

Özet

Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (CD-RISC), bireylerin stres, travma ve zorluklarla başa çıkma kapasitelerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş standart bir psikometrik araçtır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, travma yaşamış bireylerden oluşan bir örneklem üzerinde Özlem Karaırmak tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu adaptasyon çalışması, ölçeğin psikometrik niteliklerini, özellikle faktör yapısını ve güvenilirliğini, Türk kültürü bağlamında doğrulamayı amaçlamıştır. Çalışma, CD-RISC’in yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve klinik araştırmalarda kullanılabilecek geçerli bir araç olduğunu göstermiştir.

Ölçek, orijinal olarak 25 maddeden oluşmakta olup, bireyin zorluklar karşısındaki dayanıklılığını, kişisel yetkinliğini, kendine güvenini ve başa çıkma becerilerini ölçer. Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin yapısal geçerliliğini incelemek için hem açımlayıcı hem de doğrulayıcı faktör analizlerini kullanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Sağlamlık, CD-RISC, Uyarlama, Psikometri, Travma, İç Tutarlılık, Faktör Analizi.

Yazarlar

Original Yazarlar: Kathryn M. Connor ve Jonathan R. T. Davidson. Uyarlama Yazarı: Özlem Karaırmak.

Amaç

Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin zorlu yaşam olaylarına, stres faktörlerine ve potansiyel travma sonrası sonuçlara karşı gösterdikleri dayanıklılık düzeyini nicel olarak ölçmektir. Bu ölçek, bireyin adaptif kapasitesini ve olumsuz koşullardan sonra normale dönebilme yeteneğini değerlendirir.

Türkçe uyarlama çalışmasının (Karaırmak, 2010) özel amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş bu ölçeğin kültürel ve dilsel geçerliliğini Türkiye popülasyonunda sağlamaktır. Bu sayede, klinik ve araştırma alanlarında Türk kültürüne özgü stres ve başa çıkma mekanizmalarını incelemek için standart bir araç sunulmuştur.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçek, temel olarak Psikolojik Sağlamlık (Resilience) yapısını ölçmektedir. Psikolojik sağlamlık, bireyin ciddi zorluklar, tehditler veya stres kaynakları karşısında başarılı bir şekilde adapte olma süreci olarak tanımlanır. Bu yapı, sadece zorluklara dayanmakla kalmaz, aynı zamanda bu deneyimlerden güçlenerek çıkma yeteneğini de içerir.

CD-RISC, bu yapıyı genellikle beş temel alt boyut üzerinden ele alır: Kişisel Yetkinlik, Yüksek Standartlar ve Sebat; Güvenli İçgüdüler, Tolerans ve Olumsuz Duyguların Güçlendirilmesi; Olumlu Kabul ve Manevi Güç; Kontrol; ve Mizah. Bu faktörler, bireyin hem içsel kaynaklarını (öz-yeterlik, iyimserlik) hem de dışsal kaynaklarını (sosyal destek, maneviyat) zorluklarla mücadelede nasıl kullandığını yansıtır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasında (Karaırmak, 2010), yapı geçerliliğini değerlendirmek için kapsamlı istatistiksel analizler kullanılmıştır. Çalışma, özellikle travma geçirmiş bireylerden oluşan bir örneklemde ölçeğin faktör yapısının doğrulanmasına odaklanmıştır.

Geçerlik çalışmaları, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemlerini içererek, ölçeğin teorik olarak öngörülen boyutlarını ampirik olarak desteklediğini göstermiştir. Bu analizler, CD-RISC’in ölçtüğü yapının Türk örnekleminde de tutarlı olduğunu ve psikolojik sağlamlık kavramını başarıyla ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu göstermiştir. Karaırmak (2010) tarafından yapılan çalışmada, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) oldukça yüksek bir değer olan 0.92 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Alt boyutların güvenirlik katsayıları incelendiğinde ise, katsayılar sırasıyla 0.93, 0.79 ve 0.50 olarak bulunmuştur. Özellikle 0.50 olan katsayı, ilgili alt boyutun diğerlerine göre daha düşük bir iç tutarlılığa sahip olduğunu işaret etmekle birlikte, genel ölçek skorunun güvenilirliği güçlüdür. Ayrıca, toplam skor ve faktörler arasındaki korelasyon katsayıları da yüksek bulunmuştur (sırasıyla 0.95, 0.83 ve 0.49), bu da faktörlerin toplam sağlamlık yapısına önemli katkılarda bulunduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliliğini saptamak amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin temel bileşenlerini keşfetmeye yardımcı olurken, DFA ise Karaırmak’ın (2010) çalışmasında, CD-RISC’in orijinal olarak öngörülen beş faktörlü yapısının Türk örnekleminde ne kadar iyi uyum sağladığını test etmiştir.

Çalışmanın başlığı, faktör analizlerinin psikometrik nitelikleri belirlemek için kullanıldığını açıkça belirtmektedir. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin beklendiği gibi ilgili alt boyutlara yüklendiğini teyit ederek, CD-RISC’in Türkiye’deki araştırmacılar için yapısal olarak uygun bir araç olduğunu kanıtlamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal ölçek 0’dan 4’e kadar 5’li Likert tipindedir.)

Language Available: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Population Group: Yetişkinler, özellikle travma yaşamış bireyler.

Age Group: Genellikle 18 yaş ve üzeri.

Population Details: Karaırmak (2010) çalışması, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) semptomları gösteren veya travmaya maruz kalmış bireylerden oluşan bir örneklem kullanmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale).

Anahtar Kelimeler

Dayanıklılık, İç Tutarlılık, Özlem Karaırmak, Psikopatoloji, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Psikometrik Nitelikler.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinali (CD-RISC) ticari amaçlarla kullanıldığında telif haklarına tabidir. Ancak, uyarlama çalışması 2010 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Özlem Karaırmak ile doğrudan iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: the-connor-davidson-resilience-scale-cd-risc-toad.pdf

Kaynaklar

1. Karaırmak, Ö. (2010). Establishing the psychometric qualities of the Connor–Davidson Resilience Scale (CD-RISC) using exploratory and confirmatory factor analysis in a trauma survivor sample. Psychiatry research, 179(3), 350-356. doi:10.1016/j.psychres.2009.09.012
2. Connor, K. M., & Davidson, J. R. T. (2003). Development of a new resilience scale: The Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC). Depression and Anxiety, 18(2), 76-82.

Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Sağlanan kaynak içeriğinde ölçek maddeleri (sorular) bulunmamaktadır. Maddeler için orijinal uyarlama makalesine veya sorumlu yazara başvurulmalıdır.